BARTHÉLEMY DES BOSSES FÜR LEIBNIZ

Antonius Perez in 2^dam 2^dae Tract. IV. disputatione VI, caput 3. De Augmento charitatis.

1. Duae sunt difficultates hic a nobis per angustias temporis brevissime attingendae. Prima difficultas est utrum actibus remissis, et duratione libera actus caritatis augeatur meritorie caritas. Existimo partem affirmantem satis aperte colligi ex sess. 6. Trident. cap. 10 et 16 et Canone 24. Sed solet hic negotium facessere objectio quaedam vulgaris sumpta ex eo quod videatur sequi ex qualibet duratione actus charitatis infinitum augmentum charitatis; nam in ultimo instanti V. G. durationis aliquis gradus charitatis datur in praemium; at in quolibet instanti praecedente datus est alius aut plures gradus non minores illo: cum ergo instantia sint infinita, gradus acquisiti aequales erunt infiniti.

Omitto aliorum solutiones, quarum aliae negant infinitatem in continuo, aliae concessa infinitate negant existere in continuo puncta et momenta actualia; aliae negant continuam libertatem durationis, aliae dicunt in singulis momentis solum produci indivisibile praemii et quasi punctum. Sed nos ne de his rebus quaestionem faciamus, admittimus continuam libertatem durationis et disputationis gratia infinitatem momentorum, et in singulis momentis acquiri plusquam indivisibile praemii.

Respondeo itaque ex propria sententia, plerosque authores in hac re latuisse quoddam principium: est autem illud, quantitatem charitatis et qualitatis intensae non esse unicae dimensionis. Quantitatem unicae dimensionis voco in qualitate illam quae est proportionalis lineae et tempori; si enim quantitas qualitatis proportionalis lineae ponatur in loco et extendatur, solum occupabit unam lineam spatii: quando autem potest occupare, si extendatur, locum correspondentem superficiei tunc dico esse duplicis dimensionis, et esse proportionalem superficiei, quando autem potest occupare locum solidum, tunc dico esse trinae dimensionis et proportionalem corpori. Dico ergo concedi posse quolibet momento augeri charitatem augmento proportionali lineari quantitati, et licet augeatur in singulis momentis aequaliter, inde solum sequi augmentum finitum proportionale superficiei finitae continentis lineam infinities. Sic si charta illuminetur a sole successive, ita ut in primo momento temporis illuminatur linea prima chartae, et in sequentibus successive illuminentur caeterae, donec tota charta in fine temporis maneat illuminata, non sequitur superficiem illuminatam seu quantitatem lucis extensam esse infinitam in ratione superficiei, sed solum sequitur continere infinitas lineas sicut linea continet infinita puncta, quod juxta sententiam continui quam supponimus, non censetur absurdum.

Si quid autem absurdum est in sententia nostra, tota absurditas consistit in suppositione affirmante infinitam multitudinem punctorum actualium aut instar mathematicorum in quantitate et tempore, quam ego existimo esse impossibilem etiam de potentia absoluta; nam licet continuum sit in infinitum divisibile ut ego existimo et infinita contineat indivisibilia metaphysica, mathematica tamen actualia non potest continere infinita actu sed solum in potentia. Quomodo autem differat indivisibile metaphysicum, et indivisibile mathematicum actuale, et indivisibile mathematicum potentiale alibi explicui; et in hac dinstinctione existimo consistere solutionem difficultatis continui; sed ut dixi ad hunc locum non spectat haec quaestio. Sufficit ostendisse ex affirmatione meriti durationis actus caritatis nullam difficultatem novam oriri contra naturam continui.

Hucusque Ant. Perez. Caetera in eodem capite contenta non spectant ad hanc materiam.