Marginalien, An- und Unterstreichungen

MARGINALIEN, AN- UND UNTERSTREICHUNGEN [Pars Prima]

[Theologia moralis, adversus laxiores probabilistas, pars prior. Vera mens D. Thomae et ejus scholae, de opinionum ex lege delectu ut qualibet re morali explicata et defensa. Adversus D. Caramuelis Apologema in D. Fagnanum: Anonymi nodos in P. Mercorum: Theophili Raynaudi exceptionem, et Amadaei Guimenii tractatus quindecim.]

[Praefatio] Inde Auf dem Vorsatzblatt: Suarez laudatus p. 9. p. 33 Hon. Fabrius p. 15 medicus, judex, venator. p. 13. p. 25. p. 195 probabiliorem sequi «et» de consilio non praecepto p. 22 Historia opinionis de absolutione per Epistolam p. 32 pueros posse salvos fieri sacramento legis naturae cum baptizari nequeunt ex Campanella et Lugo p. 49 De autoritate catechismi Romani p. 57 De restrictionibus mentalibus p. 84 Tambarinus alios laxitate superat p. 91 Nominales posse Deum mentiri p. 101 ignorantia finis naturae invincibilis an detur p. 108 probabilitatum gradus p. 139 In opinio in arbitrio voluntat«e»s p. 177 Voluntas non eligit inter omnino paria Thom. p. 179 Caramuel pro Lutheranis p. 205 Bellarminus Archiepiscopatui Capuano renuntiat p. 344 De dispensatione a voto solenni p. 348 primus probabilista Medina, p. 405. et Armilla p. 406. NB. Sophisma S. Margaritae p. 411. Recentiores aliquando rigidi p. 412 An ordinationes Graecorum legitimae p. 418 tantum obseruo, sententiam, quae multos ex antiquis et recentioribus Scholasticis assertores habet, atque ab ea multi sanctorum Patrum videntur propius abesse, quae inuincibilem ignorantiam iuris naturalis in peccatum imputat; non immerito illis authoribus displicere, et haberi pro comperta haeresi: ...

Atque hoc nomine ferendi vtcumque videntur Sociniani alias haereticorum vti postremi, ita deterrimi ex Caluinistis orti, sicut Caluinistae ex Lutheranis, idest, ex pessimis parentibus filij longe peiores, quos merito vocare possis omnium haereseon colluuiem.

... denique ita fidem rationi subiiciant, vt nihil opus sit ad illius obsequium isti vim vllam inferre: longe tamen arctius voluntatem diuinis praeceptis ligant et addicunt, quam mentem assensui mysteriorum, quem pene arbitrarium esse permittunt, citra vllum salutis periculum, dummodo sis legis diuinae obseruantissimus. ...

Imprimis ridiculus essem, si hoc argumento, quod passim ingerunt Caramuel, Stubrochius, Darüber: Hon. Fab. et alii commouerer, quasi perterrefactus, aliqua huius generis in scholam nostram definitione, cuius nullum exstare contendo exemplum: atque ad hoc certamen magna fiducia, et spe victoriae prouoco adversarios. Proferant mihi ex Bellarmino, aliisque huius saeculi, aut antiquis controuersiarum scriptoribus, vel vnum locum, vbi contra haereticos apodictice concludatur, ex consensu praesentis Ecclesiae generali, aut decreto recenti Pontificum de re fide credenda, quam scriptura et traditio tacuerint, quam praeteriti Pontifices ignorarint, vel etiam improbarint. ...

Quare illis nunquam assentiar, qui nupera inuenta quamlibet pia et probabilia, a duobus aut tribus seculis cusa, superioribus vero ignota et inaudita, contendunt posse in fidei dogmata paria antiquis, a Christo perpetua traditionis serie receptis, etiamnum hodie sanciri; ...

... sed ad controuersiam de vsu probabilitatum necessario, submouendis censuris aut censurarum minis, quas ingerunt, qui probabilitatibus fauent, quorum plures et maxime, qui omnium vltimus, nuper scripsit contra D. Fagnanum Caramuel. ...

Cuinam vero vnquam hominum, certius comperta fuit mens Pontificum omnium, qui ius Ecclesiasticum condiderunt, aut qui superioribus seculis, et nostra aetate Ecclesiam rexerunt, quam D. Prospero Fagnano, quem multi caecum videntem, et Dydimum nostri seculi appellant?

[Epistola ad Caramuelem] Si tuas opiniones iam vbique gloriaris te demonstratiue probare (adeo occulta argumentorum tuorum vi, vt tibi vni sit comperta) studio et nostrae sententiae odio, in illum calamum distrinxisti, cur Anstreichung von cur bis Mercorum tandiu tacuisti? Cur nihil simile scripsisti in Paulum Comitolum, Andream Blanchum, Philippum Fabri, Iulium Merco rum, qui ante D. Fagnanum, tuam opinionem impugnarunt, nec eorum argumentis hactenus satisfecisti? ...

Vix vnquam Ciceronem de his vitae humanae officiis disserentem, cum nostris Theologiae Moralis scriptoribus comparo, quin rubore suffundar, et pene dolore tabescam, ob saeculi nostri et Ecclesiae dedecus sempiternum. Nam Anstreichung von Nam bis Christianus. si liceat meum sensum aperire, videntur mihi Theologi Ethnice locuti, et Cicero scripsisse vt Theologus et Christianus.

