Summaria Apocalypseos explicatio Januar 1677

SUMMARIA APOCALYPSEOS EXPLICATIO ** *Summaria Apocalypseos explicatio

Januar 1677 I

Nuper in Apocalypsin meditatus, hoc interpretationis fundamentum ponendum* *putavi: Verisimile est omnia quoad ejus fieri potest de rebus Johanni ~~contemporaneis intelligi debere.* Certum enim est prophetas saepe cum de rebus longinquis et late fusis dicere videntur, propinquas sibi et satis arctas designare, quod mirari non debemus, quoniam grandiloquentia eorum majestati convenit. Alterum est quod noto Apocalypsin ~~esse scriptum inter artificiosissima censendum, quae nobis ex omni antiquitate reliqua sint.* Ea in illo est simplicitas sermonis,* *et verborum proprietas, et sententiarum majestas, et lumina orationis, ut sine admiratione quadam atque intima animorum commotione legi attente non possit. Qualis dicendi ratio est Platonis cujus Phaedo de animae immortalitate, aliquibus mortem voluntariam persuasit;* *et Virgilii cujus de Marcelli morte versus Livia sine lacrymis legere non potuit. Ita pro certo habeo, multos eorum qui hoc et superiore seculo salvo quodam Enthusiasmo correpti, aliis fanatici, aliis vates inspirati habiti sunt; fuisse apocalypseos lectione atque* *meditatione concitatos. Neque dubito plurimum apud primos Christianos potuisse, quibus solandis scripta erat. Cum igitur tanto artificio constet, cavenda est omnis explicatio frigida et coacta, et minuta. Deinde assumo quaedam omnibus in confesso, ut Babylonem esse Romam. Caput 1. 2. 3. omitto, nam literalem sensum ferunt, satis obvium. Quorundam explicationem quaerere et inutile et parum aptum est. Ut quod Grotius quatuor animalia explicat de Apostolis aliis, et 24 presbyteros, de quibusdam presbyteris viventibus. Cum videantur illi qui perpetuo stantes coram throno Dei introducuntur, non esse homines viventes. Itaque non magis hic certas personas designari necesse est, quam per quatuor animalia Ezechielis. 24 seniores, duplus est numerus Patriarchiarum vel Apos tolorum, videtur ergo ambos conjunxisse. Non malus est locus Irenaei de vocabulo Lateĩnow quo continetur 666. Dicit Evangelista esse numerum hominis. Est autem Latinus* nomen viri. Manifestum autem cur maluerit Apostolus Lateĩnow, quam Romaios *quod sine dubio noluerit rem nimis manifeste exprimere. Perplacet explicatio Grotii de animali cujus vulnus sanatum. In capite 6 Darüber: imo et 7 videtur loqui de turbato sub Ottone Vitellioque* *imperio, et per Vespasianum restituto. Nec absurde idem per aliud animal quod priori servit, et idololatriam promovet intelligit Magiam Apollonii qui per Asiam eo tempore velut Christi aemulus celebrabatur, plurimumque nocebat Christianis. Neque ista parva, quae Apostolum prope tangebant. Sed oeconomia totius nonnihil percurrenda est. Omissis Epistolis ad Ecclesias, et praeparatoriis visionis cap. 5. videtur incipere Revelatio cap. 6. Incipit autem a Resurrectione Domini, et statum primum Judaeae describit, usque ad rerum Judaicarum eversionem sub Hadriano. Resurrectio Domini atque ascensio atque de inimicis triumphus intelligitur, sub figura [Equitis] albo equo vecti atque coronati, atque ad victoriam exeuntis, adde infra eundem Equitem redeuntem paucis mutatis XIX, 11, 12, 13. Sequuntur alii equites repraesentantes quae postea secuta in Judaea; angeli scilicet executores, quorum unus bellum ostendit, quale de quo Josephus XX, 1, alius famem secutam, quam praedixit Agabus Act. XI, 28. Incidit in principatum Claudii* *haec fames, Joseph. XX, 2. Per oĭkoyménhn hic intelligitur Judaea non male et vicinia. In haec enim intentus haud dubie Apostolus. VI, 9. videtur sermo esse de primis Martyribus a Judaeis occisis, ut Stephano, Jacobo. Populari illi vindicari sanguinem suum, promittitur illis post aliquam moram. Caeterum vindicatio eorum est Hierosolymae eversio. Nam ita et Christus: Matth. XXIII, 37. 