Regulae motus systematicae praestari mechanice

 [1677 (?)]

Diu quaesivi qua ratione regulae motus systematicae praestari mechanice ~~possent* nec regulae sejunctorum violarentur. Id nuper nactus mihi videor, concipiendo corpus a corpore impelli sine contactu, interventu scilicet Fluidi elastici, quod celerrime interfluens, motu suo rapido corpora ad se prorsus accedere non patiatur, et propinquitati solito majori obnitatur. Quodsi ergo ponamus Massam nostri systematis constare ex oneris globis aequalibus; atque his Aethera disjunctorem interfluere; fiet ut corpore in corpus incurrente primum duo globi aequales sibi proximi in se incurrere intelligantur; ita Elasticum interfluens statim unum retardabit, alterum in motum aget, sed per gradus. Idem paulatim sentient proximi. Nam et primus dum retardatur urgebitur a sequente, ut reparetur retardatio, sed hoc non efficiet nisi retardatione sui, atque ita demum in ultimos refundetur retardatio tantundemque globorum quantum impulerat, impelletur, si soluti sint globi; sed si cohaereant ita ut major massa in minorem incurrat vel contra, considerari tamen potest, cohaesionem non esse nisi solutorum ad se invicem attractionem; atque ita easdem servari leges quae in solutis. Est enim quasi conflictus inter aethera disjunctorem et aliud fluidum conjungens; quo corpora connexa in ea quae ipsis debetur Distantia servantur, et simul et cohaesionis et concursus leges observant.

Quodsi globi primarii in proposito systematis gradu ponantur non omnino aequales, eundum erit ad quoddam inferioris gradus systema, ut magis ad aequalitatem accedatur, et ne hoc quidem sufficiente, descendetur adhuc ulterius; ita error erit dato minor. Et haec sectio in aequales partes fere fiet ut in Musicis chordis, quae varios habent tremores sed praevalent quae fiunt secundum partes aequales. Omnia tamen procedent simplicius si assumamus materiae inertiam, ut scilicet majus magis resistat.