Sententia Derodonis de numero universalium

 [1689 (?)]

David Derodonis logica restituta (Genevae sumtibus Petri Chouet 1659), in qua *communiter hactenus receptae et ad fraudem confictae scholasticorum et sequacium opiniones refutantur, plurima vero inaudita per totam fere logicam asseruntur*. Est prima pars operum philosophicorum.

Ita habet cap. [8.] de Numero universalium.

[n. 25, p. 254-256] Refutata sententia communi de numero universalium nostram proponimus. Primo universale aut praedicabile dividitur in Essentiale aut Inessentiale. Essentiale est necessarium et inseparabile, inessentiale est contingens. Essentiale subdividitur in Metaphysicum, physicum et artificiale. Metaphysicum constituit compositum metaphysicum et identificatur intrinsece cum ipso tam in abstracto quam in concreto. Estque quadruplex, ~~genus, species, differentia, proprium. ~~ Essentiale physicum constituit compositum physicum, ut materia naturalis et forma naturalis. Idem est in artificiali. Sic homo est corporeus non corpus, mensa lignea non lignum; homo animatus non anima, domus structa non structura (+ nec humanitas animeitas +). Non omne attributum est praedicatum, ut anima, doctrina. Ad concretum materiale referri potest concretum integrale necessarium, id est concretum partis integralis necessariae, ut capitis. Ad essentiale etiam referri potest subjectum respectu concreti contingentis specifici aut individui, ut homo respectu philosophi, philosophus enim est necessario homo. Unde haec Novem Universalia seu praedicabilia Essentialia; Genus, species, differentia, proprium, concretum materiale (homo est corporeus, domus lignea), concretum formale (homo est animatus, domus structa), integrale necessarium (homo est capitatus), subjectum respectu concreti contingentis specifici vel individui (ut philosophus est homo), denique definitio, quae ex his conflatur (+ vel descriptio +) Universale inessentiale est septuplex: concretum integrale non necessarium (ut homo est oculatus), concretum accidentale (ut homo est philosophus), concretum substantiale adhaerens (ut homo est barbatus), concretum substantiale adjacens (ut homo est vestitus), concretum substantiale inexistens [seu] intus existens (ut homo est pastus), concretum substantiale extraneum (ut homo est pictus), subjectum respectu [concreti] contingentis generici (ut aliquod album est homo). Habemus ergo praedicabilia ~~sedecim*.

*[n. 26, p. 256] Hinc cum praedicata sint 16, nascuntur subjecta universalia 28, scil. 14 essentialia, ut Genus, species, differentia, proprium, definitio, concretum materiale, formale, integrale (ut oculatum est animal), concretum accidentale (ut *philosophus est homo*), concretum substantiale adhaerens [(barbatum est animal), concretum substantiale* *adjacens] (vestitum est animal), concretum substantiale intus existens (ut *pastum est animal*), concretum extraneum ut pictum est corpus, subjectum respectu concreti essentialis* integri (ut homo est capitatus). Reliqua 14 sunt eadem universalia subjecta accidentalia, *scil. genus (ut aliquod animal est rationale), species (ut *aliquis homo est doctus*), differentia (ut aliquod rationale est album), proprium (ut *aliquod risibile est nigrum*), definitio (ut aliquod animal rationale est vestitum), concretum materiale (ut* aliquod corporeum est rationale), concretum formale (ut aliquod animatum est irrationale), concretum integrale (ut aliquod oculatum est album), concretum accidentale (ut aliquis philosophus est dives), concretum [substantiale] adhaerens (ut barbatus est prudens), concretum substantiale adjacens (ut vestitus est calidus), concretum intus existens (ut pastus est homo), concretum extraneum (ut pictus est rex), subjectum respectu *concreti contingentis (ut homo est dives).

