Aus und zu einem Briefwechsel Kuhlmann—Kircher

Quirini Kuhlmanni Epistolae duae, prior de Arte Magna Sciendi, sive Combinatoria, posterior de admirabilibus quibusdam inventis, e Lugduno-Batava Romam transmissae cum responsoria viri in orbe terrarum quadripartito celeberrimi Athanasii Kircheri Lugduni Batavorum imprimuntur pro autore, et venduntur a Lotho de Haes 1674. Promittit Commemorationum de Quinquennio libros sex priores, item sex posteriores, in quibus Clavem Aeternitatis, Aeviternitatis, temporis, et majora in omni scibili promittit, quam ab ullo homine expectentur. Prima Epistola. Ait se in Heraldo suo Historico primum Alphabeta artis tam Germanorum oratoriae quam poësi; tam Historiae, quam gravioribus disciplinis applicuisse: Mittere se Kirchero pagellas quasdam ex editione Jenensi ante biennium edita. Legisse se Lullum, et interpretes Lupetum, Bernhardum de Lavinheta , Henr. Cornel. Agrippam, Jordanum Brunum, Petrum Hieronymum Sanchesium, Joh. Henricum Alstedium, Paulum Schalichium, Valerium de Valeriis, Jul. Pacium jurisconsultum Lullianae artis emendatorem, Balthas. Schuppium, Petrum Gregorium et alios rarae cognitionis homines; in quibus multa sint notae optimae, non autem Lullianae. Sed et legisse se omnes, qui ad manus suas venerint, universalium Methodorum Scriptores, Cornelium Gemmam, Henricum Mylphortium, Thomam Campanellam, Sorellum, Cornelium Drebelium, Wolfgangum Dienheimium, Erhardum Weigelium; et Chimiae Hermeticae defensores Aurelium Theophrastum Paracelsum, J. B. Helmontium, Henricum Kunrathum, Joh. Joach. Becherum. Lullo centrum universale rerum omnium fuisse cognitum; neminem eorum satis intellexisse, qui sine afflatu lumineque divino fuere aggressi. Cornelius Gemma, Cyclognomicae artis scriptor subtilissimus, Lullistis non Lullo adscribere debuit, scientiam non veram sed apparentem. Hoc centro detecto, a se unitatem in multitudine, multitudinem in unitate inventam seminaria scientiarum, et cognitionis omnis claves apparuisse, quarum ope artes novae inveniantur, deperditae restaurentur. Multa millia Paradoxorum universalium apparere, quorum non nisi consectaria sint Kircheriana l. II. cap. 7. artis comb. sub his latere et universalem libros scribendi artem, de qua Kircher lib. 3. cap. 2. combinatoriae suae. Libros multos se in unitatem reducere posse, et specimina sub manibus habere, nam Corpori Juris Civilis Romani a se, divina ope Pandectarum Methodum restitutam, artificiosam subtilem simplicem, leges maxime illustrantem et infinitas rixas exortas finientem. Nec desperamus ipsos juris doctores tam infinitos ad luculentam quandam consonantiam et mirandam brevitatem erigere, si favor Augustissimorum Mecaenatum arriserit. Sed de his inquit plura, in doctrina de vera arte scientiarum sive combinatoria, de philologia (varia) et vera, in qua omnis oratoria, poësis, historia, de philosophia tam antiqua quam nova Hebraeorum, Gentilium, Christianorum, de Theologia supernaturali, Biblica, naturali (in qua sapientia de Deo simplicissima et aeterna eruitur) de juris divini et humani notitia (in qua Corpus Justinianeum et Canonicum cum jure Grotiano examinantur) de Medica naturae notitia universali (in qua Medicina Galenica Hermeticaque consideratur) quarum inquit primam Tuo (Kircheri) (nomini) dicatam futuro vere cum Deo transmittimus. Responsorias tuas expecto quas Bibliopolae Tuo Jansonio a Waesberg poteris transmittere, Lugd. Bat. 4. Jan. 1674. Kircherus respondet huic Epistolae, fatetur se in arcanos Lullianae artis recessus nondum penetrasse: intimos ejus inexploratosque recessus nondum adhuc assecutus sum: addit: operae pretium Te facturum existimavi, si Jus Civile, quod Te moliri mihi significas