38. *Jerusalem quae occidis prophetas. Ecce domus vestra relinquetur deserta.* Et subjicit paulo post XXIV, 2: *non mansurum lapidem super lapidem.* Manifestum autem hic in Apocal. VI, 10 per terram intelligi Judaeam, et* *per homines, Judaeos. Quia dicunt occisi, *quamdiu non vindicabis nos ab illis qui vivunt in terra*. Hanc autem vindictam intelligi de Judaeis ostenduntque Darüber: 36 sequentia. Sequitur* *cap. VII terraemotus et anxietas: et obsignatio eorum qui ex Israël salvandi erant. Et ostenditur versu 9 et seqq. etiam gentes esse necatas ad salutem. Sequitur jam cap. VIII ipsius Excidii praeparatio, quam, ut solet res magnas praecedit aliqua semihorae quies in coelo. Cum dicitur effuso thuribulo in terras excitari tonitrua, sensus est precibus piorum Deum tangi et ad eorum vindictam exurgere. Quatuor tubae quas signa in terra, mari, fluminibus, stellis consequuntur, significant caecitatem pertinaciam furorem, errores in Judaeorum plebe ac populo (solet enim vulgus terrae, ac multitudo maris nomine desig-* *nari) in coloniis Judaeorum ac velut rivis per Asiam deductis. In sideribus denique eorum sive doctoribus. Velle Am Rande:? autem minutim explicare, illum velut montem ignis, et nomen* absynthii, inutile et parum aptum, sunt enim picturae visionis. Sequitur cap. IX. Vae *primum et tuba quinta videtur designari quaedam seditio in Judaea et dissensiones, quibus non obsignati inficiuntur vers. 4. Quod dicitur stellam cecidisse de coelo, cui data clavis abyssi, IX, 1 intelligo de aliquo magno doctore, haereseos autore, non inepte id Grotius exponit de Eleazare et turbas de factione Zelotarum, de quo Joseph. 2, 3. Dicitur autem Vae primum, quia tum primum mala in nervum erupere. Sequi dicuntur (IX, 12)* duo alia Vae, id est duas tubas. Nam (VIII, ult.) tot vae quot residuae tubae. IX, 13 ex *quatuor angulis altaris, id est a 4 plagis terrae, vox de solvendis 4 angelis ad Euphratem. Euphrates significat gentes, et ut olim Chaldaeos, ita nunc eorum imitatione Romanos, ut Babylon pro Roma, quatuor angeli, et a quatuor cornibus altaris; id est venient hostes in Judaeam ab omnibus imperii partibus. Occiduntur multi ut in Jotapata, capite X. Angelus cujus vultus ut sol, sine dubio Christus. Is clamat, non ultra tempus fore. Est praedictio de secutura septimi angeli tuba, qua Christi Regnum in terris incipiet (ut patet XII, 1 junct. cum X, 7). Libellum deglutiendum non satis commode interpretor; nisi quis velit esse prophetiam Johanni injunctam, sed quae ei periculosa et damnosa, subjicitur enim iterum debere prophetisare. Subjicitur initio cap. XI vel fine cap. X dari ei arundinem ad mensurandum templum, id est ad explicandam Ecclesiae amplitudinem, sed jubetur non mensurare interius templi, sed ejicere, significat Gentem Judaicam, populum antea sanctum rejici, et gentes vocari. Et dicitur gentes urbem sanctam conculcaturos. Haec sub finem cap. X. secundum edit. Lutheri, vel sub init. cap. XI. secundum alias. Quod autem dicitur conculcaturos 42 mensibus intelligendum a tempore notabili ad exemplum Danielis eodem numero usi. Quae de duobus testibus dicuntur, non satis intelligo, nisi intelligas Am Rande:   7   1260   12   84  1260 f. 105  2  1 / 2 / 2 / 2  04 gestr.   