Aus und zu Theodor Zwingers Theatrum humanae vitae

 [1677 bis 1679 (?)]

Ad ordinandas notiones ac veritates utile videtur examinare autorum Methodos qui multa velut in tabula complecti sunt conati; atque inde excerpere fundamenta divisionum sive distinctionum. Proderit in hanc rem Ramaeos et his similes consulere, prae caeteris Zwingerus placet qui in Theatro vitae humanae multa complexus est.

Distinctiones sive divisionum sedes primariae sunt, Principia et Principiata. Interna, externa. Per se, per accidens. Praecepta, exempla. Materia, Forma. Forma occulta, aperta. Respectus sui ipsius et aliorum. Οἰκεῖα seu in re ipsa posita praesidia, ἀλλότρια seu aliena. Studiorum κτῆσις seu methodus, χρῆσις seu usus. Methodus acquirendi, conservandi. Enuntiationes diexodicae, synopticae, quae sunt theoremata, sententiae, sive Gnomae, huc Aphorismi, Apophthegmata, diexodica etiam Commentarii dicuntur. Problemata seu Quaestiones; et Argumenta seu rationes. Res, rerum modi. Simpliciter, secundum quid. Universalia, Singularia. Synthesis, Analysis. Am Rande:  Essentialia,  Naturalia,  Accidentalia, ut in contractibus  Necessario,  per se, seu  per accidens  si nil impediat  304  Naturale  voluntarium seu  Violentum  divinum  artificiale   verbi gratia:   Rex  Successor  Electus  Conquaestor  Adeodatus Den unteren Teil der Tabelle hatte Leibniz zuvor mit Bleistift notiert. Theatri vitae humanae synopsis