[p. 6 sq.] Quo quid atrocius excogitare possint professi hostes Societatis non video. Libro vno, cui titulum fecit Hyparchus seu negotiator religiosus, et altero de sobria conuersatione cum personis alterius sexus, duo vota sin omnino neglecta et violata, ad minus incautius periculis exposita, et diligentius seruanda esse monet: ... mirari plane subit, summam Societatis in suos charitatem, et in exteros humanitatem, aequitatemque: nam suas iniurias quasi nihil curans, passa est edi quae in se a Theophilo censebantur scripta, et inseri vltimae editioni Lugdunensi: ... Quid illo aequitatis exemplo dici potest admiratione et imitatione dignius, permisisse secundam editionem librorum, qui in se exarati erant, et prohibuisse illorum qui in alios, ea inscia et inuita, alias prodijssent?

[p. 7] Theophilus, pro sua antiqua cum Bibliopolis Lugdunensibus necessitudine et sumno in Typographos imperio, operi de auxilijs posthumo Suaresij, et occasione controuersiarum Iansenianarum, post plures annos, ab authoris morte publici iuris facto inseruit hanc de confessione Epistolari disputationem, duplici de causa: tum Suaresij propugnandi aduersus decreta Pontificia, tum more suo lacescendi Thomistas.

[p. 8 sq.] De Suaris vero laudibus, non est quod admodum contendam. Condono illi elogia quae refert, et multo plura, quae Collegium Conimbricense plenis manibus in illum congerit. Malim enim in hanc partem deflectere, propter egregia viri merita, quam in aduersam sententiam, non ignobilis authoris, qui animaduertit, ac reprehendit (iure an iniuria) paucas esse paginas Suaris in quibus mox aperto libro non se offerant legentis oculis errata et hallucinationes modo ridiculae et leues, modo maioris momenti, ... Puto etiam illi iniuriam irrogari, quod Vasques a nonnullis ipsi aequatur, et a quibusdam etiam anteponatur. Illud aegre tuli, quod cum Suaris Metaphysica, aliique libri Theologici diu noctuque legerentur, pene eos e manibus lectorum excusserint, Arriaga, Ouiedo, Ripalda, et alij his similes; qui ni fallor, subtilitate magis et ingenio, quam iudicio, aut solida doctrina valent.

[p. 13] Tum enim totis viribus enitendum est, vt certiora captes, aut viciniora saluti: et si de diligentia aliquid remittas, tibi imputabitur ad culpam, quam nec eluet, nec eleuabit ignorantia, aut quaecumque probabilitas opinionis, si minor sit, aut minus tuta probabilitate partis aduersae, quae consulat praecepto, saluti, aut bono efficacius consequendo. Quis enim excuset medicum, cui cum suppetant varia ad curandum aegrum remedia, omissis certis et efficacioribus, dubia adhibet, quia habent aliquid probabilitatis? quis Venatorem absoluat reatu homicidij, quod hominem occiderit, causatus sibi primo aspectu visum esse feram? ... Quis Iudicem non damnet, qui in causa dubia seu, quod perinde est, vtrinque probabili vel reum, nec conuictum, non confessum, sed ex probabilibus suspectum, poena iuris multet, aut putet sui arbitrij esse possessorem bonis deiicere, vt eius loco sufficiat aemulum probabilitate parem, aut etiam inferiorem? Certe Suares, Comitolius, et plures alij etiam ex Societate sapientissimi Theologi, hos omnes, a me enumeratos, grauant maximi peccati reatu, si probabilibus contenti, tutiora reiiciant.

[p. 14 sq.] Objecerat Vendrochius disputatione de probabilitate sectione tertia consect. tertio, etiam si aliae probationes illum deficerent, ad illius doctrinae, quae opinionem quamlibet probabilem sequentibus securitatem spondet, vanitatem ostendendam, satis esse, quod illius apud Patres ne vestigium quidem appareat; vt ex eo cerni potest, quod nullus omnino a Casuistis ad eam stabiliendam, vel Scripturae vel Patrum locus afferatur. ... et facile depellas, quae probabilitatum defensores, maxime Stubrockhius et Honoratus Fabri nuper objecerunt: ea breui expendam.

[p. 18] Ita enim definit Fabri; opinio probabilis illa est, quae ex rationabili motiuo procedit, citra certitudinem, rationabile autem motiuum vocat, quod licet vi objectiua, assensum non extorqueat, ad assensum tamen prudentem mouet; id est, quem si dederis, prudenter te fecisse homines sapientes iudicabunt; neque a Fabri sensu abest Stubrockhius pagina 48. ... Quid non inde deducant? sed conueniebat tantae moli astruendae praeiactum fundamentum Anstreichung von fundamentum bis materiam paulo solidius esse; neque definitionem, probabilitatis confici ijsmet verbis et rebus, quae disputationi materiam praebent.

[p. 19] Probabile ergo dicimus illud, cuius cum de veritate, aut falsitate, prae nostra ignorantia, et rei ineuidentia, nihil certo nobis constet, aliquam veri-similitudinem habet, cui assensum damus formidolosum; ne forte falsum subsit, et auricalcum potius sit, quam aurum obrisum. Seu probabile est, cui Anstreichung von cui bis inclinamus. verum, aut falsum inesse potest, propius tamen videtur a vero, quam a falso abesse, et variis argumentis magis in hanc partem inclinamus.

[p. 21] Neque mihi melior videtur regula, quam probabilibus statuit Anstreichung von statuit bis tractarint. P. Fabri sua definitione, cum vult exigi ad praesentem potius rerum statum, et ad recentiorum Theologorum sensum, quam ad Antiquos Ecclesiae mores, aut ad sanctorum Patrum mentem et scripta; quasi de agendis negligenter tractarint, aut illa praetermiserint omnino, aut ignorarint, aut minus acurate inquisierint, quam moderni Casuistae Theologi.

