LEIBNIZ AN THOMAS HOBBES

Illustri Viro Thomae Hobbesio

Gottfredus Guilielmus Leibnitius.

Non tam miraberis credo, Vir Clarissime, compellari Te ab ignoto, suetus ad omnia humanitatis officia; quam a me, id est quando nulla alia re Tibi cognitus sum, ab harum literarum autore quas non diffiteor rudes, neque Te dignas: addo et festinatas, quod non negabit lator earum, vir optimus, qui eodem mecum hospitio Parisiis aliquandiu usus, pridie abitus sui inter coenandum rogavit haberemne aliquid perferendum ad Te, nam aliquoties jam ante Tuum nomen inter nos frequentatum erat, multo cum honore, quem virtutibus Tuis deberi constat. Ego eo velut ictu excitatus, cum ille praesertim professus esset, notitiam Tecum jam a multo tempore contractam, impetum scribendi de improviso sumsi, de quo prout videbitur statues, nam si notitiam meam rejicis, non vitabis cultum.

Equidem diu est quod scripta tua versavi, digna seculo, digna Te, qui primus illam accuratam disputandi ac demonstrandi rationem, veteribus velut per transennam inspectam, in civilis scientiae clara luce posuisti: sed in libello de Cive Teipsum superasse videris, iis rationum nervis, eo sententiarum pondere, ut saepe oracula potius reddere, quam dogmata tradere credi possis. Ego, quem neque paradoxa deterrent, neque novitatis illecebrae abripiunt, credidi operae pretium me facturum, si ipsas fibras interiores doctrinae tuae radicitus scrutarer: neque enim ad conclusiones resistere meum est, neglectis demonstrationibus, quibus ab autore muniuntur.

Principio igitur a naturae humanae contemplatione orsus, illud observas non hominibus minus quam bestiis impetum quendam esse in obvia quaeque appetita involandi: hanc spem solo metu frenari, quem facere possunt tot aliorum concurrentes in idem vires. Nam cum illud posuisses id cuique jus esse, quod necessarium factu videatur ad incolumitatem tutandam, et unumquemque necessitatum suarum judicem statuisses, facile conclusisti, justum omnibus in omnes bellum eo rerum statu consecuturum. Quod cum internecinum esset futurum, ea virium paritate, ut fortissimus a debilissimo occidi possit, inde pacis consilia agitari coepta. Hactenus nihil habeo quod resistam: neque enim illud objiciam ferendas potius hujus vitae injurias, quam periculo futurae repellendas; quaeque alia Theologi ac Jurisconsulti in Te congessere: satis enim video demonstrationes tuas esse, ut in Geometria, universales et a materia abstractas; quare etsi cuique jus tribuas faciendi quidvis tuendi sui causa, non negas, si quis sit Omnipotens, si qua futura vita praemiis poenisque destinata, non tam veritatem theorematum desiisse, quam applicationem cessare; incolumitatem enim cujusque his positis in vitae melioris expectatione sitam et justum fore, quicquid cuique ad eam obtinendam utile videatur: denique neque hujus vitae defensionem jure divino denegatam, etsi desinat in ea consistere summa rerum.

Illud ergo nunc quaerendum est, qua ratione pax inita firmetur, nam si nulla est pacis securitas, restat status belli, et jus cuilibet adversarium occupandi. In eum ergo usum Respublicas ais inventas, quae mutuo complurium consensu armatae, tutos omnes praestare possint. Etsi autem videaris asserere, jus omne a subditis in Rempublicam translatum; recte tamen alibi agnoscis, etiam in Republica jus restare consulendi rebus suis, ubi perniciei metus sive in Republica, sive ab ipsa Republica immineat: quare si quis jussu eorum penes quos rerum summa est ad supplicium trahatur, jus ipsi utique esse, miscendi ima summis, salutis causa; sed caeteros ex vi primi pacti quietem rectoribus debere. Sed quaeso Te Vir Clarissime, nonne fateberis non minus in Republica, quam in statu illo rudi, quem naturalem vocas, suspicionem validam periculi ingentis justam esse praeveniendi mali causam. Quodsi ergo manifeste appareat innocentes plecti, si saepe si indiscriminatim saeviat tyrannis; non diffiteberis opinor, jus esse ex tuae quoque philosophiae decretis, coeundi in foedera illis qui periculo propinqui videntur. Nam illud Tibi facile assentior, plebem promiscuam, rectius facturam, dum vivere commode liceat, si indignationi suae, aut miserationi, aliisque animi motibus extra metum [non] posthabeat quietem suam. Quare summa eorum omnium quae de summa potestate tute concludis, huc redire videtur: in Republica, neque tam facile neque ob suspiciones tam leves abrumpendum foedus, quoniam major in ea securitas praestetur. At major longe Christianorum veterum patientia fuit, qui quandam ut ita dicam irresistibilitatem tribuebant Reipublicae.