Res tractatur generaliter et specialiter, inprimis vita humana. Rei generaliter tractatae Causae et Accidentia. Causae: Materia, Forma, Finis efficiens. Materia: quae insunt homini, et quae circumstant. Insunt Animus et Corpus. Animi  (vol. 1) facultates lib. 1. facultatum effectus seu characteres Theophrasto lib. 2. facultatum et functionum notae libro 3. Luciano in Toxari τρόπου γνωρίσματα. Corporis  (vol. 2) unde de foetu lib. 1. de sexu, aetate, forma lib. 2. vitae propagatione, conservatione, restitutione lib. 3. sanitate et morbis lib. 4. actionibus integris aut laesis 5. secundariis bonis malisque 6. morte 7. Circumstant  (vol. 3) divitiae 1. paupertas 2. nomina et insignia 3. magistratus 4. libertas 5. servitus 6. amicitia 7. inimicitia 8. gloria et honor 9. dedecus 10. alienorum bonorum et malorum participatio 11. Forma  sunt habitus animi. Referuntur ad operantem, vel ad aliud. Operantem juvant vel laedunt ratione veri, et boni. Unde habitus Theoretici et practici. Theoretici organici et philosophici. Organici  (vol. 4) Grammatica 1. Rhetorica 2. Poetica 3. Logica 4. Philosophici  Theorici (vol. 5) ubi Sapientia seu Philosophia theorica in universum 1. Philosophia naturalis et Medicina 2. Mathematicae 3. Philosophia divina seu Theologia et divinatio 4. Practici  in genere, in specie. In genere (vol. 6) ubi de philosophia morum, legislatione et jurisprudentia 1. Historia 2. probitate et improbitate in universum 3. In specie.  Habitus practicus est partis quae per se rationis compos vel expers, seu Mentis, appetitus. Mentis  Habitus practicus (vol. 7) ubi de Habitibus intelligentiae practicae in genere 1. prudentia politica in inveniendo 2. bellica 3. in judicando 4. imprudentia 6. Habitus  appetitus dividuntur pro varia consideratione respectu Habentis et aliorum. Respectu  habentis, quatenus agit aut patitur. Quatenus agit locum habet Fortitudo (vol. 8), cujus et contrariorum consideratio generalis 1. gravitas et moderatio in secundis 2. fortitudo declinans mala 3. propulsans 4. tolerans 5. Am Rande: distilletur Quatenus  patitur aut voluptatem et dolorem percipit, consideranda sunt bona quae insunt et quae circumstant. Insunt voluptas et dolor corporis, circa quae temperantia (vol. 9) de his in universum 1. abstinentia circa alimenta 2. continentia circa venerem 3. temperantia voluptatum corporis improprie dictarum 4. Circumstant  seu occurrunt homini alia per se, alia respectu conversationis quotidianae, per se vitae instrumenta et ornamenta. Instrumenta divitiae (vol. 10) ubi moderatio circa pecunias in universum 1. liberalitas sumtuaria seu magnificentia 2. liberalitas muneraria (munificentia) [3]. liberalitas fructuaria Über fructuaria: distilletur 4. prodigalitas 5. Avaritia 6. Am Rande: distilletur Ornamenta  sunt honores, ubi de Magnanimitate (vol. 11) et de studio et contemtu honoris in universum 1. moderata acceptatione honorum 2. conservatione 3. ambitione 4. pusillanimitate 5. Conversationem  quotidianam alia laedunt, alia juvant. Laedunt odium, ira, inimicitia (vol. 12) ubi de clementia, lenitate, mansuetudine, placabilitate 1. severitate et vindicta moderata 2. saevitia 3. indulgentia 4. Juvant  conversationem respectu rerum veritas, personarum jucunditas. Et quidem de veritate, candore, integritate (vol. 13) veritatis studium 1. simulatio mendax in excessu 2. dissimulatio mendax in defectu 3. Iucunditas  est in negotio, otio. In negotio popularitas (vol. 14) ubi de humanitate, popularitate, familiaritate 1. blanditia in excessu 2. morositate in defectu 3. In otio  urbanitas (vol. 15) unde de urbanitate et comitate 1. scurrilitate 2. rusticitate 3. Hactenus  de Habitibus practicis in specie qui respectu habentis considerantur potissimum, sequuntur qui respectu aliorum, ubi de justitia et injustitia in vita religiosa et profana. In vita  religiosa justitia (vol. 16) in universim 1. de cultu Dei 2. [de cultu hominum religioso 3.] rerum sacrarum 4. correctione religiosa 5. Injustitia in  religione (vol. 17) ubi de superstitione in universum 1. distributiva erga  Deum 2. hominem 3. res divinas 4. correctiva 5. impietate in genere 6. distributiva erga Deum 7. homines 8. res divinas 9. correctiva 10. In vita  profana justitia (vol. 18) universim 1. distributiva fida 2. grata 3. officiosa 4. correctiva 5. Injustitia  profana (vol. 19) universim 1. distributiva 2. correctiva 3. Hactenus  de causis internis, sequuntur externae efficiens, finis. Efficiens est princeps vel instrumentalis. Princeps est ipse actor, ubi de variis hominum professionibus (vol. 20) philosophis, mechanicis, consiliariis, regibus. Instrumenta operationum et passionum humanarum (vol. 21) Natura 1. Ars 2. exercitatio 3. instrumenta secundaria 4. Finis.  Beatitudo et miseria (vol. 22). Beatitudo 1. miseria 2. Hactenus  causae, sequuntur accidentia communissima, locus (vol. 23) materialiter ut est 1. formaliter ut locat 2. Tempus (vol. 24) respectu numerantis 1. numerati 2. Hactenus  generalis vitae humanae tractatio, sequitur specialis, quae est solitaria vel socialis. Solitaria (vol. 25) libro unico. Socialis  intuitu cognitionis et actionis. Cognitionis vita Academica (vol. 26) libro unico. Actionis  erga Deum vita religiosa (vol. 27) nempe de religione naturali 1. Mosaica 2. Christiana 3. Ethnica 4. Mahumetana 5. Am Rande: (+ Jam supra religio vol. 16. 17. +) Actionis  erga homines vita est politica vel oeconomica. Politica (vol. 28) ubi de politia ut totum quiddam est lib. 1. secundum causas 2. secundum effectus 3. politiae singulares 4. Oeconomi[c]a  vita (vol. 29) oeconomia ut totum 1. secundum causas 2. effectus 3. oeconomiae singulares 4.

Atque hoc est totius operis synopsis. Singuli libri suam habent synopsin, quam excerpere aut contrahere nimium foret. Tantum placet fontes quasdam dividendi passim occurrentes notare.

Sunt in nobis propria, sunt communia cum animalibus, sunt cum stirpibus.

In omni cognitione spectandum, quae et qualia cognoscantur, et per quem quaeve.

Voluntas  est affirmans vel negans.

