Cyclognomica ex Lullio, Gregorio Tolosano, Gemmae Frisii Cyclognomica, Rotis Jasonis Denores, et Bruno

[1677 bis 1679 (?)]

Facsimile: Teilband B (pp. 1003–1528)

AkademieLatin

CYCLOGNOMICA, ROTIS JASONIS DENORES, ET BRUNO  [1677 bis 1679 (?)] Cyclognomica ex Lullio, Gregorio Tolosano, Gemmae Frisii Cyclogn[omica], Rotis Jasonis Denores, et Bruno

CIRCULUS PRIMUS PRO COPIA VERBORUM. Ejus rotae

B. Grammatica (declinatio, conjugatio, syntaxis)

C. Rhetorica (Tropus, figura dictionis, figura sententiae)

D. Logica (Loca inventionis, enuntiatio, syllogismus )

E. Lexica (synonyma linguae ejusdem, diversae, epitheta et antitheta)

F. Poetica (rhythmus, versus, poema)

G. Metaphysica (transcendentia, praedicamenta, mista)

H. circuli generales (subjectorum, praedicatorum, quaestionum)

I. tres termini generales (Essentia, scientia, opinio)

K. disciplina propria.

CIRCULUS SECUNDUS SUBJECTORUM.

B. Deus.

C. angelus.

D. coelum.

E. homo.

F. creaturae sentientes.

G. vegetabiles.

H. quae habent tantum essentiam.

I. praedicamenta.

K. accident[ia].

L. virtutes et vitia in quolibet horum principia vel essentia, affectiones, actio vel distinctio, definitio, distributio, regulae, causae, effectus, modus obtinendi.

CIRCULUS TERTIUS Zu CIRCULUS TERTIUS B. bis E.: in omnibus cognata et distinctio PRAEDICATORUM ABSOLUTORUM.

B. Bonitas (Honestas, decus, commoditas, salus, benignitas, utilitas, suntque bona, vera, apparentia, honesta, utilia, jucunda; animi, corporis, fortunae).

C. Magnitudo (Capacitas, multitudo, fertilitas, copia, amplitudo. Magnitudo est molis vel virtutis, infinitum actu vel potentia).

D. Duratio (Constantia, stabilitas, perseverantia, firmitudo, immortalitas, aeternitas, tempus, inconstantia, mortalitas, aeternitas a priori, posteriori, aevum, tempus).

E. Potestas (potentia, actus, autoritas, fortitudo, officium, dignitas, facultas, altitudo; Potentia activa, passiva, naturalis, voluntaria, ordinaria, extraordinaria.

F. Cognitio (consilium, ordo, lex, regula, ratio, scientia, industria, prudentia, certitudo, opinio naturalis, supernaturalis, distincta vel confusa; a priori vel posteriori; sensitiva vel intellectiva).

G. Voluntas (appetitus, desiderium, Ardor, fervor, cupiditas, affectus, amicitia, societas, appetitus innatus, elicitus, sensitivus, rationalis etc.).

H. Virtus, Honestas, aequitas, justitia etc. (intellectualis, moralis).

I. Veritas (Essentia, certitudo, affirmatio, negatio. Veritas rei vel orationis, moralis vel spiritualis).

K. Gloria (Gaudium, victoria, fruitio, pulchritudo, gloria orta vel apparens). Haec praedicata de se invicem praedicari possunt: bonitas magni, magnitudo boni.

CIRCULUS QUARTUS RESPECTIVORUM PRAEDICATORUM.

B. Differentia (disparitas, varietas, remotio, multiplicatio, diversitas, separatio, distinctio, dissimilitudo. Estque differentia Generica, specifica, distributio perfecta, imperfecta).

C. Concordantia (identitas, similitudo, aequalitas, unitas, proportio, convenientia, sympathia, comparatio etc. Estque convenientia ratione subjecti, causae etc.).

D. Contrarietas (oppositio, contradictio, privatio, inimicitia, destructio: estque contrarietas mediata vel immediata).

E. Principium (causa, autoritas, origo, praerogativa, influxus, estque principium essentiae, cognitionis, incomplexum, complexum).

F. Medium (via, vinculum, connexum, unio, modus. Medium negationis participationis).

G. Finis (Extremum, perfectio, ultimum, privatio, quies, scopus, complementum. Finis est perfectionis vel imperfectionis, cujus vel cui).

H. Majoritas (sublimitas, eminentia, Magnificentia, magnidecentia, excellentia etc. majus rei vel probabilitatis).

I. Aequalitas (paritas, proportio, imitatio, conformitas. Aequalitas rei vel probabilitatis, essentiae, vel accidentis).

K. Minoritas (parvitas, fragilitas, facilitas, Minus rei vel probabilitatis).

CIRCULUS QUINTUS QUAESTIONUM.