[p. 27 sq.] Primum (idque vltro concedet Caramuel cum quibusdam nominalibus) [Athei] de Dei existentia, vnitate, aliisque attributis, neutram in partem vllam sibi affulgere euidentiam ex necessaria demonstratione paucis et forte nulli mortalium ex Caramuele concessam: deinde addent, seu mundum dicas creatione a Deo factum, vel atomis ex materia improducta, siue animam immortalem, siue corruptibilem velis, se vrgeri vtrimque grauissimis difficultatibus, a quibus nequeant se expedire, et vtramque partem sibi incertam videri et probabilem, imo philosophandi methodum quam ex Epicuro tradit Lucrecius, sibi magis arridere, et satisfacere: quid ad ista dicent, qui omnem opinionem probabilem vt illam definiunt, securam et tutam volunt?

[p. 32 sq.] Origo et progressus opinionis de licita administratione Sacramenti Poenitentiae inter absentes cum suis fundamentis. ... Nos verissimas aperiemus ex Petro Dufay, quem vnum licuit legere Recentiorum Thomistarum, qui de hac re Dissertationes scripserunt. Plures Professorum e Societate, vbique, in gymnasiis maxime Vallisoleti, Salmanticae, Compluti, suis scriptis (quorum exemplar penes se habuisse testatur dictus Auctor) docebant Sacramentum integrum Poenitentiae, siue absolutionem sacramentalem posse absenti per Epistolam administrari. Nec illis satis fuit hanc opinionem tamquam veriorem defendere, nulla initio adjecta necessitatis, aut articuli mortis limitatione, quam post acres et frequentes nostrorum disputationes apposuerunt; fama erat per totam Hispaniam minime dubia, et multis testimoniis comprobata, ausos fuisse dictos Patres hac eadem opinione vti; quam deinde euulgauit Anstreichung von euulgauit bis editis Henriques in Summa Morali: Cuius rei causa testatur prohibitam fuisse, donec emendaretur, Ioannes Baptista Posseuinus. Henriquem secutus est Emmanuel Saa, et in suis Aphorismis Antuerpiae anno 1599. et sequenti Lutetiae editis, eamdem sententiam defendit, a Magistro sacri Palatij damnatam. ... Neque Suares ipse ante Clementis decretum alienus erat ab ea Henriques et Sa opinione, quam probabilem esse pronuntiauit: sed cum non minus prudentia, quam eruditione caeteros Societatis Theologos superaret, noluit aperte, suscipere patrocinium causae apud se probabilis, cuius tamen suspicabatur exitum parum foelicem fore.

[p. 35] Hic est communis Thomistarum Antiquorum et Recentiorum sensus, quos male Theophilus et Suares in contrarias sententias diuisos inducunt, quasi incertos mentis Diui Thomae, cum ipsomet Suare teste, satis aperte docuerit in 4. Distinct. 16. quaest. 3 artic. 4. nullam esse Absolutionem Sacramentalem absenti collatam; quia asserit vtilius Anstreichung von vtilius bis absenti. esse in extrema necessitate confiteri Laico praesenti, quam Sacerdoti absenti. At secus esset, si posset Sacerdos absens valide Sacramentaliter absoluere.

[p. 49 sq.] Quid enim vetat, quin dicam, cum Campanella libro de Praedest. ne pueri pereant, qui baptisari nequeunt, posse saluos fieri sacramento legis naturae, quod magis in promptu est baptismo nostro ex aqua, quae interdum deest, et loco ipsius vsurpari posse benedictionem paternam, aut quid simile, quod hominibus legis naturae sacramenti loco erat ad salutem paruulorum? Hanc Campanellae imaginationem non improbabilem credidit Cardinalis de Lugo, sua approbatione singulari: ... Multis vrget argumentum ex Rituali Romano (quod praecipit absolui moriturum) si aliquo nutu vel testimonio astantium compertum sit Sacerdoti, illum suorum peccatorum poenitere, aut velle confiteri. Sed iam responsum est, adhibendam absolutionem dubiam, quam satis excusat necessitas.

[p. 55] Vbi lego tantum Marci Antonij conuitia, ac pene blasphemias, Potzae expostulationes, rebellium exempla, vno verbo Theophili imaginem, heu nimium! ad viuum expressam.

[p. 57 sq.] Qvatvor promiseram me ex Theophili dissertatione, castigatione digna excerpturum. Trium iam fidem absolui: superest postremum, quo exercitationem claudam, nempe iniquissimum de Catechismo Romano cum Rituali collato Iudicium. ... Confirmat suam responsionem Choquetius aduersariorum Iudicio de Catechismo Tridentino, quem licet Concilij Oecumenici jussu editum, Pij V. authoritate munitum, volunt (et hoc sua responsione confirmat Theophilus) ab vno Ordinis Praedicatorum confectum, nec excedere authoritatem Doctoris priuati, et non semel esse hallucinatum: ... In primis quaero a te Theophile, vnde vis adeo immane distare Catechismum a Rituali Romano, vt istud sit summae et indubitatae authoritatis, nihil habeat non dictatum ex Cathedra, ac proinde ex tua mente paris sit cum scriptura Canonica infallibilis auctoritatis; cui Choquetium intercessisse haeresis sit manifesta: Catechismum vero Romanum nihil habere singulare, praeter Latinitatem a Manutio, et vnius priuati Theologi Dominicani eruditionem et fidem: cui vis etiam apud nos detractum, quod indulgeat priuatis suae Scholae sententiis, et omnium periculosissimam de concursu praeuio, quam haeresim manifestam putas, suo operi inseruerit? Doceas ergo nos, rogo, cur Rituale libris Canonicis aeques tanquam totum ex Cathedra dictatum: Catechismum vero annumeres lucubrationibus, cuiusuis priuati, et quamprimum inter libros prohibitos primae classis reponendum, quod aliquid de praemotione Physica ante Bannesium obmurmurauerit.

