LEIBNIZ AN ALBERT VON HOLTEN

A Mons. von Holten.

Vir Cl^me, Amice Honoratiss^e

Literas Tuas, Medio Novembri datas, Januario mense demum nescio quo pacto accepi. Catalogus librorum quos Londino, amici nomine peti cupis, a me lectus est: videtur subesse erroris aliquid, et forte pro Londino Parisios intelligi debere; neque enim solent fere tales libri excudi Londini, et vix unum alterumve eorum in Anglia unquam editum puto. At in Gallia certe prodiere plerique. Nonnulli etiam Francofurti haberi possunt. Gregorius Phranza editus primum est a Jac. Pontano Jesuita Ingolstadii, inde recusus tum alias, tum Parisiis in Typographia Regia et insertus Corpori illi vasto ex multis in folio voluminibus composito Historiae Byzantinae. Dionysium Petavium scis fuisse Jesuitam Gallum cujus opera poëtica graeco-latina non video quomodo Londino possint peti. Barnabae Epistolam cum notis Menardi in Gallia prodiisse necesse est, est enim Menardus religiosus Gallus ordinis, ni fallor, Benedictini. Deliciae Gallorum poëtarum prodiere aliquando Francofurti, quemadmodum et Deliciae Germanorum, et Italorum, et ex aliis nationibus oriundorum poëtarum. Idem fere de caeteris judicium est. Quid ergo porro jubeas amici illius nomine expecto, promtus exequi.

Quod attinet dedicationem Societati Regiae a Te destinatam, dicerem Tibi liberius sententiam meam, ea qua me esse scis ingenuitate et fidelitate, si coram colloqui datum esset, nunc ut breviter dicam, dissuadeo. Primum enim illi plerique omnes his studiis non capiuntur, deinde Societas ipsa ad scientiam tantum naturalem artesque mechanicas sumtis experimentis illustrandas constituta est: usque adeo ut illi rarissime talium meminisse soleant, in suis quas vocant Transactionibus; imo vix unquam nisi cum inde exculpere possunt aliquid ad institutum suum. Non dubitarem quidem dedicationem fore ipsis gratam, sed ut paucis dicam: nihil praeterea. Patere quaeso, ut illud quoque addam, nondum scire me satis, et fortasse nec illos quoque percepturos, in quo revera consistat inventi praestantia et utilitas. Nam declinationes vel conjugationes in cylindros versatiles insculpi crede mihi per se non aestimabunt. Quemadmodum etiam ut ingenue tibi dicam factum est apud Electorem Moguntinum. Is enim statim quaesiit, cui bono, et dixit utiliorem cylindris istis et commodiorem esse Tabulam grandiusculam pendulam quae omnes flexiones uno obtutu oculo offerat. Hoc ego, mi amice, nullo alio consilio dico, quam ut Te judiciorum quae alii ferre solent de talibus, sincere admoneam: et ut integritatem animi mei magis videas, proponam Tibi conditiones longe fortasse acceptabiliores. Ante omnia scito Anglicarum rerum alium esse statum quam forte putas. Rex in Societatem impendit nihil. Societas ipsa non habet fundum ullum, sed contributionibus membrorum ad necessarios sumtus experimentorum utitur, ut adeo apud Anglos praestantissimi etiam inventi nullus alius fructus futurus sit quam ad summum gloriola aliqua inventoris. In Gallia autem ubi Tibi notitiam paro, longe alia ratio est: Rex enim suasu Colberti eos qui aliquid publice utile praestare possunt stipendiis non illiberalibus conducit. Carcavio Bibliothecario Regis, Colbertus eam curam circa literaria delegavit. Carcavius habet aliquos Sub-Bibliothecarios eruditos viros, ex quibus ut paucis dicam Cotelerius Graecis, Ferrandus Orientalibus praefectus est. Ego cum Ferrando saepe, cum Carcavio aliquoties, literas commutavi. Apud Ferrandum faciam Tui mentionem honorificam, uti debeo, quam et sustinere Te meque posse scio: et ideo rogo ut mihi aliquando literas scribas prolixiusculas de omnibus meditatis affectis effectisque a Te literariis rebus, addasque alia etiam hodierna literaria praecipue orientalia de Edzardo, de Pfeiffero aliisque, et quantum potes, distincte ac particulatim: de caetero terminis istis: inventi et similibus, quippe hodie apud prudentes valde odiosis, nisi cum manifesta admodum fructus magnitudo est, si placet, abstine. Subscripseras dedicationi Tuae ad Electorem Moguntinum: Inventum hoc dedicat etc.: quaesivit a me, quid esset proprie illud quod inventum a Te diceres. Sed hoc obiter: de caetero in illis ad me literis si placet statum literaturae orientalis tibi compertum, quidque in eo praestitum nunc aut praestetur, aut sit praestandum, saltem in Germania minimum, liberaliter delinea; quo facto non dubito multa a Te praeclara dictum iri; etiam ab Edzardo, Pfeiffero, aliisque quaerere potes pertinentia ad institutum tuum. Hoc si feceris, viam Tibi parabo certissimam ad Mecoenates illos, qui sibi honori ducunt aliquod institutum Reipublicae utile provehere posse. In Grammaticis illis aliquot linguarum construendis non dubito posse a Te praestari longe majora quam fecisti, ut scilicet tum in Etymologia investiges omnes linguae cujusque radices, ut fecit in Graecis Menagius, earumque significationem formalem, ut solebat Bohlius; tum ut in Syntaxi constituas regulas carentes exceptionibus, ut fecit in Latina lingua post Sanctium Scioppius. Etymologiae addo Regulas formationum tam compositorum et derivatorum, quam casuum et flexionum, in quibus omnibus possibile est venire ad talem universalitatem, vel certe additis omnibus revera paucis exceptionibus, definitam certitudinem: id demum est linguam concentrare. Haec Te et his majora de quibus alias dicam posse, et facile posse scio.

