Exercitia ingenii

 [1678 (?)] Exercitia ingenii

Ut Rhetores exercitia habent orationis et Grammatici exercitia styli, ita ego in pueris exercitia ingenii institui desidero. Exercitia ingenii nec gratiora nec efficaciora reperiri posse arbitror, quam ludos: e. g. da komt der kurze rundte bundte Mann, quo discunt aliquid memoriter recitare, wozu ists stroh guth, quo discunt extemporaneas invenire applicationes rerum, nam quod in avena, id in aliis quoque rebus experiri licet. Verba quo ordine recitata, iterum recitare, ope Mnemonicae cujusdam facilis; inverso etiam, si placet, aut per saltus; historias ab aliis recitatas iterum recitare; ex tempore describere urbes, praedia, itinera, quaeque ipsis visa aut audita. Historias ab aliis recitatas resumere et denuo recitare. Fingere processus et jubere ut quis ex duorum disputationibus et concertationibus statum causae cujusdam implicatae discat. Aenigmata facere aut solvere. Ex nota quadam historia statim colligere probandi aliquid argumenta, aut refutandi. Verae eloquentiae specimina edere, si jubeas ut puer unus alium persuadeat, et praemium statuas successui. Itaque judices statues, ut qui suam causam probaverit, is vincat. Ingeniosissimos aliquot ludos invenio in Aramena, unus ex illis imprimis placet, ubi fictam historiam ab uno inceptam, caeteri ordine pertexunt habitu quisque suo.