oppido adhuc indigestum et chaotica quadam confusione intricatum juxta novos artis combinatoriae Canones, in jam dudum desideratum ordinem concinniori methodo reductum, a confusione liberaveris, quod uti ex paradigmatis paucorum foliorum temere impressis, quae speciminis loco ad me misisti, luculenter patuit, ita quoque in grandioribus argumentis haud tibi difficile futurum crediderim. Quod specimen novae tuae inventionis circa Lullianae doctrinae necdum explorata arcana paucis foliis quae mihi transmisisti, germanico idiomate impressis, mox publicae luci communicandum, meo nomini inscribere cogites, id equidem accepto etc. Jansonio meo aliud opus brevi transmittam, cui titulus Ars Analogica eritque Artis combinatoriae appendix quaedam, sive Tomus IIdus. Romae 8. Februar. 1674. Athanas. Kircher lib. II cap. 7. Artis combinatoriae, methodum promittit, adeo facilem et expeditam, ut ea pueri decennes impuberes etiam et idiotae, ad omnium scientiarum assecutionem pertingant: sed principum solicitatione id differre constituisse. Cistam, inquit, confecimus, in varia receptacula distinctam, in qua omnium scientiarum rationes ita exhibentur in Tabulis conscriptae, ut de quo quispiam argumento disserere fuerit interrogatus per variam Tabellarum translocationem, applicationesque multiplici combinationum serie factas, innumera mox argumenta ad quaestionem propositam quam fusissime per syllogismos universales et demonstrativos deducendam, sit reperturus. Haud secus ac in Musurgia nostra praestitimus, qua unusquisque etiam Musicae imperitus ad quamlibet Melodiam artificiose concinnandam, vel unius horae spatio aptus sit: iterum eodem prorsus modo et ratione, qua quispiam vel uno solum idiomate instructus, cum omnibus totius mundi nationibus et populis per literas communicare ac correspondere posse docetur quod novum repertum anni 1663 per librum cui titulus Polygraphia nova et universalis publici juris feci. Huius artificio dum incumbit, multa a se Technasmata detecta admiranda velut: 1) 2) Duplex modus novi artificii linguarum omnium, prior omni linguarum genere Epistolas conscribere, posterior omnium linguarum ad unitatem reductio. Artificium mirificum non nisi palmari arca inclusum, quo quispiam cum totius orbis nationibus literis reciproca negotiatione communicare poterit. 3) Steganographia universalis, impenetrabili secreti profunditate, multis modis, quae omnia jam in Gratiam principum edita sunt sub titulo Polygraphiae universalis. 4) Arcanum physiognomicum, quo omnes temperamentorum gradus juxta octuplicem graduum differentiam, ita ordine expositae sunt, ut quilibet de cuiuslibet alterius temperamento et inclinatione naturali judicium formare possit. 5) Nova Musurgia, qua universali quadam ratione, et dato quolibet harmonico stylo, quispiam etiam Musicae imperitus impositum sibi munus explere per compositionem melodiarum 1. 2. 3. vocum, usque ad 20. in choros quoslibet distributarum, idque stylo omnifario, recitativo, motetico, archematico, tonoque quolibet verbis proportionato. 6) Arcana Mathematica, qua unusquisque in quacunque Matheseos scientia, Arithmetica, Geometria, Astronomia, et subordinatis datae quaestioni per extemporaneum computum Arithmeticum, Geometricum, Astronomicum satisfacere possit. 7) Artificium Rhetoricum, quo quisque de quocunque argumento extempore orationem componere possit. 