[p. 61] Hoc prorsus consilio et animo [Theophilus] instituit Catechismi et Ritualis Romani collationem, quam adeo caeco impetu contra Choquetium vrget, vt quae duobus libris de Praemotione contra Bannem, quasi illius opinionis primum Auctorem scripsit vnico verbo euertat. Adeo enim sui oblitus est, vt opinionem de praedeterminatione, quam vt nuperam, et vt Bannesij commentum traducit, Catechismo Romano insertam agnoscat, ab illius auctoribus Dominicanis, Bannesio antiquioribus, tamquam Familiae Dominicanae, et Scholae Thomisticae Domesticam traditionem, et priscam institutionem.

[p. 86] Ad hanc ergo formam [synopsis breuis] disputationem Sinnichij et argumentum Caramuelis reuoco.

[p. 91] Sed tandem concedit [Theophilus] ex causa graui posse innoxios esse a mendacio et a periurio: hoc practice tutissimum dicit Suares: immo (quod ait Sinnichius tanto viro indignum) docet rudes et imperitos qua ratione huiusmodi Amphibologiis possint suas cogitationes obuoluere; et si id nequeant capere prae nimia ignorantia aut stupiditate, putat illos immunes a culpa fore, si intendant negare vel affirmare eo sensu, quo illorum dictis beneficio restrictionis mentalis possit veritas constare. ... Sed multo liberalior et laxior Tamburinus. Videtur sane eo fine scripsisse, vt qui se praecesserant Authorum, laxitates omnes superaret.

[p. 101] Et displicet reliquis Theologis opinio Nominalium, qui mendacium censent non adeo esse a prima veritate alienum, quin Deus pleno iure potentiae possit illud permittere et vsurpare, atque adeo honestare.

[p. 105] Quis sit Anonymus cum quo duellum sumus inituri veluti vultu casside tecto, suspicari magis possum, quam certo asserere et jurare ausim. Si tamen conjecturis agere liceat, vsurpare potero quod narrant Lipsio peccatorum Exomologesim Latine facienti dictum a Confessario, Lipsiane loqueris, et ab illo repositum Lipsius loquor. Ita hunc Anonymum Wendrokiane, aut verius Wendrokium loqui existimo.

[p. 107 sq.] Secundi nodi tota est fere de nomine contentio, et facile soluitur, cum obijcit [Anonymus], Perperam dictum a Mercoro legem bono naturae, id est hominis libertati aduersari, nec vndequaque bonam. Supposita tamen corruptione peccati, qua homo pronus fit ad malum, leges illi necessarias, sicut furioso vincula quibus ligetur, ne se in flumen praecipitem det. ... male consultum putat delectui tutioris opinionis (quam tota sui basi vrget et confirmat Mercorus) quod supponat dari posse, ignorantiam inuincibilem juris naturalis, et ab omni peccato excusare, si nec directe, nec indirecte volita sit, quibus verbis ignorantia inuincibilis definitur.

[p. 111] Apologema scripsit Caramuel Epistolari forma et stylo ad Cardinalem Palauicinum, quem nouerat a Fagnano plurimum dissentire, eius operis editioni intercessisse, et quae objecerat impedimenta, valide a D. Fagnano perrupta et euersa.

[p. 139] Distinguuntur quatuor probabilitatum gradus, et inde eruuntur quatuor Regulae quibus fit satis Caramueli et Anonymo.

[p. 177] Imprimis Anstreichung von Imprimis bis assentiri quod Sanches et Paschaligus nimio probabilitatum affectu asserunt, posse intellectum ad arbitrium voluntatis vtrique parti contradictoriae simul assentiri, merito vt incredibile reiiciunt Layman et Brezerus, et contradictorium demonstrat Mercorus partis secundae duobus prioribus articulis.

[p. 179 sq.] Nam Anstreichung von Nam bis facere. primo quod spectat ad exemplum de voluntate, Diuus Thomas aperte negat, eius esse facultatis et libertatis, electionem ex omnino paribus et eiusdem conuenientiae mediis, facere. Ita docet 1. 2. quaest. 13. art. 6. ad 3 quem praeter discipulos omnes sequitur Vasques. ... Ad hanc triplicem quaestionem grauissimam, probabilitatum Patroni respondent, nostrae facultatis esse vt libuerit, vel aeque probabilibus, vel minus probabilibus assentiri, idque multo apertius est apud illos, de probabilioribus. At Anstreichung von At contra bis assensum contra Mercorus et Fagnanus, acerrime contendunt horum trium nihil esse nostri mere arbitrij: sed opiniones pares, sibi mutuo esse impedimento ad assensum: ...

[p. 205] Et ita sentit Caramuel, quidquid fingat aut dissimulet: haec enim omnia vt ipse loquitur, debent transglutire, vel a principali opinione discedere, qua falsum probabile a peccato excusat, relicta religione, vel opinione tutiori et probabiliori, et Anstreichung von et suae Theologiae bis Idololatrarum suae Theologiae fundamentalis p. 472. dicit ad solamen illorum qui in Germania habitant, et multos viros alias probos, infectos dolent haeresi, aliquas periodos se scribere, et verius ex selectissimis Scriptoribus exscribere. Eo vero loci, Apologiam facit omnium Haereticorum, Turcarum, Ethnicorum, ac pene Idololatrarum, quibus non deest probabilis opinio, de sua religione.

[p. 209] Vanus Anstreichung von Vanus bis agunt. omnino et falsus essem, si me paria in reuocandis ad fidem Haereticis, facturum putarem cum Caramuele, qui triginta millibus Lutheranis Ecclesiae adjunctis, Angelis gaudium peperit maximum, quandoquidem super vno peccatore dies in coelis festos et solemnes agunt.

[p. 211] Quid Anstreichung von Quid bis remoueantur. igitur mali fuerit, illa [sacramenta] adhibuisse paruulis et adultis, cum grauissima damna timeri iuste possint, si remoueantur.

