HEINRICH OLDENBURG AN LEIBNIZ

Consultiss^o Doctiss^oque Viro

Dⁿ^o Gothofredo Guilielmo Leibnitio J.U.D. et Cons. Mogunt.

H. Oldenburg Soc. R. Secr. Sal.

Responsum ad locupletissimas tuas literas, 18 Septemb. ad me datas, invitus plane ad hoc usque tempus, ob varia impedimenta, distuli. Tu facile indolem provinciae meae dispicies, eoque pronius scripti hujus tarditatem excusabis. Dicere vix possum, quam gestiat animus, dum intelligit, Virum inter Leges et Aulam dispunctum, ista tam recenti aetate, magnorum in Philosophia Nominum, Baconi puta, Gassendi, Cartesii, similiumque, scripta, non dico perreptasse, sed tam subacto Judicio, ut a Te factum, excussisse. Quae de Jure constituendo brevi et dilucido, infinitis tamen casibus, sola paucarum ac pene simplicium Regularum Combinatione, suffecturo, moliris, totum ea sola hominem, quin totos homines quamplures, deposcunt. Rem arduam fateor, sed integritati, perspicaciae, solertiae, industriaeque, mea quidem sententia, nequaquam impossibilem. Felicem Tibi tuique geminis in conatu, non utili minus quam laudabili, successum ex animo comprecor, meque posse Tibi cordatos in tanto Opere Patronos et hyperaspistas conciliare, in votis quam maxime habeo. Re ferente cum nostris hic loci in Jure Civili Doctoribus de Instituto tuo forte disseram, eorumque opinionem exploratam suo tempore rescribam. Hac vice in reliqua hujus epistolae parte juvat philosophari, quaeque, literarum tuarum occasione, cogitata subnascuntur, enarrare.

Et primo quidem occurrit Hugenianum de Longitudinibus, Penduli ope inveniendis, conamen. Lutetia Parisiorum nuper accepi, cordatos quosdam viros, rerumque [Mathematicarum] peritos, sumptibus publicis, tum in Indiam Orientalem tum in Americam brevi navigaturos, Automatis aliquot, Hugeniano artificio fabrefactis, instructos; eo plane consilio, ut memorati Penduli in agitatis maribus exactitudinem, summa cura explorent, fidamque Regi suo de successu narrationem afferant.

Ille qui hic Londini incommodis illis, quae hac in re etiamnum superesse censet, mederi satagit, est Doctissimus Mercator: Promisit ille Automatum, Longitudini deprehendendae idoneum, quod 1. habeat Duos Annulos Cylindricos, qui id perpetuo in situ retineant perpendiculari, eidemque Navis lateri obversum, quocunque demum fluctu ea feratur; unde, cum motus fere tendat a Puppi ad Proram, certiores Penduli vibrationes evadant, quam si in quamvis Navis plagam Machina digrediatur. 2. Quod Aequationem Temporis exhibeat perquam accurate, ipsi Automato applicandam. 3. Quod ab irregulari Aëris motu ingeritur incommodi (praecedentia, ipsius quidem sententia, longe superantis) amoliatur. Tempus docebit eximii hujus Inventi successum, eosque, qui authoritate et munificentia sua illud juvent, Terrarum Principes excitabit.

Quid Machinae Aquaticae Memmingenses in fodinis Suacensibus, ab Aquarum importunitate liberandis, praestiterint, scire perquam aveo. Spes est, Serenissimum Bavariae Electorem, quem eo evocasse Machinas scribis, rem pro merito examinaturum, Teque, ubi de exitu rei liquido judicatum fuerit, pro humanitate tua perscripturum.

Aegerrime fero, Clariss^m Doct. Mauritium tuas de Primis Abstractisque Motus rationibus Meditationes nobis invidisse. Solatio interim, quod generose adeo candideque aliud nobis Exemplum polliceris. Eousque de Summa illa, mihi jam transmissa, judicium suspendere nobis fas fuerit, cum multo commodius rectiusque de re tota ex integro Scripto, quam ex compendio pronuntiari possit. Interim, quae de natura Punctorum, eorumque Penetratione, inque partes antea non positas extra partes, seu in partes antea se penetrantes Divisibilitate subtiliter disseris, majorem lucem, firmiusque quo consistant talum postulare videntur.