8) Poeticum quo quisque prosodiae imperitus, carmina de quacunque materia elaborare possit. Innumera alia fieri posse, ut Medica, Chymica, sed haec difficulter lucem sunt aspectura, nec nisi Regibus et principibus servanda, parantur autem Leopoldo. Epistola Kuhlmanni ad Kircherum 2da. Recepisse literas Kircheri, die 4to Martii; doleo, inquit, sortem meam, tantillo tempore sic immutatam; ut vix ac ne vix quidem meo erga te favori amorique satisfacere queam; ad promissam ergo dissertationem differendum exclamo. Impedimenti causa, patescet e scripto nostro de quinquennio, libri sex priores continebunt commemorationem admirandorum quinque annis mihi contingentium. Priores multorum millies millium paradoxorum theoriam simplici vitae historiam narrabunt, generisque humani non hominis laborem absolvent, posteriores practice describent ex Deo, quo doctore solum possibile Deum Nihili sive aeternitatis abyssum, aeterna aeternitate aeternioris aeternitatis, aeternissimam aeternitatem. In his libris quae sub sex sigillis Apocalypticis occulta fuere aperiuntur mysteria. Multa millia librorum, inquit, pervolvi - Cupiendi Sapiendique incensus Sapientiam Salomonaeam a sapientiae patre efflagitabam puer - et Deus exaudivit preces meas tantamque rerum cognitionem uberrime dedit, quantam perpaucis majorum meorum, centro rerum, indies magis adhuc se aperiente. Inventionem cistae Kircherianae ejusdem esse notae, cum illa qua Gallus quidam Parisiis arithmeticam in una rota 37 circulis constante docuit, et Germanus quidam ad 6441 quaestiones de distantia urbium inter se una tabula juxta pythagoreum morem respondet. Sed lusus est ingeniosus non methodus sine cista enim puer nihil respondebit, in cista nil nisi verba intelligit. Datur autem methodus tam facilis tam simplex tam expedita, cuius ope pueri impuberes idiotae via facili in eruditos evadunt, hoc est in scientes, nunquam autem ingenio destituti in prudentes aut sapientes. Multos vidi scientes, paucos prudentes, sapientem neminem. Tua (methodus) paradoxa cista constat artificiosa; vera omnibus visibilibus. Compendia haec mihi nota: Si puerem docerem Grammaticam una opera cum declinationibus, conjugationibusque, docerem illum casuum, numerorum, temporum, personarum, applicationem simplicissimam ad omnia, hactenus maximos viros latentem. Indefesse in declinando et conjugando puerum exercens, exercerem simul pro ingeniolo quae disceret applicare, et scio sola Grammatica instructum, superare posse homines, qui eloquentiae principes hodie creduntur. Placebat olim sententiolam: virtus clara aeternaque habetur, commutare hac simplicitate Grammatica, et ex 21 verbis grammatice commutatis 3780 variationes crescebant. In Historia monstrare illi usum non ad vitam politicam pertinentem, sed ad copiam dictionis efformandam necessarium, puerili industriae convenientem sub qua methodo fidem superantia occultantur. In Logica simplicissime scrutinium omnium visorum lectorum auditorum manifestarem et quae in Grammaticis variationibus percepisse, syllogistice cum illo examinarem omnibus terminis relictis. In Rhetorica jam sublimior campus adesset, Metaphora cum suis sororibus Germanis obviam veniret amicissimo osculo de centro suo esset quaerenda jam et indaganda ars Analogica, qua per diversas similitudinum umbras minima in maximis etc., omnia (in) omnibus; quod autem antea in Grammatica Historia Logica auditum esset idem, illud ne nimium oneraret puerum in Rhetorica exornandum traderem, et cum omnibus rebus praesentibus comparandum, ut e vivo naturae libro comparationum flosculos depromere disceret (male dictum: flosculos depromere dicimus legere flores, depromimus vinum ex cella). Poesis nec discitur nec docetur. Versificatoria Metrica non nisi serva est poeseos, quae nec metro indiget: nulla autem scientia sapientiae propior divina poesi, quae in Davide et Salomone maxime eminuit. Denique puerum ducerem ad ipsam sapientiam unam et ternam, et Theologiam veram, unde et spiritus angelicos hactenus nimis male intellectos, recte