Wanslebius denuo a Rege Christianissimo missus est in Aegyptum, ut libros Aethiopicos Arabicosque afferat. Spinosam autorem esse illius libri, non adeo certa, ut intelligo res est, quare ab eo nominando, publice praesertim, velim abstineri, etsi librum ipsum refutari, et quidem erudite magis et solide quam vehementer et acerbe (is enim stylus etiam bonam causam suspectam facit) optem. Catalogum Aethiopicorum MS^orum Wanslebii non habeo ad manus, nam nisi fallor, recepit eum ad se Dⁿ^us de Gravelle Regis Christianissimi Legatus ordinarius. Cum Zunnero putabam (ut mihi dixit aliquando se a Te literas habere, iisque respondisse) Te dudum convenisse circa Abarbenelem, scribam ei moneboque. Excerpseram ex Catalogo Wanslebiano quaedam, quae nondum possum invenire, si invenero, Tibi infallibiliter communicabo.

Nova mihi literaria pauca nota. Illud prae caeteris Tibi scitu gratum fore puto: Philosophum Autodidactum exhibitum in Epistola ex Arabica in Latinam linguam versa ab Eduardo Pokokio. Autor Arabs jam 500 abhinc annis Averroi contemporaneus, eleganter fingit, infantem expositum in nescio quam insulam desertam; sponte adolescentem sine omni humana conversatione solo propriae rationis et experientiae usu non tantum necessarias vitae regulas sibi comparare, sed et in abditissima scientiarum secreta penetrare, cumque casu tandem navis quaedam insulam praetervecta et aquandi causa appulsa esset, reperto homine isto, abductoque, compertum esse eum solo naturalis judicii usu omnes illos vulgares philosophos alieno potius quam suo judicio sapientes longe superasse. Quod restat ignosce, mi Amice, libertati qua usus sum, quam obsecro, ut ex animo et amantissimo et aestimantissimo Tui profectam credas. Responde quamprimum, valeque ac fave

Cultori devinctissimo Mog. 17/27 Febr. 1672. Gottfredo Guilielmo Leibnitio.

P. S. Literas quas ad me scribis recta postae committere potes, modo NB. circumdes operculum à Monsieur Monsieur Lasser Conseiller de Son Altesse Electorale de Mayence. A Mayence.