Jungas, obsecro, Hypothesin integram, quae ex universali quodam Motu, in Globo nostro supposito, plerorumque in Corporibus Phaenomenum rationem reddit. Nec ea nos celes, quae ex ipsa de Abstractis Motus rationibus Theoria duxisse Te in Mentium non Existentiam tantum, sed et intimiorem a Corporea distinctam Naturam asseris. Gratissima haec nobis futura sunt, et summo, mihi crede, candore excipienda.

Visa Tibi sine dubio fuere Elementa Physica Francisci Wilhelmi Baronis de Nuland, qui Cartesianorum Principiorum falsitatem se ostendisse, ipsiusque errores ac paralogismos (sic vocat Author) ad oculum demonstrasse arbitratur. In hoc libello cum Motus statuatur unicum productorum Corporum Organon, ejusdem Natura et Leges investigantur, quas cum Te vidisse et examinasse credam, hic commemorare supersedeo.

De Caetero, Societas Regia consectandis Experimentis pro viribus incumbit. Socii quidam ejus Tractatulos quosdam Physicos nuper edidere. Nobilissⁱ Dⁿⁱ Boylii Origo Formarum et Qualitatum, juxta Philosophiam Corpuscularem Experimentis et Considerationibus illustrata, Latine nunc extat, Oxoniae impressa, et propediem in Belgium magno Exemplarium numero transvehenda. Idem Author Anglice non ita dudum emisit Dissertationes quasdam de Qualitatibus Cosmicis, deque regionum Subterranearum et Submarinarum Temperie, nec non Maris fundo; Adhaec, Diatribas aliquas Experimentales de miranda Aëris, etiam citra Calorem, Expansione, deque Elasticitatis ejusdem Duratione: Quae omnia sine dubio viris cordatis et sagacibus acceptissima erunt.

Quam cupis Josephi Glanvilli de Scientiarum et Artium incremento Historiam, lubens transmittam; sed Amicum exspectem oportet, qui in oras vestras commigret, sibique hujus aliorumque quorundam libellorum fasciculum imponi sinat. Transactiones, quas vocamus, Philosophicas, hinc a Te postulatas, forte non mittam, cum eas audiam Hamburgi sermone Latino nunc inprimi; unde commodius Tibi eas comparare poteris. Consilium edendae hoc loco Bibliothecae Philosophicae me latet: Si quid tamen ea de re deinceps rescivero, perscribam; nec qui Catalogi librorum recentiores apud nos extant, fasciculo dicto adjungere omittam.

Finem hic facerem, nisi ad Epistolae tuae calcem, de Motus perpetui procurandi ratione perquam facili, a Te inventa, nonnulla innueres, quae tantillum me remorantur. Ais, Te rei demonstrationem, stupentibus viris magnis, expedivisse; animosque sumpsisse, specimen in machinula edendi, atque ubi res successerit, vadum publicum tentandi, dummodo intelligas, esse qui rem ex vero aestiment.

Facile, puto, credes, me in Anglia peregrinum, sine palpo et assentatione de Anglis pronunciaturum. Sunt inter eos viri complures, subacto in rebus Mathematicis et Mechanicis Judicio praepollentes; quorum de Invento istoc tuo sententiam ut exquiras, priusquam id evulges, ejusve Authorem te scribas, omnino et amice suaserim. Si consilium allubescat, meque hac in re parario opus fuerit, provinciam non detrecto, omnemque quae virum bonum decet candorem spondeo. Vale, Vir Egregie, et me Tibi devinctissimum ama. Dabam Londini die 8. Decemb. 1670.

Si quo responso me digneris, literas tuas, quas tabellario committis, hunc in modum inscribas, quaeso. A Monsieur, Mons^r Grubendol à Londres. Nihil praeterea; multo tutius literae sic inscriptae, et per tabellarium missae, ad manus meas perveniunt, quam si meum ipsius nomen adhibeatur. Interim si quis amico huc profecturo literas vel fasciculos pro me tradiderit, eo casu proprio meo nomine utendum fuerit.