cognosceret. Deinde explorarem quid sit Deus justus et quando cognitus, ex quo haurirem justitiae divinae humanaeque centrum. Tandem ex juris rigidissimi origine ipsa quaestio oritur, quid sit Deus creator mundi, quid homo, instar Dei unus et trinus. Sequeretur Naturae sapientia, naturae prudentia, naturae scientia: in naturae scientia docerem, ut omnia visibilia fuere ante lapsum, sunt post lapsum, iterumque erunt. In naturae prudentia rotam coeli et terrae, ut omnia in bonitate gubernabantur in lapsu jam gubernantur et aliquando gubernabuntur. In naturae vero sapientia causam originemque mundi, ut extiterit, existit ac extiturus sit, ex ipso creationis centro in unitate trinitateque dicerem, ac hic simul, quae Salomon scivit, ipse (Deus) dedit mihi, inquiens, horum quae sunt scientiam veram. Nullo autem libro uterer alio, quam Naturae Scripturae Conscientiaeque, ubique praesente Physicam Medicinam Chimiam Mathesin e multitudine sua ad unitatem reducens. Legi apud Janum Nicium Erythraeum de Jacobo Martino Modenesio puero septenni a Joh. Bapt. Metzeto servito informato qui anno 1647 specimen insigne edidit, qui Martinus quo devenerit, averem scire. Meo Corpore Corporum, quod in nostris de Quinquennio libris delineatum videbis, absoluto adolescens quindecim annorum senum hodie literatissimorum multijugam lectionem aequare potest non suo ingenio industriaque, sed virtute scripti, quod omnia ad unitatem reducit sicut hodie Typographus unus mille scribas optimos superat, virtute instrumenti. Inveni porro Rotas Combinatorias, quibus ordinatis unus homo millies mille, imo millies millies mille scribas vincit, nec primarius rotarum scopus hic est. Grandior longe restat, nempe notitia providentiae aeternae, orbisque terrarum motus, cuius typum clarissimum, sapienti sat notum referunt. Et quasdam hujus classis Rotas aeri incisas cum aliis de Quinquennio inventis publicarem, nisi et Bibliopolas ab edendis, et Lectores ab emendis sumtuum magnitudo abhorreret (dicere voluit: absterreret). Polygraphiam Kircherianam fucum esse artis non artem. Becherus toto anno suo invento novo steganographico insudasse, omnes voto excidisse linguarum harmoniam naturalem minime attendentes: linguae universali omne alphabetum linguarum ex asse contrariatur; ejusdemque formae esse proverbiales linguarumque propriissimas formulas. Minime impossibile est lingua universali artificiali cum omnibus Mundi populis agere, sed qualis qualis haec est, spuria est linguae sensualis deperditae, qua primiparens Adamus eiusque liberi ante confusionem Babylonicam locuti, qua Apostoli in festo pentecostes loquebantur, quam omnes gentes intelligunt. Haec justa Dei poena in tot linguas se transfudit, ut mater linguarum hodie nesciatur, quanquam in verbo Jeova sive quinque vocalium occulta jaceat. Hanc artificialem linguam naturalem in lexico universali harmonico et corpore Adagiorum harmonico tradere me voluisse, in quinquennalium admirandorum commemoratione senties. Arcano tuo physiognomico assentior, et confirmor, multitudinem temperamentorum inclinationum formarumque humanarum posse ad unitatem reduci, cogitationesque ipsas hominum naturales posse nos, ut de Salomon profert venari. Musurgia tua in memoriam mihi revocat harmoniam Musicam ejusque cognationem cum centro coeli et terrae; sub hac sepulta eminus contueor admiranda nondum explorata quam plurima, ac ubique quo me verto, nimia copia opprimor. In Mathematicis messis paradoxorum uberrima, in cuius segetem falcem hac vice mittere noluimus, copia deterriti brevitate exclusi. Placet tamen ex centro naturae ortam rotam naturae censurae Tuae submittere, systema mirandum, non meum sed alienum, huius simplicissimam delineationem tibi transmitto. Artificium Tuum poeticum artificio latinitatis Trithemiano suppar existimo. Unum aliquando moliebar carmen polytropon centum millibus versuum constans, quot versus tot erant et similitudines et inter se combinationes, metro materiaque per tot millia combinationum semper illaesa. Argumentum Deo divinoque amori consecrabam. 