*Haec singula praedicata rursus subdividuntur. [n. 30, p. 259 f.] Sic res quae est genus subdividi potest in 74 universalia nam tam in ratione praedicati quam in ratione subjecti habet 38 habitudines, nempe ut praedicatum ad speciem (ut homo est animal), ad* individuum (ut Petrus est animal), ad differentiam genericam (ut sensitivum est animal), *ad specificam (ut rationale est animal), ad differentiam individualem *(Petreale est animal). Et ita in caeteris quoque praedicabilibus hae tres variationes generici specifici *individualis. (+ Excepto subjecto respectu contingentis generici vel specifici vel individui. +) [n. 31-36, p. 260-265] Genus ratione subjecti habet 36 habitudines. Species dat 76 universalia, nempe ut praedicatum [37], ut subjectum 39. Differentia generica cum sit convertibilis cum genere tot dicit habitudines quot ipsum genus v.g. *sensitivum ad animal*. Differentia specifica convertibilis cum specie tot habitudines quot species. Proprium* *tot quot differentia. Concretum materiale genericum habet 84 habitudines, 41 ut praedicatum, 41 ut subjectum. [n. 37-43, p. 266-272] Et ita in caeteris, initii videtur numerum pro omnibus debuisse esse eundem.

~~Concretum substantiale intus existens est: semineum. Calculus ejus in summa talis.*

[n. 44, p. 272-274] Genus dat universalia praedicata 38, subjecta 36. Species praedicata 37, subjecta 39. Differentia generica praedicata 39, subjecta 36. Differentia specifica* 37, 39. Proprium genericum 39, 36. Proprium specificum* ~~*37, 39. Definitio 37, 38. Concretum materiale genericum 41, 41, specificum 36, 37. Concretum formale genericum 41, 41, specificum 36, 37. Concretum integrale necessarium genericum 41, [41,] specificum 36, 37; non necessarium genericum 39, 40, specificum 39, 38; concretum accidentale genericum 39, 40, specificum 39, 38; concretum substantiale adhaerens genericum 39, 40, specificum 39, 38; adjacens genericum 39, 40, specificum 39, 38; inexistens genericum 39, 40, specificum 39, 38; extraneum genericum 39, 40, specificum 39, 38, summa universalium praedicatorum 963, subjectorum 965.

Placet ex autore concretum materiale genericum describere, quia numerosissimum: modorum 84.

[n. 35, p. 264 f.] Concretum materiale genericum est praedicatum modis 41, quorum 35 essentiales, reliqui inessentiales. Nempe respectu: 1. ad genus (vivens est corporeum),* 2. ad speciem (homo est corporeus), 3. ad individuum (Petrus est corporeus), 4. ad *differentiam genericam (sensitivum est corporeum), 5. ad differentiam specificam (*rationale est corporeum*), 6. ad differentiam individualem (ut hoc rationale est corporeum), 7.* *ad proprium genericum (ut visivum est corporeum), 8. proprium specificum (*risibile est corporeum*), 9. proprium individuale (hoc risibile est corporeum), 10. ad concretum* formale genericum (ut animatum est corporeum) (+ cur omittit concretum materiale unum cum alio combinandum, ut ligneum est corporeum +), 11. ad concretum formale specificum (ut animatum humanum est corporeum), 12. ad concretum formale individuatum (hoc animatum est corporeum), 13. ad concretum integrale necessarium genericum (capitatum est corporeum), 14. ad concretum integrale necessarium specificum (ut capitatum humanum est corporeum), 15. ad concretum integrale necessarium individua tum (ut hoc capitatum est corporeum), 16. ad concretum integrale non necessarium [genericum (oculatum est corporeum), 17. ad concretum integrale non necessarium] specificum (oculatum humanum est corporeum), 18. ad concretum integrale non necessarium individuatum (hoc oculatum est corporeum), 19. ad definitionem genericam *(vivens sensitivum est corporeum), 20. ad definitionem specificam (*animal rationale est corporeum*), 21. ad definitionem individuatam (hoc animal rationale est corporeum), 22.* concretum accidentale genericum (ambulans est corporeum), 23. concretum accidentale *specificum (philosophus est corporeus), 24. concretum accidentale individuatum (*hic philosophus est corporeus*), 25. concretum substantiale adhaerens genericum (*barbatus est corporeus*), 26. specificum (barbatus barba humana est corporeus), 27. individuatum* (hic barbatus est corporeus), 28. 29. 30. concretum substantiale adjacens genericum, specificum, individuatum (vestitus, veste humana, hic vestitus, est corporeus), 31. 32. 33. *concretum substantiale intus existens genericum, specificum, individuatum (*semineus, semineus humanus, hic semineus, est corporeus*), 34. 35. concretum substantiale extraneum* specificum et individuatum (pictum humanum, hoc pictum humanum), 36. ad genus *remotum (aliqua substantia est corporea), 37. differentiam genericam remotam (*aliquod subsistens est corporeum*), 38. proprium genericum remotum (*aliquod mensurabile est corporeum*), 39. ad concretum accidentale genericum (aliquod album est corporeum), 40.* ad concretum substantiale extraneum ut aliquod pictum est corporeum, 41. ad concretum *substantiale [adjacens] vel intus existens (ut aliquod locatum est corporeum).