11* *cum Grotio Christianos duplices Judaeos et Ethnicos. Cum his certat bestia exurgens ex abysso, eosque trucidat, hoc explicat Grotius de Barcochba, sed hoc quomodo fieri possit non video. Bestia enim ex abysso est imperium Romanum infra c. XIII, haec ergo per anticipationem. Intelligo ergo hanc duplicem Ecclesiam valde affligi: forte et duo illi testes sunt Petrus et Paulus Romae occisi. Eorum autem resuscitatio est respiratio Christianorum, qui oppressi putabantur persecutione Neronis. Capite XII. sequitur Tuba septima et praedicitur ipsum imperium Romanum esse vincendum. Delineatur hoc paucis quasi in compendium in sequentium parabola de muliere et dracone, quae producit infantem. Mulier Ecclesia, infans regnum Christi. Ecclessia in deserto per 1260 dies. Id est tempus Ecclesiae pressae. Quia idem hoc tempus cum praedicatione testium. Hinc testium nomine intelligenda haud dubie ipsa Ecclesia. Eadem res duabus diversis visionibus expressa. Ejectio Draconis, qui vincitur per sanguinem agnis est Ecclesiae praeservatio et conservatio fidei, quam cum draco non posset pessundare mulierem invadit, id est ipsam Ecclesiam persequitur. Alluditur simul ad traditionem Judaeorum de pugna draconis cum bonis angelis, de qua in Gemara, deque ejectione Luciferi e coelo. Frigidior* *Grotii interpretatio de Simone Mago. Nimis minuta consectatur. Scit se parum temporis habere draco, id est Regnum Christi mox secuturum. Pugna Draconis cum muliere et ejus semine (XII, 17. forte ad Genesin alluditur) paucis tacta est, nunc capitibus XIII, XIV,* *fusius explicatur. Animal septiceps haud dubie Roma, ascendit ex mari; id est gentibus. Nam NB, mihi videtur terra hic esse Judaea, mare gentes. Vulnus sanatum, erat bellum sub Othone, Vitellio, Vespasiano, ab hoc oppressum. Vulnus in capite incendium Capitolii. Quadraginta duo menses iidem qui supra sub initium cap. XI. vel fin. [10]. Id significat tempus quo durabit alienatio Romani imperii a Christianis, et conculcatio etiam terrae sanctae. Nam postea sub Constantino haec cessavere. Tantum isti 42 menses non conveniunt cum 1260 diebus. Sunt autem kairón, kairoýw, kaì ^%(/hmisy kairoý, annus, anni duo, semiannus, etiam 42 menses. Animal priori suffectum agnum imitatur, est philosophia falsa, Magica, pythagorica. De numero 666 supra; Grotius eum non male explicat de OYLPIOS. ^&.bb  0  00  0  0  0  0  Q^&.b*   O   Y   L   P   I  O  Q  0  00  0  0  0  0   70 400 30 80 10 70 6 nam Trajanus frequentius Graecis OYLPIOQ, inscriptio Gruteri, sigma aliquoties pro senario in veteribus. II

Apocalyps. XIII, 17, 18. Numerus nominis bestiae. Numerus hominis 666. Nimirum recte notant olim pro nomine adhibitum numerum, quem literae nominis Graecae in unum collectae conficerent. Dicitur esse numerum hominis. Id est numerum nominis hominis. Hic Irenaeus dicit creditum fuisse ab aliquibus nomen hoc esse ^&.bb  0  A  00  E  0  0  0  00^&.b*  0   1  00    0  0  0  00   L   A   T  E   I   N   O   S . Neque id absurdum. Nam nomen est hominis, fuit enim Rex Latinus: et maluit adhibere* *Apostolus Lateĩnow quam Ȓvmaĩow ne nimis clarus esset sensus, Romanisque innotesceret facilius cum Christianorum periculo. Obstant primum, quod non videtur haec vox satis nota graecis, ut Johanni incidisse sit probabile, et multo minus illud ex Virgilio, quod ejus nominis rex fuerit. Itaque Grotii interpretatio aliis videtur praeferenda, quod sit nomen Trajani OYLPIOQ.  O   70   80  Y  00    70  L   30   50  P   80  00   I   10   10  O   70   70  Q   6   6  666 Nam hoc vere nomen hominis, et ejus quidem hominis, qui revera Christianis maxime omnium ejus temporis imperatorum nocuit. Imperatoris autem alicujus Romani Christianis inimici nomen designari visum est et Irenaeo ipsi et Arethae. Oulpii nomine quam* Trajani notior Graecis. Constat ex inscriptione apud Gruterum pag. 60. Notandum autem in fine scribendum non S, quod notat 200, sed w, uti nos hodie sigma scribimus, quod *significat 6 potius Q ut non raro in inscriptionibus. Q enim pro senario ponitur in inscriptione apud Gruterum pag. 327 et aliis multis quas Grotius sibi ait ab Isaaco Vossio indicatas.

