Aus und zu J. L. Prasch, Designatio juris naturalis

 [Ende 1688 (?)] ~~Tabulae duae disciplinae juris naturae et gentium secundum disciplinam Christianorum*

~~*Jus naturae internum tabula 1. Externum Tab. 2. Externum etiam dicitur sociale et perfectum. Tab. 1.

~~Internum, quatenus consideratur homo in se et suis personis, rebus, pretiis.

~~In se respectu vitae, animae, corporis.

Vitae aeternae quatenus prodest possessori, nam quatenus spectat ad gloriam Dei ~~est tabulae posterioris. Huc necessitas Theologiae. NB.

Temporalis huc autocheiria, cura sanitatis, temperantia, fuga periculi, gladiatores,~~ ~~gesticulatores, milites, peregrinatores temerarii.

Animae, cujus facultates rationales; intellectus, ubi de studio artium, veritate,~~ ~~morionibus. Judicium, ubi de discrimine bonorum et malorum, conscientia. Voluntas, ubi de coactione, obedientia, conformatione voluntatis cum legibus.

Rationis participes seu affectus, amor, spes, odium, metus; quae plenius dividunt~~ ~~Horneius in Eth. et Calixt. in Epit. Theol. moral. ubi de virtutibus moralibus.* *Rationis expertes.

~~Corporis cujus membra interna praecipua, cor ubi vitae principium, cerebrum ubi sedes rationis; externa praecipua, caput cum lingua, organa sensuum. Huc sanitas robur, forma.

In suis personis, liberis, servis; ubi de jure, vitae et necis.

Rebus, animatis, utilibus, ubi de dominio, esu, usu, abusu; ~~inutilibus~~~~ molestis, noxiis. Inanimis immobilibus huc domus et contenta, mobilibus huc ~~victus, cultus, aurum.

Pretiis ipsius hominis et propinquorum. Huc aestimatio famae, pudoris,~~ ~~honoris. Huc retorsio injuriarum, vetita 1. Petr. III. v. 9. Lauterbach. Compend. juris de* *injur. Justa autem est detorsio servorum, rerum ubi de nummo et mensura pretii.~~ ~~Omnia haec considerantur simpliciter et comparate. Simpliciter universe, ubi bonorum universitas; latius vel angustius, singillatim, in acquisitione (cujus modi apud~~ ~~Ciceronem occupatio, victoria, lex, pactio, conditio, sors), conservatione, ~~amis sione* et alienatione, quae incurrunt partim in societatem. Comparate rursus singillatim vel conjunctim. Ubi tene regulas Ciceronis in Topicis tractantis locum comparationis. Tab. II. jus naturae externum sociale seu perfectum.

Dividitur in jus naturae speciatim sic dictum et jus gentium (de jure Gentium pauca sub finem). Jus naturae speciatim dictum consideratur ratione finis qui caritas et ratione medii quod prudentia. De Medio nihil ultra habet in tabula. Caritatis principia sunt abnegatio sui, aestimatio aliorum.

Ad Abnegationem sui pertinent omnia quae attribuuntur homini in Tabula praecedenti. Abdicat homo Dei causa vitam, existimationem, omnia; imo et propter socios respectu Dei.

Aestimatio aliorum est primaria et secundaria. Primario immediata Dei Opt. Max. de quo Lactant. Inst. l. 3. c. 9. Mediate Dei ministri seu sacerdotes, ubi de eorum vocatione et jure atque officio erga Deum et majestatem Dei vicariam, se mutuo familiam; auditores (praesertim curae suae commissos) alios.

Secundario Homines et propria hominum.

Homines nempe universi prv́tvw (+ per se +) et eatenus non re sed tantum ore vel animo noceri potest. Ȇpoménvw seu per consequentiam, quatenus quod uni fit omnibus fieri censetur.

Ecclesia seu Christiani religionis ejusdem, diversae. Civitas in qua eminent imperantes, cum potestate summa delegata, ubi de majestatis origine natura, juribus. Acquisitione justa vel injusta et amissione, officio et exercitio erga Deum et sacerdotes; se mutuo, subditos, pro diversis generibus gradibusque, exteros, quodammodo subditos, ut omnes territorium ingressi, non subditos extra territorium, vicissim de aliorum erga imperantes etiam exteros officio; deque harmonia imperiorum et Caesare ab aliis principibus Christianis comiter colendo. Exercitus in quo duces, eorum officium erga superiores, pares, inferiores, milites, hostes, neutros, et de aliorum erga ipsos et militum inter se.

Familia, ubi vir et uxor, ubi matrimonium et quae sequuntur, mutua conjugum officia ac jus singulorum. Parentes et liberi qua socii, ubi de patria potestate et officiis utrinque.

Domini et servi ubi de jure et officio herili et servili, spectantur itidem hic ut socii. Propinqui ex familia. Benefactores praeceptores, patroni (ubi advocatia, clientela), amici publice privatimque considerandi. Vicini, ut propinqui genere vel loco. Posteriores sunt hospitibus inferiores. Dari etiam jus viciniae vel ex officiis Ciceronis patet.

Cives alii, amici. Exteri ut hospites, ubi de jure hospitis, ignoti, ubi de jure peregrinorum, omnes hi considerantur vel simpliciter vel comparate, et ut singuli vel plures.

Jam Hominum propria in ipsis: vita praesens et futura, animus cum suis dotibus. Corpus ejusque membra. In ipsorum potestate et usu personae liberae vel servae (liberae ut familiares et extraneae ut mercenarius.) Res, pretia de quibus omnibus in priore Tabula.

Jus Gentium dictum proprie vel improprie. Proprie mere naturale vel voluntarium. V. Grot. J. B. lib. 2. c. 8. n. 1. et lib. 3. c. 4. n. 15.

