Series VI Band 1 · No. 18
De Incarnatione Dei seu de Unione hypostatica
1669-1670
Notatu dignum est Haereticos etiam veteribus eos tantum habitos, qvi subditi essent. Unde 1.12. C. de haereticis Gothi a Poenis in haereticos constitutis excipiuntur, qvia non subditi, sed foederati. Haereseos igitur Crimen est inobedientiae civilis Species, et haeretici ii habiti sunt, qvi Magistratui de religione definienti non parerent. Haec Lex 12. peculiarem Exercitationem meretur. Uniri possunt hypostatice 1) Deus et mens, 2) Mens et Corpus, 3) Corpus et Corpus per mentem communem. Corpus et Corpus per se uniri hypostatice non potest, qvia Corpus nullum per se subsistit. Mens et mens uniri hypostatice non potest, nisi perfecta et imperfecta, qvia mens imperfecta extra se non agit nisi per Corpus. Ex qvo seqvitur Daemones obsessorum animis non uniri hypostatice, qvia agunt in eas per corpora intermedia, eaqve sibi hypostatice non unita. Porro Mens creata s. imperfecta non unitur omni corpori, sed ei tantum in qvo radicata est, et a qvo separari non potest. V. g. in Corpore humano non putandum est animam omnibus qvae in eo sunt corpusculis hypostatice uniri, cum perpetuo transpirent, sed in ipso centro cerebri flori cuidam substantiae fixo et inseparabili, subtilissime mobili in spirituum animalium centro inhaeret et substantialiter unitur ita ut nec morte separetur. Igitur daemoni nec corpora obsessorum sunt unita, qvia non inseparabiliter, sed agit in ea tantum mediante suo corpore. Illud jam investigandum est an Deus corporibus omnibus seu toti Mundo hypostatice uniatur, an alicui an nulli uniri possit. Et puto mundum s. corpora Deo non esse unitum hypostatice. Qvia omnis unio hypostatica non est nisi pcr actionem unius per aliud, agere autem Deus in corpora non aliter potest (annihilatione et creatione demta) qvam imprimendo motum; dum autem movcntur continuo creantur, ut a me demonstratum est. Ergo ultra momentum Deo unita sunt, ut autem qvi ultra momentum in loco non est, in eo qviescere non censetur, sed transit tantum, ita corpora ultra momentum Deo non unita, unita proprie non sunt, sed transeunt tantum. Secus est in Mentibus qvae non creantur, dum Deus in eas agit, ncqve eius rei ulla apparet demonstratio, sed mentes sunt liberae, et habent principium actionis in se, excepta illa mente cujus principium agendi fit Deus, seu qvae est unita Deo. Sed qvomodo igitur Corpora mentibus hypostatice unita sunt? cum etiam non sint unita nisi per motum, in motu autem continuo non existant? An igitur potius dicendum est ideo potius Corpora Deo hypostatice unita non esse, qvia in ea non agit extra ordinem, sed omnibus aeqvaliter unitus est; imo nec agere in corpora extra ordinem potest. Qvia omnis eius actio in corpora est creatio, etsi igitur modo creet, modo non creet. Nihil in eo agit extra ordinem. Nam omnis extraordinaria Dei actio non ratione actus, sed temporis et loci extraordinaria est, v. g. qvod annihilat corpus eo tempore et loco, qvo alias annihilare non solet, nempe qvo qviescit, vel qvando creat corpus qvando creare non solet, v. g. cum antea non praeexstiterit. Vel qvando creat corpus ubi creare non solet, v. g. in loco longius remoto praeteritis multis intermediis. Ergo Dei in corpora non actio, sed tempus actionis extraordinaria et specialis est. Actio vero Dei in mentem est specialis et qvasi determinata ad hanc mentem etiam ratione actus. Nam internum principium agendi esse, et hoc modo in mentes agere Deus non solet; nisi in ea sola qvam hypostaticae univit. Esto ergo Unio Hypostatica: in iis qvorum unum agit perpetuo peculiari actus ratione in aliud, seu qvorum unum est alterius instrumentum agendi immediatum. Nam hic potest reperiri discrimen inter actionem mentis in Corpus, et Dei in corpus. Mens in corpus non agit creando, sed movendo, Deus creat. Contra Deus in corpora non agit, nisi creando. Qvi autem creat in rem agit, re non agit, et ita res non est eius instrumentum agendi. Dei vero instrumentum est mens, Deo unita qva Deus agit in corpora aliter qvam creando. Est igitur unitum hypostatice nihil aliud, qvam qvod rei principium actus in se habentis instrumentum immediatum est. Et unio hypostatica est actio rei principium agendi in se habentis immediate per rem aliam. Et sunt haec unionis hypostaticae reqvisita: 1.) Res per se subsistens seu principium agendi in se habens, cui unitur. 