LEIBNIZ AN VEIT LUDWIG VON SECKENDORFF

[ ... ] Ex Anglia mihi scribit Celeberrimus Justellus, a Boylio legatum quinquaginta librarum sterlinarum fuisse relictum habendis sex concionibus in Atheos, Naturalistas, Socinianos, caeterosque id genus ab Ecclesia Catholica devios; jamque primum sermonem fuisse pronuntiatum a quodam Bentleio pererudito et eloquente.

Reverendissimus Episcopus Meldensis misit huc quaedam sua polemica in quibus est scriptum cui titulus: Estat present des controverses et de la religion protestante, superiore anno editum. Ibi artic. 105 multum exaggerat indifferentismum quem vocat, qui potissimum in ditionibus Brandeburgicis Electoralibus sese ostendat. Citat eam in rem scriptum quoddam doctissimi Viri Samuelis Strimesii praefationis vice Conradi Bergii Thesibus theologicis adjectum, multumque paratragoediatur, quod condemnare is non audeat, eos qui ultra scripturae sacrae expressa verba quaedam affirmare non audent. Et verbis ejus allatis ita subjicit: Telle est *la doctrine, qu'on enseigne en Allemagne dans les Academies de l'Estat de Brandebourg, celle de Strimesius professeur en Theologie de l'université de Francfort sur l'Oder, celle de Conrad Bergius cy devant professeur en theologie de la même université, celle de Jean Bergius, de Gregoire Franc, une des lumieres de la même université, comme il l'appelle, celle de Martin Hundius, celle de toute l'Academie de Duisbourg dans le Duché de Cleves et de plusieurs docteurs celebres dans la Reforme, et qu'il cite aussi avec honneur*. Sed praeterquam quod nihil constitit Episcopo de Becmanni viri egregie docti in Strimesium censura, aliisque in eo negotio actis, videtur mihi nonnihil permutari controversiae status. Aliud enim longe est praejudicare abdito nobis divino judicio, et districtas atque absolutas condemnationes pronuntiare nolle, aliud est sententiam aliquam tolerabilem judicare et fraternitati sacrae non adversam. Mihi enim Burnetus (cujus itidem verba Bossuetus citat) et Strimesius non videntur negare periculosissimas saluti esse Socinianorum opiniones. Neque uspiam credo Concilii Nicaeni subscriptionem non debere exigi ab his quibus dextras fraternitatis jungere volent: quod tamen illis imputat Episcopus. Haec illa perpetua Romanensium gloriatio, quasi ipsi soli infantem cum vera matre non dividant, effecerat, ut mihi a Serenissima Ducissa aliquid in Celeberrimi Pelissonii Reflexiones aptare jusso, in mentem venerit observare multo majorem indifferentismum in ipsa Ecclesia Romana regnare, quam apud Protestantes, tametsi in controversiis agitandis dissimuletur. Unde nata est illo humanissime respondente concertatio inter nos Epistolica, quam ipse edidit in publicum. Unum exemplum per publicum cursorem ad nos pervenit, sed hoc delatum est ad eas manus, unde recuperare non possum. Habeo tamen ipse omnia dudum manuscripta. Itaque nescius quando iterum habiturus sim exemplum typis editi libri, ex schedis hanc quam vides relationem confeci, tuo summittendum arbitrio, sive actis aptam sive mutandam etiam sive rejiciendam putes. [ ... ]

P. S. Insignis quidam Vir pontificiarum partium magnum nobis schisma ominatur, ex pietistico negotio. Ego securum esse jussi, nam esse nobis non minus Papas quam ipsis, qui finire queant controversias, quanquam melius saepe contentiones negligendo intereant, animentur ventilando ut faces. Visionum illa et Chiliasmi mentio multum noceat bonis alioqui viris, quod judicarent qui rebus praesunt, non tuto talibus imbui vulgus.