100 000 cum 100 000 combinavi dirigente una rota. Monerem ut non corticem sed nucleum quaeras, inventa ludicra evulgata despiciuntur, vera magnifaciuntur ( magni fiunt ) majore utilitate indies apparente. Caeterum a Te peterem ne denegares mihi occasionem praebere, qua pontificis maximi manibus propriis quaedam Epistola a me in signum observantiae transmittenda traderetur. Vellem enim arcana ponderosissima ad Christianae (Ecclesiae) commodum singulariter proficua, candido ore styloque candido tam admirabili tempestate pontifici communicare, amore reipublicae Christianae impulsus. Subjecta est observatio ad hanc Epistolam secundam, de Jacobo Martino Modenesio loqui Lotichium Theatro Europaeo 1647, p. 1387, Schulz. Chronic. eod. (anno). Minime vero excessisse, imo nec attigisse centrum naturale, conati fuimus ostendere in Heraldi nostri historici historia 19. Satanas hunc puerum Theologorum Scholasticorum Antichristianismum docuerat; O horribilissima Theologia Scholastica quam ipse diabolus suos docet. Kircherus in responsoria secunda monita dat salutaria, pro singulari quo Te prosequor affectu contenderim, ne hanc tuam noviter obtentam scientiam, centralisque abyssi profunditatem ulli vana quadam jactantia ostenderes, ne tertii post (Adamum Salomonis) dicam et cum risu nomen incurras. Quod ad Jacobum Modenesium puerum septennem attinet, patet te de totius historiae serie non bene instructum esse. Ego anno 1647 eum cum suo Magistro P. Mazetto non familiariter duntaxat novi, sed et eiusdem in Theologicis et Philosophicis examinatorem egi. In consessu vero 12 patrum purpuratorum in Ecclesia S. Marcelli de Scholasticis et peripateticis disciplinis publicas disputationes summa admiratione omnium defendentem audivi; deinde iterum circa varias notitias privato ratiocinio puerum adortus sum, et in Scholasticis quidem utcunque eum substitisse memini; in reconditioribus, vero naturalis scientiae recessibus, ubi et in mathematicorum doctrina ignarum prorsus et anoeton comperi, imo sine Magistri praesentia, nec ad haec nec ad alia quicquam respondere norat: in publico vero praeside magistro suo etiam admirabilem se praestabat. De hisce omnibus certior factus Innocentius X. etiam ad instantes Cardinalium deprecationes nunquam ad osculum pedum admittere eum voluit, vel ex hoc capite, quod eius doctrinam valde sibi suspectam esse diceret in tanta incapacis pueri aetatula. Et pontificem quidem non tam praesagi animi instinctu quam divino quodam nutu id praedixisse tragicus utriusque exitus sat superque docuit. Si quidem Magister pueri fortunae quam ambierat, spe desperata, minis praeterea Sacrae Romanae Inquisitionis metuque perculsus, ad suum monasterium Butriense Bononiae vicinum reversus, et deinde intolerabilibus conscientiae stimulis in transversum actus, relicto discipulo e turri altissima, inspectantibus Monachis, non obstante praevia et ad poenitendum ferventissima exhortatione peracta, formidanda desperatae mentis insania praecipitem se dedit; eique animam suam, quo cum in vita commercium habuerat, tradidit. Contigit non multis post annis puerum primo omniscium Laureti, quo devotionis causa concessum, in sacrae domus Ecclesia invenisse, munere scopatoris uti vocant functum, quem et denuo examinatum prorsus analphabeton, stupidum ignarum, nullo sive linguae latinae, sive