[p. 234] Sanctius scripsit de iure belli Grossius Leibniz korrigiert: Grotius haereticus, quam hi Theologi Catholici.

[p. 314] Sed quis non videat hac noua philosophandi ratione, occludi potius quam parari et muniri, viam ad animae immortalitatem, et subinde ad Posthumam felicitatem Anstreichung von felicitatem bis contineatur. ac poenam aeternam? neque enim vllam nouimus speciem, quae nullo genere contineatur.

[p. 341 sq.] Verum nisi aliud suppeteret remedium efficacius, mitigandae et deliniendae religioni, quam quod depromit Caramuel ex Apotheca probabilitatum, non dubito quin integerrimus Cardinalis Conradus anxia religione breui conficeretur, neque enim ignorare potest, quod tota Italia nouit, se ex regula delectus dignioris ad purpuram promotum. Ferrariae Anstreichung von Ferrariae bis sit. delitescebat, vel potius inde per totam Italiam percrebuerat fama viri doctissimi et integerrimi, qui vitae genus, et institutum, Diui Yuonis Patronorum Aduocati secutus, ita ad viuum mores et sanctitatem expresserat, vt Yuonem sin primum, certe solum illius instituti sanctum esse, passus non sit.

[p. 344] Mihi hac in re placet Bellarmini sententia et exemplum, qui ad purpuram et ad Archiepiscopatum Capuanum promotus, cum ad grauissima quaeque negotia Ecclesiae, eius consilio et opera vti vellet Clemens VIII. non est passus se Romam trahi, nisi abdicato Archiepiscopatu; neque putauit tota Authoritate Pontificia, ingentibus in Ecclesiam et religionem meritis, longiorem a Capuano Archiepiscopatu absentiam posse excusari.

[p. 349] Sed Anstreichung von Sed bis S. Thomas. adeo frequentia feruntur esse hodierna exempla, exemptionum a voto, vt vix negari posse, putent multi, quin secus agant et sentiant Pontifices, quam quod docuit S. Thomas.

[p. 371] Nec minus graue est, tertium argumentationis vitium, nempe manifesta aequiuocatio quam Castro Palao obijcit prima parte disputatione 2. Sanches, verbis plane aureis quae refert D. Fagnanus num. 136 ...

[p. 372 sq.] Haec distinctio exacta conclusionum, et graduum mentis, maximam superioribus affert lucem: et inde colligere licet prope infinita, quae ad rem nostram faciunt. Primum obseruare est, diuersos gradus laxitatum probabilitatis. P. Fabri, P. Ferrerius, et Stubrochius, nullam admittunt opinionem probabilem tutam, nisi certo et euidenter sit probabilis, et illationis necessariae. Tamburinus vero, Caramuel, Sanctius, censent ad securitatem satis esse, illationem esse probabiliter probabilem.

[p. 376] Sed aliud forte peccat multo grauius argumentum: dissimulat Caramuel (neque enim possum credere, hoc illi ex ignorantia obrepsisse) quae voluntas diuina, sit in legem hominibus et Angelis constituta. Quis Anstreichung von Quis bis definiat; am Rande: praesumta decretoria enim nesciat, duas distingui, vnam Signi quae praecipiat, vetet aut permittat, alteram Beneplaciti, aeternam, occultam, quae rerum euentus definiat: ad illam, non ad istam, necessario Angelorum, et hominum actiones exigendas esse; ...

[p. 405 sq.] Quamvis videamur hactenus vnius D. Thomae mentem inquisiuisse, superiori tamen Sectione cum SS. Patrum sententiam expendebamus, hic locus pene exhaustus, et fere nihil praetermissum est, ad demonstrandam discordiam omnium quotquot fuere Theologorum, ante primum quod sciam Medinam. ... Ergo nullum habent ex antiquis, qui sibi faueat, vt merito e nostris in Medinam, vt in primum authorem referatur huius inuenti aut gloria aut inuidia. ... P. Mercorus Part. 2. Art. 26. multa habet perinde fortia, sed modestius scripta. Respondet itaque, qui stant contra doctores ex antiquis et recentibus, superare a se dissentientes multis nominibus, maxime numero, authoritate, et concordia. Numero quidem: quia quotquot nostrum Medinam antecesserunt, si Armillam excipias nobiscum conueniunt.

[p. 410 sq.] Praeter hoc vitium, aliud isti comparationi subest nihilo priore minus. Vt probe institueretur, educendi erant longo ordine antiqui per singulas aetates, et conferendi cum iis, qui a centum, aut ab octoginta annis scripserunt de moribus, vt palam fieret, reus ne esset alicuius culpae et poenae, qui cum D. Fagnano exclamaret, o tempora! o mores! Sed quid ille [Caramuel]? Laudato obiter tantum et semel D. Thoma, non de moribus, sed de more Diuos referendi in Album Sanctorum, nullum praeter Gersonem citat, qui non scripserit nostro aut superiori saeculo. Quid enim ad ista Gordonius, qui nuper desiit viuere? Quid Cano superstes vltimi saeculi anno sexagesimo? Quid Ferus iunior Cano, censuram Romanam passus, cum suo Apologista, Michaelo Medina? ... Non incommodum hic esset D. Margaritae responsum ad iudicem hominis in crucem acti cultum sibi improperantem. Vnde Am Rande: ridicule scis, inquit, hanc notam Christo inustam? ex tuorum libris, inquit, iudex, at quae caecitas inquit, Virgo, cum idem libri Christi diuinitatem et mortem praedicent fidem abrogare diuinitatem testantibus, et habere crucis ignominiam referentibus.