Bonorum,  ut memoriae: acquisitio seu λῆψις, possessio seu κτῆσις, qui scilicet bonitate memoriae valuerint, χρῆσις fruitio seu usus. Φυλακὴ seu conservatio vel recuperatio. Denique labefactatio ex toto vel parte. Circa acquisitionem, dator, occasio. Circa κτῆσιν seu subjectum, qui habuerint, quale habuerint hoc bonum vel malum. Circumstantiae  Subjectum, objectum, affectiones, instrumentum, Modus seu quali- tas, gradus, occasio, tempus, locus, effectus, quo pertinet successus, materia, forma, possessio, usus. Actiones, passiones. Totum, pars. Genus, Species. Differentia inter finem et eventum. Affectus  considerantur in genere et singillatim. Singillatim quoad differentias generales, speciales. Respectus rerum personarum. Sui, alterius. Per se, per alios. Consideratur aliquid active passive.

Initia, progressus, finis. Quaestiones.  Quae, quomodo, a quibus, qualis, qua occasione, cur, quibus, de quibus, ad quid (provocare), inter quos, cui, quando, ubi, per quos, in quo, ex quo, de quo, An, quando, quomodo. Simplex,  compositum. Modus,  aperte, recte. Facile, difficulter. Naturaliter, non naturaliter. Solitum, insolitum. Agere  per se, per alios. Actio, fit non fit. Inchoatur, finitur. Actio voluntaria, necessaria, publica, privata. Considerare  respectu sui, alterius. Generatim, singulatim. Quoad differentias generales singulares. Respectu rei, circumstantiarum. Rerum Horarum. Differentiae,  simplex, compositum. Quod est, non est. Actu, potentia. Mutatur, manet. Naturale, non naturale. Considerare  politice, oeconomice, per se, respectu alterius, ratione substantiae, accidentium, Essentiae, symptomatum. Quaestiones.  Secundum quae. Pro quo. Quem. Quid. Cum quibus. Unde. Quo. Apud quos. Qua caeremonia. De quo (tributum praedatur). Subjectum  ipse alius. Homines res. Deus creatura. Aliquis nullus. Actiones  animales, vitales, naturales. Externae, internae. Immanentes, transeuntes. Earum institum. Attributa  longitudo, latitudo, profunditas, crassities, quantitas, qualitas, magnitudo, multitudo seu numerus, aetas, Modus. Ordo. Perfectio. Puritas. Conformatio. Situs. Communia, propria. Per se, per accidens, officium, sexus, conditio, habitus, functio, nota, primarium, secundarium. Nomen, genus, professio. Circumstantiae. Ornamenta.  Vestimenta. Considerare  essentialiter, accidentaliter, materialiter, formaliter. Reipsa, ratione. Cognitione, effectione, absolute aut secundum bonum aut malum, absolute comparante. Adjuncta  tempus, locus, socii, collegae. Instrumenta. Quod est ante, simul, post, amici, adjuvantia. Rei  copia, defectus. Res naturalis, artificialis. Interna, Externa, adventitia, connata. Divisio corporis  in partes, una Historica quasi, in partes tres, altera Logica, in partes similares et dissimilares. Rei acquisitio,  possessio, conservatio vel recuperatio, usus. Possis et acquisitionem et conservationem comprehendere sub possessione. Res inanimata  animata. Locus, locatum. Permanens transiens, interruptum constans, adest abest, primaria secundaria. Causa  est aliquis sibi, aliis. Attributa:  ortus, pericula, conservatio, educatio, vires, statura, corporis habitus, color, forma, patria. Notae  sunt argumenta praesentium, monimenta praeteritorum, indicia futurorum. Differentiae  primarium vel secundarium; essentiale vel accidentale est, affirmare, negare, privativum, positivum. Extra, intra, immediate, mediate, conjunctus exercitus et divisus. Bona mala Animi, corporis fortunae, mala corporis cruciant vel tollunt, proprium, alienum, idem, diversum, simile, dissimile, pro et contra, pro quibus, contra quos. Habitus,  ususfructus, acquisitio, possessio (possessores), exercitatio. Cultus seu qui eum coluerunt vel non. Disciplinarum,  inventio, judicium, communicatio, usus, certamina.

Percurro Tabulas usque ad Tomum XV inclusive nec amplius aliquid novi reperio magnopere notandum ad hoc institutum.