Sunt in Apocal. cap. XIII. duo animalia, unum ex mari, quod est imperium Romanum;* *alterum ex terra. Sed ut priore loco mare significat gentes, oppositum terrae id est Judaeae, ita hic terra ex qua posterior bestia exurgit, videtur significare hominem de plebe. Itaque sensus est esse Philosophiam idololatricam, qualis Apollonii Tyanaei dicitur duo habuisse cornua, instar agni. Id est hos Magos Christum fuisse aemulatos. Quod paulo ante dicebatur, qui gladio occidet gladio occidetur, XIII, 10, non male de Domitiano* *explicabitur, qui Christianos persecutus, a suis trucidatus. Fortasse vero rectius dicemus priorem bestiam esse imperium Romanum, posteriorem esse Caesarem Trajanum qui ex terra, id est ex plebe instar agni, quod probitatem affectaret, loquitur ut Draco, edicta ejus sanguinaria in Christianos. Signa facit, id est res magnas agit, jubet omnes adorare bestiam illam cujus vulnus sanatum, id est Romam. Animatum ab eo bestiae prioris simulacrum; id est imperium Romanum vigorem recepisse. Et videtur non male intelligi posse numerus bestiae, pro numero Bestiae posterioris, et tunc foret Ulpii nomen* *sin interpreteris de bestia priore id est Roma, praevalebit vox Lateĩnow.

Cap. XIV praedicitur ruina Romae Ethnicae, et martyrum consolatio. Messis autem et vindemia significant tantum tempus venisse exhilarandorum fidelium propagata fidei fruge, et puniendorum velut in torculari improborum. Neque ista minutius certis circumstantiis applicare velle consentaneum videtur. In Cap. XV. est praeparatio de septem angelis qui septem phiales effundere debent, in Romam Ethnicam cujus ruina praedicta capite praecedenti. Cap. XVI Effunduntur in terram, in mare, fontes, solem, respondent 4 hae phialae 4 tubis supra exactissime. Non tamen hinc videtur sequi idem utrobique intelligi. Sunt enim ista actus tubae septimae, atque ita consequentiae superiorum non repetitio. Tantum se mutuo explicant, sensus itaque est omnis generis homines; terram, et mare, id est populos, imperio Romano subditos; fontes et flumina; socios; solem et stellas summa capita et rectores iram Dei effundi. Subjicitur et phiala quae in ipsam sedem bestiae Romam effunditur. Alia effunditur phiala in Euphratem, ut eo siccato via fieret regibus ab oriente. Videtur a Parthis Scythis et aliis Barbaris ab Euphrate et Rheno Romano imperio minari.