B. Methodus Lullii (decem ejus quaestiones: Utrum, quid, de quo, quare, quantum, quale, quando, ubi, quomodo).

C. Methodus Historicorum (quis, quid, ubi, quibus auxiliis, cur, quomodo, quando).

D. Didascalica Methodus (An res, quid res sit, quae causae, partes, effecta, cognata, pugnantia).

E. Meth[odus] Philosophiae practicae (de virtute quam praestans, utilis, quod obtineatur).

F. theoreticae (quid res, proprietates, effecta).

H. Meth[odus] popularis (An conveniat et cur; an sit agendum, et quomodo).

I. Meth[odus] Analyticorum (summa rei, partes, observationes, Monita).

K. altera Meth[odus] Historicorum (antecedentia, forma, consequentia).

CIRCULUS SEXTUS THEOLOGICUS.

B. Schola naturae (his liber naturae, vox creaturae, accipe, redde, finge; literae hieroglyphicae insculptae. Dei potentia, sapientia, bonitas).

C. Schola gratiae (liber scriptura, doctor Deus, literae ejus opera).

D. Biblia parva (symbolum, decalogus, oratio dominica, 9 sacramenta).

E. Biblia magna (in quolibet superno loco, doctrina, refutatio, institutio, correctio, consolatio).

F. Deus (essentia, persona, actio).

G. Homo (status confectionis, defectionis, refectionis, perfectionis. Officium). Poenitentiae, liberationis, gratitudinis, impedimenta satanae, carnis, mundi).

H. Christus (persona, officium, beneficia).

I. (Ecclesia militans, triumphans).

K. Schola gloriae (post hanc vitam).

CIRCULUS MISTUS, SEPTIMUS

B. Tres rotae Jasonis Denores. Generis demonstrativi, (thema laudis directe vel oblique per speciem gratiarum actionis vel gratulationis; ut «animae, corporis, fortunae», probationes a testibus, decretis publicis, trophaeis, statuis, locis topicis; affectus excitatio amoris et benevolentiae, circumstantiae, res, personae, loca, tempora, rationes, causae). Generis deliberativi (Themata: bellum, pax, munitiones, creandus magistratus, consuetudo introducenda, praemium vel poena. Argumenta a necessario, possibili, facili, utili, honesto, delectabili, vel contrariis. Adde topica. Affectus desideri, amoris, spei, honoris. Circumstantiae rei, personae, loci, temporis, rationis, causae). Generis judicialis (Themata: status conjecturalis, qualitatis, definitionis rei. Argumenta, testes, justa tormenta, juramenta. Et contra hoc. Affectus odii, amoris, invidiae, misericordiae, iracundiae, mansuetudinis. Circumstantiae rei, personae, loci, temporis, rationis, causae).

C. Rota Historica. (intervallorum et articulorum Historiae).

D. Philosophiae practicae (« - » Eccles. polit. oecon. scholast.).

E. Rota philologica (dicta, similia, exempla).

F. Rota trium sigillorum, quae sunt Universitatis (ut percurramus rerum universitatem, cum de re proposita dicturi sumus), Encyclopaediae (cum thema ducimus per disciplinas), variae lectionis, cum lecta nostra hac applicamus.

G. Rota senatoria, de qua Theodorus Zawacky Polonus Am Rande: NB. libro proprio seu Trivia practica; Causarum genera sex. Lex (roganda, abroganda), meritum (praemium, poena), arma (sumenda, non sumenda, ponenda), societas (ineunda vel non, dirimenda), pecunia (eroganda, paranda), mos (inchoandus, abolendus), loca persuasionum sex, possibile, necessarium, facile, Honestum, utile, delectabile, et horum contraria. Adjunctiones sex, persona sacra, polit[ica], publ[ica], priv[ata], locus (sacer, politicus, publicus, privatus). Res (quanta, qualis). Causa impellens (ad faciendum). Tempus (antequam agas, dum agis, cum egisti). Modus seu ordo (hoc prius, illud simul, aliud postea).

H. Rota juridica (subjecta juris, res personae, actiones, processus: actor reus judex. Principia tria honeste vivere etc. divisio: jus divinum, naturae, gentium, civile, canonicum, patrium. Interpretatio legum).

I. Rota medica, regulae indicationis v.g. moderata durant curationis, contrariis; subtractione, additione, alteratione, concocta non cruda medicanda. Regulae conservationis per similia, et quae secundum naturam regulae prudentiae, principiis obsta tollenda causa, e duobus malis minus, orta sapiunt originem. Extremis malis extrema remedia, opportet assuefieri contrariis quae reliquuntur a morbis, tollenda metu recidiva. Ex contrariis temperamentum. Impura quo magis nutries, magis laedes adde Gemmae Cyclogn[omica]. Haec non tantum de medicina corporis, sed et animi et societatis. Denique

K. Rota examinis in omni disciplina, quaelibet habet specialia criteria, seu loca primaria.