Definitiones praepositionum et adverbiorum

 [Sommer 1680 bis Sommer 1684 (?)]

Ante  Si A sit prius, B posterius dicitur A esse ante B, et B esse post [*A]. Ob Pro  Si A sit Y et B non sit Y, et si A non esset Y, B foret Y, A dicetur esse pro B. Cis Prae  Si A sit magis Y quam B est Y dicetur A esse prae B. Propter  causae finalis. Item finis ^%(?ö.  ^&.!! Ob  causae efficientis. Cum  Si A et B se habeant eodem modo dicetur unum esse cum alio, ut si A sit Y,* et B sit Y, dicetur A cum B esse Y. Sin Y sit A, et idem Y sit B, dicetur Y esse A *cum B. Sine  Sine idem est quod non-cum. Apud  Si A sit cum B in quadam positione, A dicetur esse apud B, vel B apud A. Prope  Si intervallum inter A et B sit magnum vel parvum, A dicetur esse prope B,* *vel procul a B. Procul Secundum  Si A sit Y, et B sit (Y) itemque A sit X et B sit (X) et secundum eandem* regulam (Y) cognoscitur ex Y quo (X) ex X, et ita in similibus attributis ad *idem H certo modo relatis, dicetur B se habere ad H secundum A. Circa  Circa B est A si in A sint plura, quorum alia sint ante, alia post B. Post  Habuimus. Trans Supra  Si A sit perfectius quam B respectu positionis, A erit supra B, et B erit* *infra A. Infra Sub  Si A sit secundum B, et B prius seu perfectius dicetur A esse sub B. In  Si A sit immediatum requisitum ipsius B, dicetur A esse in B, vel potius si* positio ipsius A sit positio ipsius B, A erit in B; licet non reciproce positio *ipsius B quaevis sit positio ipsius A, hoc generalius priore. Inter  C est inter A et B, si major est distantia inter A et B quam inter A et C,* *itemque inter B et C. Intra  Intus est adverbium contractum ex praepositione et casu; id est intra rem. Extra  Extra id est non-intra. Ab  Si B sit prius apud A, postea alibi, erit ab A. Ex  Si B sit prius in A postea alibi erit ex A. De  Si B sit ab A, et simul pertinens ad A, dicitur esse de A. In finem  Si aliquid futurum sit in A, dicetur ipsum quidem tendere in A, id vero a quo* *efficitur ut sit in A, dicetur agere in A. Per (in et ex)   ab uno extremo ad aliud. Praeter  Praeter est appropinquare ad A, et continuata directione, rursus ab eo* *recedere, ipso non attacto. Erga  Erga est magis respectus seu tendentiae, ad magis actionis. Ad  Potest etiam erga intelligi de conatu qui si effectum habebit faciet aliquid pervenire in a, ad vero de eo qui faciet aliquid esse apud a. Contra  Contra Te, id est sic ut aliquid fiat, quod tu conaris non esse. Pro Te, vel* ~~Tui gratia, ut aliquid fiat quod tu conaris esse, vel quo juvaris seu quod tibi conducet. Pro interdum est alicujus gratia, interdum alicujus loco. Tenus  Tenus id est usque ad aliquid quod est cis. Ultra  Ultra id est ad aliquid quod est trans.~~ ~~Adverbia  Adverbia loci. In loco: Ubi, in loco quem volo ut dicere tentes. Hic ut in loco hoc.~~ ~~~~Illic~~ in loco illo. A loco vel de loco vel ex loco: Unde, id est de loco~~ quem volo ut dicere tentes; inde, de loco eo; hinc de loco hoc; illinc de ~~illo. Per locum: qua, hac, illac etc. Ad locum: quo, huc, illuc.  Adverbia Temporis. Nunc Darüber: Jam id est in hoc temporis puncto; Tunc in illo. Hodie, id est~~ ~~hoc die. Si duorum unum altero sit natura prius, et sint inconsistentia, et ambo existant, illud erit prius tempore. Simul id est eodem tempore,~~ vel generalius eadem positione. Cras id est primo die futuro, perendie, secundo. Aliquando id est aliquo tempore, interdum id est aliquibus ~~temporibus. Dudum, jam dudum tempore praeterito, remoto.  Numeri. Huc refert quoties, saepe, id est multis vicibus, rare paucis; semel una~~ ~~vice. Vices autem sumi possunt tam de tempore quam de quavis positione, vel etiam exemplo.  Quantitatis. Quantum, parum, multum, plus. Magnum autem idem est quod~~ ~~majus solito.  Qualitatis. ~~Quo modo? Hoc, illo, alio modo.  Gradus. Quantopere seu quo gradu, tanto, magno, etc. tan[t]opere, magnopere, valde; prorsus, omnino*, quasi omni gradu, omnopere;* *magis majore gradu; minus minore, tam eodem gradu, quam quo gradu. Quam cito, cito tempore brevi, tarde longo, sensim tempore ~~longo non brevi, multis vicibus et qualibet parum; ita et paulatim.  Sufficientiae. Saltem, seu minimum. Si non peritus saltem bonus; hoc est si non~~ ~~peritus, requiritur et sufficit quod bonus.  Explicationis. Scilicet, nimirum, id est Volo ut scias, ut intelligas.  Asseverationis. An. Num sive An non. Utrum, An vel annon? Ita, tu dicis,~~   etiam, revera, Non. Ipsum non nescio an aliter describi possit, quam ut ~~reduplicatum, habeatur pro non adjecto; seu ut eodem [modo] se habeant omnia, ut se habebant antequam poneretur. Cur non? est interdum affirmantis,~~ ~~ob causam dictam ad interrogandi pronomina. Prorsus vel ~~omnino~~~~ est affirmantis cum omni gradu. Huc pertinent forte; significat autem ~~~~forte~~; aliquem gradum possibilitatis notabilem. Certo, profecto, Hercle.  Causalia. Cur, ideo, propter quam causam, ob hanc causam.  Demonstrandi. En, Ecce, hoc est, ĭdoỹ, siehe, aspice, considera.  Optandi. Utinam, o si, id est: optandum esset, si.  Congregandi et separandi. Simul, id est eadem positione; seorsim, id est diversa*~~ ~~*positione.  Distribuendi. Bipartito, bifariam, id est duobus modis.  Excludendi. Solum id est hoc solum. Solus homo est [bricht ab]