[p. 418 sq.] [Monitum ad lectorem] His de posterioribus, breui in antecessum dictis, vnum aut alterum ex superioribus attingam, ex argumento Caramuelis, a dispensationibus Pontificiis octo exemplis munito, excidit aliud cogitanti, aut disputationis aestu abrepto, vnum satis difficile, et intricatum, nunc accuratius tractandum, et omnino enodandum, de ritu initiandi Sacerdotes, aliosque altaris ministros, apud Graecos, et Latinos diuerse, apud illos sola manuum impositione peragendo, apud nos adiunctam habente traditio nem materiae, qua peragatur ministerium. Hinc contendebat Caramuel, ex probabiliori, et tutiori sententia, positum ritum in traditione et contactu materiae, praetermitti a Graecis sola manuum impositione contentis, qua ex minus probabili opinione, Romana Ecclesia Graecae Presbyteros, et ministros valide habet initiatos. ... Illud argumentum de ritu Graecorum versat, vt audio, accuratissime Grauina noster, et pluribus infringit solutionibus, non vacauit hunc authorem legere, quia nec ad manum habeo. [Pars Secunda]

[Manuductionis ad moralem theologiam pars altera. Qua divi Thomae vera mens de singulis vitae humanae et Christianae officiis inter rigidas et laxiores opiniones media defenditur. Contra Amadaeum Guimenium Apologistam et Wendrochium. His addita est confirmatio 33. capitum de moribus. Ex censura sacrae facultatis Parisiensis contra Amadaeum.]

[p. 9 sq.] [Disputatio adversus Amadaeum Guimenium de vsu probabilitatum in qualibet materia morali.] De censore Siculo nihil miror, fauisse his opinionibus laxissimis, quae ex Sicilia authore Diana conterraneo, densissimo agmine supra 3000. erupere. Id fidem et admirationem apud me omnem superat, repertum aliquem, ex seuerissima Capucinorum disciplina, eiusque familiae Ministrum Prouincialem, qui nedum passus sit edi, sed etiam laudibus extulerit opus ad caelum vsque; vnde aduocandus erat ignis quo conflagraret, idem qui inde exarsit, Anstreichung von exarsit bis horrenda. et emicuit castigandae posticae libidini; quam furto triginta solidorum, id est lethalis culpae, leuius peccatum esse totis viribus contendit, et illud opus flammis caelestibus, et piacularibus absumendum, hoc solum nomine etiam si caetera deessent, quamuis infinita suppetant non minus immania et horrenda.

[p. 71 sq.] An peccata contra castitatem, fieri possint venialia paruitate Materiae. Huius Propositionis grauissimae examen praetermitto ad superiores responsioni, quod ad illarum discussionem sit maximam lucem allaturum, et quod eadem fraude lectoribus illudat Amadaeus, et Lucilium Vanninum Atheismi conuictum Tolosae, dum puer essem, et flammis traditum imitetur. ... Vbi Amadaee peccatum luxuriae ex paruitate materiae factum veniale? Quod Anstreichung von Quod bis dissimilem; vero refert ex Diana, contra se nominatim insurrexisse Franciscum Arauxum Dominicanum, ex primo Salmanticensi Professore factum Episcopum; quod videlicet in rebus venereis, negaret paruitatem materiae, hoc omnem fidem superat. Credo equidem miratum Arauxum, Dianam adeo sui dissimilem; vt cum vbique D. Thomam deserat, et largissime hominum indulgeat cupiditatibus; hic seuerior D. Thomae adhaeserit: sed ab Arauxo fuisse hac de causa nominatim impugnatum, in hac fere vnica controuersia D. Thomam secutum, quis credat de assertore D. Thomae acerrimo, et fidissimo discipulo? [Pars Tertia]

[Sanctorum Augustini et Thomae vera et una mens, de libertate humana, et gratia divina, explicatur, et scholae Thomisticae asseritur. Adversus duos Theophili Raynaudi libros, aliosque hujus aetatis melioris notae theologos. Manuductionis tertia pars dogmatica.]

[p. 14] Quid Auf dem Vorsatzblatt: Ludovicus de Dola p. 118 ergo essentiam libertatis constituet, cuius radicem et fundamentum posuimus in vnione necessaria ad finem, et proprietatem in indifferentia temperata a fine? Iam diximus libertatis naturam esse in independentia, et eminentia supra bona finita, et vi illa regendi. Nam sicut bello victoria comparari potest, aut fortitudine, aut prudentia militari, aut Marte, aut arte, ita etiam libertas est quaedam vis inuicti animi; ... Iam Anstreichung von Iam diximus bis arte diximus libertatis naturam esse in independentia, et eminentia supra bona finita, et vi illa regendi. Nam sicut bello victoria comparari potest, aut fortitudine, aut prudentia militari, aut Marte, aut arte, ita etiam libertas est quaedam vis inuicti animi; ...

[p. 16] Ais primo [Theophile], nos loco libertatis sufficere iudicij indifferentiam. Mera est impostura; aliud est libertatem nasci, et esse inseparabilem ab indifferentia iudicij, aliud esse omnino idem. Primum admittimus, secundum pernegamus.

[p. 50 sq.] Hinc ad secundam obseruationem progredimur, qua Aduersariorum argumenta infringimus; duplicem esse libertatem, aut illius inuestigandae duas esse methodos, quas hi Authores, quibuscum disputamus, cum graui veritatis dispendio permiscent; quod nolint aduertere, aut dissimulent, a nobis insinuatam libertatis distinctionem; quae cum nulla esse possit, nisi aliquis interueniat defectus, vel rei de qua liber est actus, vel principij Anstreichung von principij bis vocant. a quo elicitur; hinc manifestum est, duplex esse genus libertatis, vnum ex meritis obiecti, cui non debetur necessarius amor; alterum voluntatis vitio, aut si velis infirmitate. Hoc differunt maxime illae duae libertatis species, quod prima, quae est a defectu obiecti, et a voluntatis in illud dominio, sit perfectio quam vocant Theologi, ex Anselmo, simpliciter simplicem, quae Deo conueniat, qua denique cuique subiecto potiri praestet, quam carere; alterius vero speciei libertas, quae ex ignorantia mentis, aut ex infirmitate voluntatis nascitur, longissime abest a primi generis libertate.