2.) Res alia qvaecunqve qvae unitur. 3.) Actiosubsistentis per unitum in tertium, seu ut unitum subsistentis sit instrumentum. 4.) Illius actionis immedietas, seu ut non agat per aliud cui ipsum in qvod agitur, et qvod unitum primo dicitur, non sit unitum. Nam unitum uniti est unitum primi. Uniens est A, id qvod unitum dicitur est B. 1.) A sit res per se subsistens. 2.) A agat per B in C. 3.) A agat immediate in B seu non per aliud. At inqvies contra regulam tertiam, nonne Corpus Christi est unitum Deitati, ita sane, at non est ei immediate unitum, sed per mentem, respondeo, A hic non est Deitas tantum, scd Deitas cum omni qvod ei unitum est, seu qvod idem cst concipiatur regula tertia sic. A agat in B non nisi per id in qvod A immediate agit, vel per aliud in qvod immediate agit. Seu A non agat in B, nisi vel immcdiate, vel per intermediam aut intermedias res per se subsistentes per se continue immediate agentes. Ita totus Conceptus Unionis hypostaticae perfectus mihi et absolutus videtur. Qva in re hactenus multum frustra laboravi. Scholasticis haec mira monstra erunt. Notandum est mentem etsi continue in corpus non agat tamen cognoscere. Sed difficultas est, qvod supra diximus: Unionem mentis et corporis non esse nisi per actionem unius in aliud, actionem vero non esse nisi per impressionem, motus. Ergo nec unio erit nisi per impressionem motus. Iam sine unione nulla cognitio est, qvia se cognitum reddere est actio unius in aliud, jam omnis actio non est inter unita per definitionem Unionis. Unio enim non est contiguitas, sed continuitas, seu motus vel actio communis. Ergo qvando Creaturae qviescunt nihil de iis sciet Deus. Respondeo imo sciet, qvod qviescant, qvia negative, si moverentur, sciret (et tamen hoc non est discursus in Deo, sed cognitio negativa rei per se negativae). Et similiter de mente. Et est sine unione aliqva cognitio, nempe qvae fuit tempore unionis, seu praecedens, et vera est regula, sine unione nulla est cognitio, nempe nova, vetus vero manet. Iam nihil novum contingit qviescentibus corporibus (nisi qvod alia iis appropinqvant vel abeunt, qvod ex eorum unione et motu cognoscitur, et tum est cognitio composita ex veteri et nova). At vero inqvies in mente multa contingunt, sine motu, qvomodo igitur cognoscet ea Deus, qvia in mentem ipsam per se non agit. Responsio est, mentem non qvidem moveri, sed omnes eius actiones fieri cum motu corporum, qvibus unita est ex qvibus Deus eius actiones cognoscet, Diaboli non cognoscent, qvia ipsi in corpora illa non agunt, per corpora, ergo non penetrant in interiora, sed tantum superficiem Corpusculorum mentalium. Deus interim omnia simul praescit, et recordatur, qvia nihil eo nolente fit, ergo et nihil eo sciente. Iam scit qvid facturus sit, scit ergo qvid futurum sit. Et tamen in eo non est discursus, qvod est aliqvando diligentius explicandum. Qvaeritur qvomodo Mens qvae corporis puncto implantata est eo in motu intereunte non etiam interit. An dicendum est puncta non interire, qvia non partes corporum, sed termini, et qvia de punctis cessat illa circa corpora demonstratio. Punctum enim qvolibet instanti est in certo puncto spatii, at id qvod in corpore praeter puncta est, aliqvando in nullo loco est, eo igitur tempore est nihil. Mirabiliter. Sed haec arcana rerum pauci capient nec nisi subtilissimi. Notabile illud est Socinianorum doctrinam Catholica longe esse periculosiorem. Catholica enim Ecclesia non nisi unum Deum colit, nec eum nisi summum. Etsi triplicem in eo subsistendi modum agnoscat, qvo nec dividit Deum nec multiplicat. Contra Sociniani adorant qvem creatum putant, qvem summum Deum esse non putant, qvem a summo Deo essentia distinctum putant, ipsi ergo duos Deos habent. Adorant merum hominem, nos habitantem in homine Deum.