*[n. 36, p. 265 f.] Concretum materiale genericum ut subjectum habet 41 habitudines quorum sex priores essentiales, reliqui inessentiales: 1. ad genus (ut *corporeum est substantia*), 2. ad differentiam genericam (corporeum est subsistens), 3. ad proprium* *genericum (corporeum est nutribile), 4. ad definitionem genericam (*corporeum est substantia vivens*), 5. ad concretum formale genericum (corporeum est animatum), 6. ad* concretum substantiale adjacens vel intus existens (corporeum est locatum) (nam locus *est substantia, extraneus adjacens, internus intus existens), 7. ad genus (*aliquod corporeum est animal*), 8. ad speciem (aliquod corporeum est homo), 9. ad individuum* *(aliquod corporeum est Petrus), 10. ad differentiam genericam (ut *aliquod corporeum est sensitivum*), 11. ad differentiam specificam (ut aliquod corporeum est rationale), 12. ad* differentiam individuatam ([aliquod corporeum est hoc rationale]), 13. 14. 15. ad proprium *genericum, specificum, individuatum (*aliquod corporeum est visivum, risibile, hoc risibile*), 16. 17. 18. ad definitionem genericam, specificam, individuatam (*aliquod corporeum est vivens sensitivum, animal rationale, hoc animal rationale*), 19. 20. ad concretum* *formale specificum et individuatum (*aliquod corporeum est animatum anima humana, hoc animatum*), 21. 22. 23. ad concretum integrale necessarium, genericum,* *specificum, individuatum (*aliquod corporeum est capitatum, capitatum humanum, hoc capitatum*), 24. 25. 26. concretum integrale non necessarium genericum, specificum,* individuatum (aliquod corporeum est oculatum, oculatum humanum, hoc oculatum), 27. *28. 29. ad concretum accidentale genericum, specificum, individuatum (*aliquod corporeum est nigrum, aliquis corporeus est philosophus, hic philosophus*), [30. 31. 32.] ad* *concretum substantiale adhaerens genericum, specificum, individuatum (*aliquod corporeum est barbatum, barbatum humanum, hoc barbatum*), 33. 34. 35. ad concretum* *substantiale adjacens genericum, specificum, individuatum ut ([aliquis] *corporeus est vestitus, vestitus humana veste, hic vestitus*), 36. 37. 38. concretum substantiale intus* *existens genericum, specificum, individuatum (*aliquis corporeus est semineus, semineus semine humano, hic semineus*), 39. 40. 41. ad concretum substantiale extraneum genericum,* *specificum, individuatum (*aliquod corporeum est pictum, pictum humanum, hoc pictum*). (+ Quid si plura componas? ut pictum veste humana. +)

Hactenus specimen ex autore.