[p. 52] Si experimentis locum demus, vix licebit agnoscere veram libertatis originem et essentiam, quae Anstreichung von quae bis dominium reuera nasci non potest, nisi ex praestantia naturae intelligentis, summi et infiniti boni capacis, ac proinde superioris aliis quibuscumque bonis, in quae habeat dominium, quod digna non sint, quibus subijciatur, aut quae amet necessario, sed libere, si velit, illis vtatur.

[p. 105] Imprimis necesse est conueniat nobiscum Theophilus, actum liberum Dei non esse positum, neque in denominatione extrinseca a productione, aut non productione rei, ... Neque explicanda est huiusmodi denominatio libere volentis, per aliquam denominationem Deo quidem intrinsecam, qua dicitur libere velle, et agere secundum consilium voluntatis suae, quae tamen intrinseca formalitas possit abesse a Deo, et sit definitioni obnoxia; quod falso Theologi recentiores ascribunt Caietano ... Huius vero opinionis aut potius erroris est Conradus rostrius Leibniz korrigiert: Vorstius Caluinista, ...

[p. 138] Aliis locis demonstratum est, quanti sit momenti ad scientiae mediae praesidium vel excidium, et subinde ad prouidentiae diuinae constituendam oeconomiam, quid sentias de ratione, qua creaturas possibiles Diuinus intellectus attingat, an ex comprehensione essentiae diuinae vt causae rerum, sicut censet S. Doctor post Dionysium, et Augustinum, et sicut ipsum lumen naturale demonstrat: an vi luminis infiniti intellectus, Anstreichung von intellectus bis creaturarum sine ullo medio, aut obiecto, praeter extrinsecum creatum, vt opinatur Vasquez; an ex suppositione possibilitatis, seu non repugnantiae creaturarum, vt Ripalda et Oruiedo nuper commenti sunt; ... [Pars Quarta]

Libri Auf dem Vorsatzblatt: Catechismus Romanus p. 15 Launoii critica p. 121 Chamierius haereticorum meo judicio doctissimus p. 148 Metaphorica s. sacrae interpretatio non sufficit ad articulum fidei p. 199 An a Vincentio Bellovacensi sumta secunda secundae p. 213 de Valeriano M. p. 13. p. 246. p. 305 B. Virgo a peccato originali libera debito obnoxia Bellarmino p. 319 Jesuitae culpant Augustinum p. 366. quinque apologetici pro religione, vtraque theologia, moribus, ac iuribus ordinis praedicatorum. Adversus Theophili Raynaudi tres, totidem Petri de Alua libros, aliquot Epistolas Ioa. Launoii, Expostulationes Carterij, aliosque: Quarta pars manuductionis ad analyticam theologiam, caeteris copiosior. Ad Reuerendissimum P. Dominicum Ottomanum Ordinis Praedicatorum, cuius natalia Leibniz korrigiert: natales vindicantur. Authore R. P. Vincentio Baronio, Ordinis Praedicatorum, Conuentus Tolosani S. Thomae Aquinatis. Parisiis, ... M.DC.LXVI.

[p. 13 sq.] Nec dubito sane quin Theophilus illam sibi a lege Diuina immunitatem asserat: alias qui fieri posset, vt homo Christianus tot et tanta peccaret, confingeret atrocia in dedecus aliorum, ne quicquam pensi haberet, nisi certus esset se haec omnia impune et innoxie facere? Sed quo argumento id sibi persuadet? Nempe probabili illa opinione, quam patet Di-castillus acerrime defendit aduersus P. Valerij Darüber: Valeriani ex Italia; am Rande: Valeriani Magni e Germania ex Capucinorum Ordine Concionatoris celeberrimi accusationes, cui plures alij subscripserunt; ... Iurarem Theophilum in eadem cum Di-Castello esse sententia: et inde profectam illam mentiendi et calumniandi licentiam, semoto omnis lethalis peccati vel damnationis metu. Quid enim illo praesidio tutus, his armis instructus, non moliatur in Dominicanos? sed omnia possumus vno verbo infringere, et delere cum praenominato Valerio, mentiris impudentissime praesumpta opinione, quaslibet enormes calumnias leuia tibi esse peccata, et loco esse mendaciorum quae officiosa vocant.

[p. 15] ... et quod his omnibus maius reputo, [Leonardus Marinus] Catechismum Romanum cum Forerio, et Foscarario Dominicanis composuit, opus plane diuinum, quod possit suos Authores immortalitate donare. ... Et qui inter tuos maiores, [Theophile,] non nisi baiulos et fossores numeras, placuit tibi conuicijs prosequi eum qui citra jactantiam posset de Imperatorum prosapia gloriari: ...

[p. 59 sq.] ... nihil Anstreichung von nihil bis explicuit vnquam a summis Pontificibus decretum ex Cathedra, et subinde credendum, quod Scripturae testimoniis ad litteram explicatae, quod successione perpetua, Diuina non Ecclesiastica, vt nonnullos male diuisit et peius hic explicuit, per Apostolos ad nos deriuata, non demonstremus ex ipsismet Magdeburgensium Centuriis, et Caluini Institutionibus munitum et confirmatum esse.

