LEIBNIZ AN VINCENT PLACCIUS

Nobilissime Am Kopf der Seite von Leibniz' Hand: Ad Dn. Vincentium Placcium Hamburgum Septemb. 1690 et Ampl^me Vir, Fautor Honoratissime

Valere Te ex sententia, et mei meminisse peramanter ex literis tuis intelligere gratissimum fuit. Quanto enim pauciores sunt, qui sincero studio ad veritatem contendunt, eamque animi facultatem divinitus accepere, ut praestare aliquid possint, profuturum posteris, eo magis complecti eos, et si fieri possit, adjuvare decet. Itaque, si quid possum (quod quam exiguum sit non diffiteor) id omne promtum jussis tuis offero. Vicissim hoc a Te spondeo mihi. Gaudeo quod Cryptonymorum detegendorum consilium urges, insigni haud dubie rei literariae accessione; cujus pars non contemnenda consistit in notitia scriptorum. Scio esse qui omnem illam curiositatem inutilem judicent, quasi rerum non scriptorum habenda sit ratio. Sed hi non vident in tanta multitudine rerum cognoscendarum, ingentis compendii esse, aliorum frui laboribus. Itaque necessaria librorum notitia est, libros autem plerumque commendat autor, facileque intelligitur, quod ab insigni viro scriptum est utiliter legi.

Sed majoris longe momenti esse fateor consilium Tuum Ethices, id est Medicinae Animi tradendae, ad exemplum Medicinae Corporis. Non dubito quin legeris quae Tschirnhusius meus dedit de Medicina mentis et corporis. Jam olim Parisiis familiaris inter nos notitia fuit (: fassusque (: fassusque ... dedit :): Diese Passage hat Leibniz in eckige Klammern gesetzt, wohl um sie von der Abfertigung auszuschließen. ipse est tunc potissimum profecisse. Itaque magna pars eorum quae tradit sententiis meis consonat. Sunt tamen aliqua in quibus non assentior, quae admonuissem, si de edendi libri consilio mihi constitisset. Notavi enim quaedam ipsi (ut solet contingere ingeniosis) visa fuisse faciliora, a quibus tamen longe adhuc absunt quae dedit :). Cartesio olim haerebat pressius, argumentoque ab ideis nimium tribuebat, quasi omnia de quibus loqui intelligibiliter licet, sub ideam cadant. Verum a me ostensum est, ejus demum notionis ideam haberi, quam possibilem esse demonstratum est cui doctrinae ille postea bonam partem suorum superstruxit. Caeterum illi Medicina intellectus potissimum curae fuit, tibi, opinor proposita est Medicina Voluntatis.

Quis ille candidatus juris, qui in Anonymis ordinandis operam praestitit sed nunc alio abit? Vellem egomet aliquando reperire adolescentem magnae spei, qui [et jam tum ingenio] styloque valeat, et ardore discendi late patente ad majora contendat, sed quem res angusta domi cogat ad alienam opem confugere.

