Aus Adam Bruxius, Simonides redivivus

 [1680 bis 1682 (?)]

Adamus Bruxius Sprotta - Silesius Medicus Halensis editit Simonidem redivivum Lipsiae 1610. 4^o. in quo continentur variae Tabulae ad artem m[n]emonicam utiles, ipsarum Tabularum usum ait se privatae seu orali institutioni servare. Am Rande: Joh. Ravennas, Marafiotus, Schenckelius. Subjectus est libro Bruxii Nomenclator mnemonicus seu index Alphabeticus rerum figurabilium tam nominum quam verborum. Saepe discipuli una voce a praeceptore suggesta omnium «recor»dantur. De mnemonica Muret lib. 3. variar[um] lect[ionum] c. 1.

Et primum exhibet modos figurandi Numeros, [Tabula I, p. 28-33] tum per res numerorum Characteribus similes (ita 5 repraesentat per anguillam tortuosam), tum per res quarum nomina sunt ipsorum nominibus similia (ut Tria et triticum), tum per res certi numeri (ut septenarium per planetas).

Deinde Literas [Tabula II, p. 34-48] exhibet per animalia quorum nomina iisdem literis incipiunt, et quidem tam per nomina propria virorum et foeminarum, quam per nomina appellativa animalium (ita A Abraham, Absolon etc. Adelgunda, Agnes etc. Accipiter, Acanthis etc.), per res figurae similes ut A per circinum expansum fabrorum lignariorum cum axe, E per pectinem.

Voces infigurabiles [Tabula III, p. 49-60] (rerum quae sensibus non subjacent) per alias voces consonantes: (ita palam, per paleam vel paliurum sive per saponem seiffe); ut scilicet ista quae alias imaginari non licet, imaginationi subjiciantur ubi adhibet etiam commutationes literarum (ut simium pro nimium, porrum pro porro). Signum factae commutationis est si rem litera sua prima permutata similem dictioni signandae adjunxerimus, ut pro Gallico siege ponatur wiege, in ea jacere fingatur puer cui nomen Salomon. Pro voce per poni potest aper truncato capite. Possunt et plures voces infigurabiles jungi inter se ad conficiendam figurabilem, ut pro qui es fingatur aliquis quiescens. Et contra resolvi potest in voces figurabiles, ita pro suspectus cogitetur sus, pectus, item pro Casus ponatur Carolum sus mordet. Si baculum ponas pro syllaba ba distingues eum colore et figura etc. a baculo pro seipso posito. Interdum scribitur litera prima et postrema, ut so pro subito. Nempe, Nicolaus mactat equum.

Propria nomina [Tabula IV, p. 61-63] notantur per facinus egregium, Etymologiam, ut Cicero a Cicere, insignia, ut Gallia per tria lilia, character corporis, ut Scanderbeg per labia cruenta.

Substantiva [Tabula V, p. 64 f.] notantur item per Metonymiam generis pro specie, partis pro toto, subjecti pro adjuncto, vel contra, ac metaphoram, ita invicem se habent passer et salacitas, navis et anchora, Homo et manus, animal et taurus; Distillatio et alembicus; plebs et bellum multorum capitum; item per signum, judaeus et pileus ruber, aurum et ^&.SD .

Abstracta [Tabula VI, p. 66 f.] per subjectum ut Castitas per Josephum, per oppositum, ut divitiae per Lasarum suspicientes, consequens, ut blasphemia per linguae amputationem, causa[m], ut foecunditas per salviam, puritas per ignem, diligentia per ferulam.

Adjectiva [Tabula VII, p. 68 f.] per subjectum (ut dives per Croesum), per oppositum (ut magnus per pygmaeum), per consonantiam (ut acerbus per cerberum, prudens per rudens), signum, ut pacificus per oleam.

Verba [Tabula VIII, p. 75-80] per consonantiam, ut amare per amarus. Per animal tale quid agens, decipio per alchymistam, applico clysterem per ibia. Per instrumentum (ut findo per cuneum), per gestum concurrentem (ut taceo per impositum ori digitum), per consequens, ut pejerare per digitorum amputationem. Per proverbium (ut invidere per rumpantur ut ilia Codro extollere, Elephantum ex Musca facere, dissimulare artem, Mercurius infans, similia exempla fabulae; ut domari, canis lignum alligatum portans, incarcerari, Bajazethes; placere pater et filius cum asino peregrinantes.

Sententiae integrae, [Tabula IX, p. 81-93] ut stat sua cuique dies. Per primam literam, syllabam, vocem, aut plures. Per imagines proprias (ut Aphorismus Hippocratis: qui tabe molestantur, si sputum quod extussiunt grave olet injectum carbonibus et capilli a capite defluunt, lethale. Figuretur phthisicus in prunas expuens quem nares obturantem mors a tergo crinibus trahit relicta in capite calvitie). Per historias (Mala citria resistunt veneno, repraesentatur mulier pomum citrium dans facinoroso qui cicutam bibere debebat. Vires explorandae in minoribus, ut Porcia Bruti uxor se novacula vulnerans. Mutare dominum in pejus, fabula ranarum trabis et ciconiae, vel asinus coria gustans, habenti dabitur, Equus imperatoris in aqua mingens). Hieroglyphica, ut grus cum lapillo significat vigilandum esse. Somnia, ita Mandanis Astyagis filiae.

Historiae vel fabulae [Tabula X. p. 94] integrae retinentur per partem notabiliorem.

Contiones et orationes [Tabula XI, p. 95] distinguantur in partes. Citationes per autorem et numerum.

Carmina [Tabula XII, p. 96 f.] per verba stropharum «ordientia».

Syllogismi [Tabula XIII, p. 98 f.] inprimis per medios terminos.

Tempora [Tabula XIV, p. 100 f.] per numeros, circum«stantias».