De his quae per se debita et illicita sunt

De his quae per se debita et illicita sunt

Omne bonum malumve societatis per se debitum vel illicitum est.  Nam per accidens fieri potest, ut agenti necessarium vel impossibile sit, sive omnino, sive ex hypothesi miseriae aut felicitatis suae, quibus casibus utique praemiis poenisque in recte ratiocinante procurari impedirive non potest, per praecedentia.

Ex quo sequitur malum cujusquam id per se illicitum est.

Ex quo sequitur bonum cujusquam id per se debitum est. Am Rande: Unumquodque praesumitur licitum, unumquodque praesumitur indebitum.  Nam (per definitiones bonorum malorumque societatis) malum bonumve ejus qui in societate est per se malum bonumve est societatis. Per se inquam. Nam per accidens fieri potest, ut alio alterius vel etiam hujus ipsius bono malove majore compensetur, quo casu non erit bonum malumve societatis.

Quicquid debitum vel illicitum esse probabilius est, id per se debitum vel illicitum est.  Nam omne quod bonum malumve esse probabilius est, id per se procurare vel impedire bonum est. Idem est itaque de malo bonove societatis. Per se inquam, fieri enim potest, ut contrarium minus quidem verisimile, sed majus tamen bonum malumve sit. (In sequentibus cum aliquid debitum vel illicitum dicemus, subintelligemus: per se, nisi aliud appareat.)