De reductione hypothesium ad demonstrationes ac phaenomenorum ad theoremata

Petrus Ramus in Mathematicis omnia problemata reduxit ad theoremata. Et merito. Quia modo tantum applicandi differunt. Solutio enim problematis est theorema, verbis tantum operativis mutatis. V.g. problema: datum Circulum mutare. Solutio seu Canon: multiplicetur quadratum diametri, seu circumscriptum, producto circumscribatur Circulus, is erit multiplex dati. Theorema: Circuli sunt ut quadrata diametrorum seu circumscripta. Similiter mihi venit in mentem omnes Hypotheses ad demonstrationes, omniave phaenomena ad theoremata reduci posse. V. g. Phaenomenon est: Lumen quoad sensum instanti movetur, seu minore celeritate, quam est quaelibet sensibilis. Hypothesis: Supponatur nullam esse sensibilem in pleno lineam, quae non contineat lineam aliquam insensibilem contigui sibi corporis subtilissimi, quod aetherium vocant. Solutio: Luce igitur orta, seu corpore lucido emissis ex se radiis impellere lineas luminis incipiente, quo primum momento initium lineae impellit, eo et impellet finem eius ad quantamcunque distantiam. Uti qui baculum impellit totum simul impellit, etsi protendantur in infinitum. Ergo quo primum momento lux orietur lumen sentietur. Theorema fieri potest: Si ad certam distantiam a lucido nulla sit linea recta sensibilis quae non contineat luminosam; orta lux ad distantiam eandem momento videbitur. Quod theorema est prorsus necessarium, et reddit causam possibilem Luminis instantanei. Si esset convertibile seu si hypothesis demonstrabilis esset vel sensu certa, redderet causam prorsus necessariam, seu ostenderet nullam aliam esse posse, quod fit in hoc exemplo: Phaenomenon: Grave projectum aliquamdiu impetum retinet. Hypothesis: 1.) Gravi projecto nihil statim occurit aeque validum. 2.) Cui nihil occurit aeque validum, id impetum semel acquisitum retinet. Solutio: Igitur grave projectum impetum retinet. (Theorema: Quicquid semel movetur, id eadem via et celeritate semper movebitur nisi sit quod impediat; et, si quid sit quod impediat, sed non aeque validum, minuetur impetus; si id continue obstet, minuetur continue impetus, donec desinat.) Theorema: Si gravi projecto nihil statim occurrit aeque validum, et motus omnis durat nisi impediatur; impetus gravis projecti aliquamdiu durabit. Ita causa reddita est possibilis. Sed cum Hypothesis non solum sit possibilis, sed et certa, altera sensu, altera demonstratione; et converti possit Theorema hoc modo, atque et sic demonstrari: Si gravis projecti impetus durat; nisi impediatur, sequitur nihil statim occurrere aeque validum, et omnem motum durare nisi impediatur. Cum ergo et hoc conversum verum sit, erit causa reddita non solum possibilis, sed et necessaria.