[A2 v^o - A3 r^o] Boeclerus jam notavit in proleg. Grotianis: Aliter debuisse Grotium incedere si voluisset jus naturae et gentium tractare secundum disciplinam Christianorum et scriptura sacra tanquam principio uti quod optabile esse judicat, et hanc in rem officia Ambrosii commendat.

[p. 10] Non stoicus aliunde noscitur, quam ex eo quod sequitur decreta suae sectae.

[p. 11 sq.] Jacobus Caritatem vocat nómon basilikòn legem regiam cap. 2. v. 8. quippe a summo rege Paulo Rom. 1. v. 32 dikaívma toỹ ueoỹ.

[p. 14] Male probat Amesius de consc. lib. 5. c. 31. n. 14. voluntariam accensionem pulveris tormentarii in navi.

[p. 16] Fraternitas Christiana societas excellentissima, latissima humana societas. Homo sum humani nihil a me alienum puto.

[p. 17] Particulares fines cedunt universalibus, pars toti cum bonum ^%)/atomon potius concedendum multis et magnis.

[p. 18] Quantum prima natura [inferior] ad obligandum naturae lege, tanto jus naturae internum externo seu sociali. Maximum animum ponere pro aliis quod indicat jubetque Christus Joh. XV, 12. 13. quod sic interpretor, ut quis malit deleri e libro vitae seu aeternum damnari et anathema fieri dum servare queat vel hostem. Virtus Aristoteli (nobis caritas) scopum efficit rectum, prudentia vero media quae ad eum referuntur. Hinc prudentes ut serpentes, simplices, ut columbae.

[p. 19] Prudentiae Regula, quod tibi vis alii fac. Matth. VII, 12. Hier. ad Coelantiam. Althelmus, quod tibi vis fieri hoc alii praestare memento. At contra Alex. Severus apud Lampridius, quod tibi fieri non vis alteri ne feceris, seu verbis Prosperi: quod sibi quis nolit fieri non inferat ulli. De caetero non facile definitur quo se porrigat caritas. Quis enim modus adsit amori?

[p. 20] Potius curandum ne parum agas quam ne quid nimis.

[p. 21] Salvianus lib. 5. de Gubernatione Dei: Abdicare a te ipso ne abdiceris a Christo, et plura id genus.

[p. 22 sq.] Ethnicorum Verbum apud comicum proximus sum egomet mihi et omnes sibi melius esse malunt quam alteri. Imo et Christiani ordinata caritas incipit a seipsa quam quidam restringunt ad bona moralia et coelestia. Recte incipit, sed in aliis desinit neque enim possemus prodesse aliis nisi consuleremus nobis. Paul. Phil. 2. v. 4. et 1. Cor. 10. v. 24. nemo quod suum est quaerat, sed quod alterius. (+ Videtur mihi Deus omnia ita constituisse ut non imponat nobis necessitatem divortii a nobis. Hoc est velle damnari aliorum causa, votum est quale est votum o mihi praeteritos. +)

[p. 24] Proximus non minus quam tu, sed sicut tu. Dorsch. theol. mor. disp. 5. n. 240.

[p. 26] Justo non est lex posita, id est ipse sua sponte prae paganis huc rapitur.

[p. 27] In universum ut pro alterius salute moriamur praeceptum esse ajo, quilibet alter debet nobis videri potior. Matth. XVIII, 4, XX. 27, Luc. IX, 48, et dicitur Philipp. II, v. 3. ex humilitate alium quisque se praestantiorem existimet.

[p. 30] Grotius ad res conservandas raptorem interfici posse. J. B. l. 2. c. 1. n. 11., aliter Christus Matth. V. v. 40.

[p. 31] Ab alio expectes alteri quod feceris.

[p. 34] Grotii consilium lib. 3. c. 23. n. 8. necessarium conventus haberi Christianarum potestatum, ubi per eos quorum [res non] interest aliorum controversiae definiantur, imo et rationes ineantur cogendi partes ut aequis legibus pacem accipiant. Legendus totus locus cum notis.

[p. 35] Duae nobis tabulae, una quod comprehendatur voce sui, altera quod alieni.

[p. 36] Res nostrae usufructu. Vitaque mancupio nulli datur omnibus usu, ut Lucretius, a regulis Catonis datum serva, adde Erasmum sub adagio Spartam quam nactus es orna.

[p. 37 sq.] Accipere praestat quam facere injuriam. Tullius. Althelmus: laesus, ne laede nocentem. Typus christianae vitae ovis, quae patiens injuriae Phaedro, defendendi nostri, quia inter socios proximi.

[p. 39] Non sentit amor vulnera, quae patitur, sed quae facit. Infirmis permissa sui defensio cum moderamine inculpatae tutelae, fortibus Christianis non aeque, similis apud Paulum distinctio infirmorum et fortium. 1. Cor. 6. v. 1. 7.

[p. 40] Tria officiorum genera a Christo constituta, Jejunium, oratio, Eleemosyna, in disputatione contra pharisaeos. Visito, poto, cibo, redimo, tego, colligo, condo. Consule, castiga, solare, remitte, fer, ora.

[p. 42] Hierocles in [aurea] Pythagorae oy̆deìw ĕxuròw t^ṽ spoydaía^v vir bonus nullum habet inimicum, nam et mali inquit, propter communem naturam diligendi.

[p. 47] Theologia Teutonica a Luthero et Arndio edita, die ichheit meinheit selbheit mus zu nicht werden (+ haec fortasse mala, ex opinione illa nata de absorptione animarum +).

[p. 48] Non licet ita se tueri, ut alterum offendam potius quam ipse offendar.