[p. 60 sq.] Multi e Christi discipulis a fide et charitate recepta nunquam defecere, alij exciderunt penitus, nonnullis aliquid humanum contigit, sed venia dignum, et poenitentia emendatum. Non dissimilis est nostrorum hominum conditio: plures fuerunt semper doctrinae D. Thomae tenaces, nec ab illa recesserunt, quales sunt Capreolus reliquorum princeps, Ferrariensis, Conradus ex antiquis: ex modernis Ioannes a Sancto Thoma, Salmanticenses, etc. Secunda classe reponimus a fide et religione Apostatas, qui Iudae respondent. Tertij et quasi medij generis sunt, qui salua religione diuum Thomam, parum, aut nihil curarunt, vt Durandus, Campanella: vel sibi parumper ab illo recedere permiserunt, qualis sunt Heruaeus, Paludanus, Soto, Cano, Victoria, Caietanus ad purpuram assumptus, et Scripturas magis suo ingenio, quam ad D. Thomae mentem interpretatus.

[p. 169] Videtur hac censura aduersarius cum Amasio Leibniz korrigiert: Amesio Caluinistarum in Hollandia Darüber: Anglo Magistro vindice conuenire, qui in Bellarminum scripsit controuersiarum volumen hoc titulo Bellarminus eneruatus, ...

[p. 171] Vide Launoi qua prudentia res tuas peragas; graues illustrium virorum reprehensiones temere susceptas, nihilo meliori progressu vrges, et prosequeris. Bellarminum carpis, quod detraxerit de numero Scriptorum, qui stant pro Concilio; et accusationem ordiris a Ioanne Victorino, qui memoriale historiarum scripsit nondum editum.

[p. 199] Vt rem inuidiosissimam concludam; audi Petre [de Alva], quam vrges definitionem fundamentis a te positis conceptu mentis, et ventris, et ex Leuitici praecepto, tu solus ex Catholicis optas, et Ecclesiae Romanae hostes tui voti et consilij consortes habes et socios, et si quae prosequeris (quod Anstreichung von (quod bis Religione. absit, et horret animus cogitare) consequereris, vt metaphoricae verbi Dei interpretationi res fide diuina credenda inaedificaretur, actum esset de Religione Haeretici tecum votorum rei et compotes insultarent Ecclesiae Catholicae, si adeo caducis et ineptis, ne quid aliud dicam, fundamentis, a te toto tuo libro substratis, suas definitiones astrueret, et immoliretur.

[p. 247] Tandem Dominicani inique agunt, et personam potius, quam meritum causae inspiciunt, quia vni homini Germano Anstreichung von quia bis habendum; am Rande: Valerianus M. non fuit Germanus grauissimam litem mouerunt, quod thesi publica negarit de fide habendum, vt Christi vicarium hunc, qui sedes singularem Pontificem, quam opinionem Turrecremata, aliique Dominicani plures, editis libris docuerunt.

[p. 267] Neque adeo grauis et pudendus error esset, si Martyrologio Praedicatorum Eusebius Caesariensis obrepsisset (quamuis nullibi apud nos extitisse probet Theophilus,) cum Anstreichung von cum bis erant pari neglegentia in Martyrologium Romanum immissa fuerint nomina Luciferi Caralitani, et Fausti Regiensis, qui haeresis suspecti aut comperti erant.

[p. 318 sq.] Ille ergo vir [Toletus], omni laude superior, non mihi videtur Petre, minus quam Cardinalis Pallauicinus tui dissimilis, ne quid grauius dicam. Ad minus ille nos liberasset nota inhonoratae Virginis, qua tu totum ordinem Virgini addictissimum voluisti perspergere. His Anstreichung von His bis facit duobus tertium adiungo, nempe communem de Conceptione immaculata opinionem, quae Virginem a peccato Originali liberat, debito obnoxiam facit, quam solam Bellarminus, et Suares tutam putant, parum distare ab antiqua, vt dissertatione contra Petrum de Alua demonstratum est.

[p. 378] Sed quam falso affingis scholae nostrae propositionem sensu haeretico; illam Anstreichung von illam bis annihilari. proprio vnus ex tuis defendit Salmanticae, scilicet posse dari creaturam, cui repugnaret a Deo annihilari.

[p. 399] Verum quidem Scoto, et Nominalibus non displicere vitales operationes (qualis sine dubio est visio beatifica) etiamsi passiue sint receptae in potentia, nec actiue ab illa profluant, censeri vitaliter prodire. At Anstreichung von At bis inhaereret. Thomistae omnes id pernegant, et vno consensu asserunt, non magis intellectum aut voluntatem agere si volitio aut intellectio per miraculum immitteretur ab illis minime elicita, quam saxum aut stipitem, si illis eadem actio vitalis inhaereret.

[p. 401] Campanellam mire vexat Petrus. Plures illius lapsus non diffitemur, sed cum e doctissimis huius saeculi sit habitus, et forte fama fuerit supra merita, non existimo tamen omni laude carere, quia major fuit impetu ingenij, quod in conuersationibus eminebat, et in libris obscurum est ac pene extinctum; vt doctissimorum virorum iudicia rapuisse magis visus sit quam meruisse. [Pars Quinta]

[Duo postremi apologiae libri. Quibus praeter defensionem familiae Dominicanae et scholae Thomisticae, et plures dogmatum et morum juris, factique quaestiones, addita sunt, compendium Pii V. vitae, et supplementum Bartholomaei a Martyribus ex Lusitana historia, quo Gallica confirmatur, et responsio ad novas Launoii objectiones.]

[p. 165] Secundo addit Theophilus priuatim Suarium a Francisco Combefisio lacessitum, quod dixerit veritatem coniugij B. Mariae cum Ioseph ad fidem pertinere; et hoc inquit Theophilus inconsulto, vt alia pleraque, a Combefisio agnoscas, ita ex scripturis liquido haberi: ...

[p. 425] Illius [Launoi] ... forte documento Alexander Ephestionis et Clyti in se parem ardorem hoc discrimine seiungebat, quod Ephestion se quasi priuatum et Philippi filium deperiret, Clytus se coleret, quasi Macedonum Regem.