ullius quam professus erat scientiae vestigio relicto, ut proinde de Historia Tragica dubitare non possis. Quod denique de literis ad summum pontificem dandis te cogitare scribis . . . (locus vacuus relictus) quae scribo ut quanta cautela et circumspectione Romae procedendum sit cognoscas. Si vero opus illud admirabile ab omni naevo purgatum sublatis illis quae offensam aliquam in animis censorum praebere possent, silentio quoque suppressa divinitus inspirata scientia, pontificis summi glorioso nomini inscribere velles, ego gloriae Tuae prodromum agere non renuerem. Haec tibi pro amore vere Germano indicanda duxi, ut in arcanis antequam lucem videant, debita cautela utaris; quanta enim malorum Ilias ex inconsiderata scriptione resultet, ego jam 40 annorum spatio, quo in hoc omnium gentium et nationum theatro, meam utcunque personam ago, frequenti experientia comperi. Romae 18. Junii 1674. Huic Epistolae Kircherianae addit Kuhlmannus indicem operum Kircherianorum ^nabö anno 1630 editorum, et Romae 1673 impressum. Facem et accendet, inquit, duplici dissertationi nostrae, quam praelo parare cogitamus de arte centrali sapientiaeque triunius terrestris abysso, quam de Kircherianis operibus: quoniam ille omnes hactenus literatores superavit. Opera Kircheriana eodem quo scripta sunt ordine, omnia in centrum suum resolvemus, singulis centralem combinatoriam Methodum applicantes. Non aemulationis, inquit, sed veritatis causa scribo, Paradisiaco Regno jamjam instante, nec ullum luculentius signum est mutationis seculi, quam restaurata principii finisque scientia. Index Kircherianus etiam mihi aliquando transmissus ab autore, anno ni fallor 1671. Hic ergo addam libros, qui ab eo tempore accessere et in hac indicis editione repliuntur: Latium Priscum 1671. fol. Archetypon politicum ex numismate extractum, et dicitur splendor domus Johanniae, quae est una ex illustribus Hispaniae familiis 1672. Arca Noë qua Architectura et fabrica arcae exponitur, et res ante diluvium, in diluvio et post diluvium. Amst. 1673. fol. Tomus I. Turris Babel, quo structura turris, nec non aliarum prodigiosarum fabricarum monumenta exponuntur. Amstelodami 1673. fol. Phonurgia nova, qua per prodigiosos sonorum effectus et proprietates nec non per machinas sono animatas reciproco corresponsu, de quacunque re occulta manifesta tum inter domesticos parietes tum foris in dissitis regionum locis sermocinatio institui potest. Campidonae 1673. fol. Physiologia Kircheriana multiplici innumerabilium experimentorum varietate comprobata, quam ex vastis Athanasii Kircheri operibus summa fide et studio collectam in unum Tomum contraxit Johannes Stephanus Kestlerus Alsata 1674. Sphynx Mystagogica seu diatriba de mumia hieroglyphicata ex Aegypto in Galliam non ita pridem translata et hieroglyphicorum, quibus inscribitur symbolorum interpretationem continet. Amstelodami apud Jansonium 1674. Sequuntur praelo parata. Turris Babel, Tomus (II. et III.) sive confusio linguarum in ordinem redacta, quo omnium linguarum atque idiomatum totius orbis terrarum disparatissima genera et species ad 72 linguas novo ausu atque methodo multorum annorum studio et labore collecta, orbi literario exponuntur. Musaei Collegii Romani a P. Ath. Kirchero instituti, descriptio exactissima per Georgium De Sepibus Valesium Mathematicum, et autoris in machinis conficiendis executorem peracta 1671. Ars Analogica. Iter Hetruscum. Geometria practica combinata in usum principum. Ars veterum Aegyptiorum Hieroglyphica. Abhenaali sive Avicennae Tomus II. qui et Canon dicitur, de medicamentis simplicium mineralium, plantarum, fructuum, gummium, animalium, ex Hebr. (et) Arabica lingua translatus. Tandem Kuhlmannus