Accepi nuper missum ab amico libellum cui titulus est: Exercitatio theoricorum mathematico-physico-theologicorum, rei planetariae tradendae inservientem qui C^lmo Zimmermanno viro docto apud vos nunc agenti olim Wurtenbergici agri parocho tribuitur. Is magno et laudabili ardore videtur ad inquisitionem veritatis contendere, eoque dignum se praestare bonorum amicitia. Agnosco multos homines pios, ut Henricum Morum, et ipsum cl. Zimmermannum (ambos kabbalistikvtéroyw) abhorrere a philosophia Mechanica hoc est a ratione Mathematica explicandi phaenomena naturae. Indignum enim putant Majestate Universi, omnia velut in officina artificis fieri et verentur ne spirituales substantiae excludantur (quorsum fateor nonnulli ex Corpusculariis tendunt) quo nihil potest esse a pietate alienius. Sed si satis explorata essent optimis viris, quae a me in hoc argumento sunt demonstrata, in gratiam fortasse redirent cum intelligibili philosophia. Ostendi enim etsi omnia phaenomena naturae corporeae specialia possint explicari Mechanice seu ex corporum legibus, ipsa tamen prima Mechanices principia, seu Leges motus Generales, oriri a causa incorporea nec per solam Mathesin sed per Metaphysicam explicari debere. Neque absurdum mihi videtur quod illi asserunt non in nobis tantum sed et passim in aliis rebus aliquid vitale reperiri. Attamen in explicandis phaenomenis corporum specialibus non magis vita atque anima aut facultatibus incorporeis utendum censeo, quam anima rationali ad explicandam humani corporis oeconomiam. (: Corpus (: Corpus ... coaptentur.): Diese Passage hat Leibniz in eckige Klammern gesetzt, wohl um sie von der Abfertigung auszuschließen. pariter atque anima suas sibi proprias habent leges, quae ab actione alterius non violantur, neque id vero opus est, cum sponte naturae summo consensu sibi invicem coaptentur. :) Miror impense Morum et Zimmermannum omnem gravitatis et Elastri Mechanicam explicationem rejicere. Quasi deessent Deo rationes efficiendi talia per motuum leges. Cum admisso etiam Hylarchico principio (quod nec omnino rejecerim) constare sibi nihilominus debeant corporeae rationes. Quod si vir ingeniosissimus considerasset ante biennium de Motuum coelestium causis, edita in Actis Lipsiensibus 1689, credo a vorticibus materiae aethereae minus esset alienus et fortasse adjutor nobis foret egregius ad physicam coelestem perficiendam. Hoc ideo scribo, ut si forte nosti virum, aut noscendi occasiones habes, materiam ipsi praebeas de his cogitandi uberius ne praejudiciis quibusdam ipse viam sibi praecludat ad pulcherrimas veritates.

Ecce aliud non dissimile quod a Te postulare audeo. Vidi nuper libellum Germanicum de Numerorum problematibus, ex quo intelligo Hamburgi Arithmeticos quosdam praestantiores coivisse in societatem, aliis ex vicino in idem consilium ascitis, et Meisnerum quendam vestratem artis magistrum (in schola ad D. Jacobi), esse autorem instituti. Perplacuit consilium, et inde aliquid egregii nobis promitto, si velint operam ad ea conferre, quibus pomoeria scientiae proferantur. Nam peculiaribus problematibus quando vel singularis elegantiae utilitatisque non sunt, vel non faciunt ad ipsam Methodum Generalem longius promovendam, tempus teri non satis dignum est tanto conatu. Nihil facilius est quam concinnare problemata quae nobis originem noscentibus in promtu sunt, aliis vero majus negotium necessario facessunt. Cogitandum igitur est de Analysi ipsa perficienda, neque arbitror quenquam nunc esse in Germania, qui majore quam ego studio (ne dicam successu, id enim pro parte fortunae est) in eo genere sit versatus. Habemus equidem dudum Methodum Generalem pro resolvendis aequationibus cubicis; nam difficultatem quae nascitur cum radix quadratica extrahenda est ex falsa quantitate non moror, nec pro impedimento habeo; et Methodum etiam generalem habemus resolvendi aequationes quadrato-quadraticas seu quarti gradus. Nunc superest, ut etiam similes Methodi pro altioribus gradibus reperiantur. Hactenus enim quantum constat non sunt in artificum potestate. Quam in rem inventa quaedam dare possem late patentia, si vacaret ipsos calculos absolvere. Habeo et inventum condendi Tabulas quasdam Algebraicas, quae si semel darentur mirifice calculum sublevarent, et prope tantum utilitatis praestarent in Analysi, quantum Tabulae sinuum vel Logarithmorum in numeris communibus. His elaborandis si quid conferret societas communi bono socii primum prae aliis frui possent. Quodsi viri isti revera amore augendae scientiae ducuntur, sperarem accedente ipsorum opera praestari aliquid posse in Germania, quod longe omnia hactenus in Algebra inventa supergrediatur. Tu vero statues, Vir Cl^me an Tibi cum Meisnero illo colloqui vacet, ejusque et per ipsum collegarum studium excitare ad res praeclaras, sed nomine meo adhuc dissimulato. Haec non alteri facile scriberem, sed cum Te sciam intelligere, quanti sit conferre ad Augmenta scientiarum, ex meo ingenio judico non tantum non ingratas sed etiam jucundas tibi esse occasiones de re publica bene merendi. Vale.