Series II Band 4 · No. 141.
LEIBNIZ AN BARTHÉLEMY DES BOSSES
Hannover, 1. September 1706. [140.144.]
Admodum Reverende Pater Fautor Honorande
Literas
Magno Ptolemaeo vestro quod nunc scribam non habeo: nam hoc anno amplas jam ad eum dedi literas, quas perlatas spero.
Gratias etiam ago quod mecum communicasti propositiones quasdam ex illis quas in vestris Collegiis doceri superiores nolunt. Quod si omnes obtinere licet, gratissimum hoc mihi foret. Memini videre olim editum similium propositionum indiculum, quas P. Mutius Vitellescus, si bene memini censura notari curaverat. Ego libenter has censuras vel vestras, vel aliorum cognosco, neque contemno: pertinet enim ea res ad formulas caute loquendi; et offensiones non necessariae merito vitantur.
Ut paucula annotem ad eas quas communicasti mecum, dixerim ad 6tam, verum quidem esse, quod modus semel inductus per se duret sed cum substantia; quoniam tamen non per se subsistit, semper emanabit ex substantia.
Ad 7. Puto ego non quidem quantitatem motus, sed tamen virium a Deo conservari, naturaliter scilicet agendo. Interim hoc non ducitur ex constantia Dei, nec ideo Deus est inconstans, quod aliquid mutat, cum constans esse possit in aliqua ratione vel lege superiore, ex qua mutatio fluit in negotio inferiore.
Ad 10. Jam dudum exposui mentem meam.
Prop. 16. etiam ipse refutavi publice, sed pro quantitate motus substituo ut dixi quantitatem virium eamque (naturaliter) conservari censeo.
[Ad] 19. Sentio motum et entelechiam omnem secundam ex prima fluere, adeoque creaturas esse activas. Etsi interim leges cogitationum et leges motuum a se invicem sint independentes.
Ad 20. idem dico quod ad 19.
21. Bruta puto perfecta esse Automata, et tamen simul habere perceptionem.
Ad 22. Cum Anima sit Entelechia primitiva corporis, utique in eo consistit Unio; sed consensus inter perceptiones et motus corporeos ex harmonia praestabilita intelligibiliter explicatur.
Ad 23. Valde improbavi in Cartesianis quod putant inter objecta et nostras de iis sensiones arbitrariam tantum esse connexionem, et in Dei fuisse arbitrio, an odores vellet repraesentare per perceptiones quae nunc sunt colorum. Quasi non Deus omnia summa ratione faciat, aut quasi circulum per triangulum repraesentaturus sit, naturaliter operando.
Ad 25. Verum est omnia phaenomena corporum naturalia (praeter perceptiones) posse explicari per magnitudinem figuram et motum. Sed ipsi motus (qui sunt causae figurarum) non possunt explicari nisi advocatis Entelechiis.
[28.] Nullas esse formas substantiales corporeas a materia distinctas, recte rejicitur, si per formas corporeas intelligantur quales sunt animae brutorum, quae scilicet reflexivo mentis actu seu cogitatione proprie dicta carent. Interim si quis exigeret formas corporeas interitui naturaliter obnoxias, ei fateor non possem adhaerere. Nam cum Thomistis sentio omnes Entelechias primitivas indivisibiles esse, seu quod appello Monades. Talium autem neque origo neque interitus naturaliter intelligi potest.
Quartam Datur infinitum Syncategorematicum, seu potentia passiva partes habens; possibilitas scilicet ulterioris in dividendo, multiplicando, subtrahendo, addendo progressus. Datur et infinitum Hypercategorematicum seu potestativum, potentia activa, habens quasi partes, eminenter[,] non formaliter aut actu. Id infinitum est ipse Deus. Sed non datur infinitum Categorematicum, seu habens actu partes infinitas formaliter. Datur etiam infinitum actuale per modum totius distributivi[,] non collectivi. Ita de omnibus numeris aliquid enuntiari potest, sed non collective. Sic dici potest cuilibet pari respondere suum imparem, et vicissim; sed non ideo accurate dicitur aequalem esse multitudinem parium et imparium.
deditissimus G. G. Leibnitius