Cap. XVII de ruina Romae Ethnicae distinctiora. Septem inquit capita sunt 7 montes super quibus sedet mulier, et sunt septem Reges. Nemo dubitare potest intelligi Romam, sed septem Reges. Augustus, Tiberius, Cajus, Claudius, Nero, videntur esse quinque illi qui cecidere. (Nec puto Galbam, Ottonem et Vitellium connumerari, velut momenta neos quibus nec imperium tranquille possessum quanquam eos numeret Grotius.) *Unus ~~est.* An Vespasianus? Alius nondum venit ad regnum scilicet, Titus. Et *~~ubi venerit exiguo tempore manebit*, nam mature obiit. Et bestia quae fuit at non est,* *est octavus Rex. Erit Domitianus. Hoc autem ita interpretatur Grotius Domitianum sibi jam Caesaris majestatem vindicasse, vivis patre et fratre, sed in ordinem redactum modestiam simulasse, donec recuperaret imperium. Haec ideo ferenda, quia non video quis alius intelligi possit per istum octavum. Tantum id parum consentit, cum nomine Ulpii quod bestiae tribuebatur, nisi ut supra dixeram Domitianum quidem de priore illa* bestia interpretemur, Ulpium de secunda quae surrexit e terra. Sed hic rursus difficultas, *quod postea ea bestia quae surrexit de terra appellatur pseudopropheta XIX, 20. Unde non videtur esse imperator, sed quidam sectae autor, quod rursus faveret sententiae de Apollonio. Est et hoc obscurum, quod dicitur octavus Rex esse de septenis. Haec pene mihi persuadent ut credam ipsam bestiam, esse Rempublicam Romanam seu senatum, quae est et non est, ejus enim supererat umbra tantum, est de Septenis, quia senatus cum ipsis gubernavit, et non video quomodo tota bestia septem capitum et decem cornuum pro uno Caesare sumi possit, cum capita dicantur esse Reges. Valde igitur credo intelligi Rempublicam seu senatum. Quid ex decem regibus qui nondum imperium accepere faciam, non satis scio. An forte loquitur de futuris imperatoribus usque ad Constantinum, quos denario numero complexus velut rotundo: Hi odio habebunt mulierem id est Romanam rempublicam et vastabunt. An vero loquitur de extraneis gentibus Parthis, Germanis, quia dicitur XVII, 15 odio habituros meretricem sed et hoc parum apte, quia iidem dicuntur dare regnum suum bestiae; donec impleatur voluntas Dei. Forte conciliari potest, hoc modo nunc dare suam potestatem bestiae, donec voluntas Dei sit, ut odio habeant mulierem; verum ista omnia parum cum verbis: *haec decem cornua esse decem reges qui nondum accepere regnum, sed per tempus aliquod habebunt potestatem cum Bestia*,* *facilius ergo intelligetur Caesares venturi: et quod odio habuere mulierem, intelligendum non quod proprie Romam odio habeant, sed quod plurimum ei nocebunt, eamque tyrannice tractabunt, quemadmodum Domitianus aliique.

Reliqua clara. Quod dicitur cap. XIX vers. 7 de agni nuptiis ejusque uxore, intelligendum per antithesin mulieris Babylonicae. Uxor autem agni videtur esse imperium Christianum. Quod dicitur bestiam et falsum prophetam projici in paludem ignis: manifestum quoad bestiam, non aeque quoad pseudoprophetam, ejus enim nulla in superioribus mentio. Videtur tamen hic vocari pseudopropheta, quod supra secunda illa Bestia, nempe Magia idololatrica. Et hoc modo non potest de Ulpio explicari. Caeterum nota misceri destructionem Romae, et eversionem idololatriae, etsi eodem tempore non contigerint, nec iisdem occasionibus. Videbatur enim haec poena Romae Ethnicae deberi, ut postea funditus everteretur. Et certe non ante cessavit Romae idololatria, quam postquam sub Honorio eversa est. Nam sub Theodosio adhuc florebat. Cap. XX. Draco ligatur, pro mille annis, sancti judicant terram et regnant. Animae occisorum regnant cum Christo his mille annis, id est eorum memoria in publica veneratione est. Ita Grotius. Sed parum ista conveniunt cum eo quod subjicitur; alios mortuos non resurgere. Nisi dicamus alludi ad Judaeorum traditiones de duplici morte et resurrectione, de mille annis inter utramque, de Gogo et Magogo. A Constantini edicto pro Christianismi libertate anno 340 ad Domum Ottomannicam anni sunt 1000. Sed constat Saracenos jam multas Christianis intulisse clades, neque adeo hos 1000 annos fuisse valde felices. Deinde dicitur etiam alios mortuos resurrecturos 1000 annis post primos; XX, 5. Idem mox vers. 12. dicitur post eversum Gog et Magog futurum; debent ergo inter initium regni sanctorum et eversionem Gogi atque diem judicii interesse mille anni. Atqui plus quam mille sunt anni, nec ille eversus. Dicendum videtur ista allegorica et ad traditiones veteres alludentia, nec hic exactitudinem necessariam judicatam. Cap. XXI. de novo coelo et terra intelligi de tempore regni sanctorum, non de tempore post judicium putat Grotius. Sed obstat vers. 5. cap. XXII ubi dicitur novam Jerusalem fore aeternam, non ergo est millenaria. Auf der Rückseite oben:   L   A   T  E   I   N   O   S   30   1   300     10  0   70   200