haec subjicit: Majora mysteria indicanda sunt quam indicata sunt, et via gloriosissimi Salvatoris praeparanda, tumultuantibus frustra monarchis terrarum. Horrendum Babylonis exitum instat, Angelus Apocalypticus autoritate magna magnam exercebit autoritatem: orbis illuminabitur universus ipsius gloriosa sapientia. Cadit magna illa Babylon tripertita tam chori quam fori. Deo Jehovae praelianti quis resistet. Vae vobis Regibus ac Principibus| Vae| Vae| si prophetias servorum Dei spreveritis, sicut Batavia olim mirabilis nunc miserabilis sprevit et moriens spernit. Hoc anno, et huius anni una die veniet et mors et luctus et fames Babylonis Belgicae, et igne exuretur coelesti, quia validus est Dominus Deus damnans eam. Prodromus judicii apparuit Bataviae, speculum futurorum. Pergite caeci theologi vanitatis accusare Johannis Rothe prophetias, et accusando, negando, calumniando adimplete Johannis Rothe prophetias. Vae ignorantiae vestrae detestabili o Academiae| Perscrutamini scripturas, perscrutamini naturam et illae sunt quae testantur de regno Christi. Ex lumine naturae et Monarchiam Jesu, et Triunitatem Jehovae demonstrabo Vobis in virtute divina. Cur negatis Johannis Rothe prophetias, quas minime capitis; et proposui vobis, o tripartitae Babylonis tripartiti doctores in Boehmio meo redivivo (Neubegeisterten Boehme) 150 prophetias, cum Joh. Rothe prophetia concordantes et 100 etc. ( 9 Zero ) Theosophicas quaestiones; et 100 etc. (ter sedecim Zero) Theosophicarum quaestionum copiam ex 10 capitibus Geneseos eruendam, quarum ne unicam quidem in vero centro resolvere poteritis etc. Exclamo vehementer voce magna (scilicet angelus apocalypticus) Exite e Babylone Theologica tripartita, o pontificii Lutherani et Calviniani in amorem Dei et proximi| exite e Babylone juridica tripartita, o Justinianei Canonistae et Grotiani in justitiam centralem; Exite e Babylone medica tripartita; Galenistae, Paracelsistae Helmontiani in sanctam naturae sapientiam jam revelandam. Septimum tempus prae foribus est, ultimus quadrans duodecimae sexti temporis horae fere effluxus est. Grando illa magna quasi talenti pondo descendit e coelo in adversarios meos, et omnis eruditio, opinionibus, hypothesibus, dubitationibus consistens fit domicilium daemoniorum, a quibus originem suam habet. Vae generi humano Deum Jehovam blasphemanti in sancto hoc mysterio| Ruit gens ruetque mihi contrarians, ac insperata ubique accident. O Batavi, Batavi supplicate Deo altissimo, ut interitum vestrum avertat. Ecce miracula a Johanne vestro praedicta: nonne 24. Julii ignis e coelo lapsus est locum totum devorans, nonne venti ac tempestates ante Julium praesentem huc illucque aedes plurimas diruerunt. Quantum miraculum est 28. Julii contingens, quod in grandine lapsa ipse oculus in vexillo Johannis Rothe pictus apparuerit. O Amstelodamum, Amstelodamum, ubi jam viret tua viriditas arboribus tot millibus eradicatis, ubi splendor tuus fenestris fractis locisque tot dirutis; quanta tibi contigerunt, oculatis frueris adhuc testimoniis, quanta vero contingent verbis nullis sat exprimitur. Vae tibi Amstelodamo, vae vae nisi Deo Jehovae gloriam dabis. Ultrajectum transjectum est, quot quaeso ex tot turribus turres remanserunt, templa sunt diruta loca translocata, et dolores dolorem superant Ultrajectini. Appropinquat Belgii totius interitus, mensis hora nominata est. Paucis(:) Deus Jehova numeravit, numeravit Babylonem totius orbis terrarum et primum Belgicam numeravit, appendit lancibus justitiae divinae et minor inventa est dividit tandem, et parte tertia interfecta judiciis tradet populo sancto secundum prophetias Danielis. Qui aures habet ad audiendum audiat etc. Finis.