LEIBNIZ AN BURCHARD DE VOLDER

Viro doctrina et meritis insigni Dⁿ^o B. de Volder Godefridus Guilielmus Leibnitius S. P. D.

Non Am Kopf der Seite von Leibniz' Hand: Alles was in (: ... :) eingeschloßen, stehet in dem Briefe nicht so ich H^r Voldern zugeschickt possunt mihi tuae literae esse parum gratae nam semper aut docent aliquid aut certe ad expendendum vel exponendum occasionem praebent. Ais multa Te in meis novissimis animadvertisse inopinata. Sed fortasse deprehendes eadem jam in prioribus satis fuisse insinuata, tantumque praejudicia obstitisse, quo minus dudum eodem venires, ne amplius quaereres substantiam, et virium fontem ubi non est. Itaque coactus sum quaedam inculcare expressius et respondere si non quaesito, saltem quaerendo. Quaesivisse Te ais, unde nam fluerent substantiae *corporeae vires, me vero videri corpora plane tollere, et in visis tantum ponere, et pro rebus substituere solas vires, et ne vires quidem corporeas, sed perceptionem et appetitum.* Ego vero non tollo corpus, sed ad id quod est revoco; massam enim corpoream quae aliquid praeter substantias simplices habere creditur[,] non substantiam esse ostendo, sed phaenomenon resultans ex substantiis simplicibus quae solae unitatem et absolutam realitatem habent. Vires derivativas ad phaenomena relego. Sed vires primitivas manifestum esse censeo nil aliud esse posse quam tendentias internas substantiarum simplicium, quibus certa suae naturae lege de perceptione in perceptionem transeunt, atque inter se simul conspirant, eadem universi phaenomena diverso habitu referentes, quod necesse est oriri a communi causa. Has substantias simplices ubique existere necesse est easque (quantum ad se invicem) ay̆tárkeiw; cum alterius in alteram influxus intelligi nequeat, ultra vero aliquid in rebus et frustra ponitur et nullo astruitur argumento. Cum enim omnia ex phaenomenis deduci debeant, quo quaeso indicio probes aliquid reale in ipsis ultra ipsa aut aliquid substantiale praeter substantias quibus apparentiae in ipsis ex se nascuntur conformes aeternis regulis metaphysicae matheseosque? His qui adjiciet aliquid, nihil aget, et frustra laborabit in reddendis rationibus, et inextricabilibus difficultatibus objicietur. Itaque non prorsus male Academici arguebant (etsi vel non recte accepti, vel male usi sint bonis argumentis) contra ea quae extra nos id est extra animas aut substantias simplices finguntur. Ego vero nihil aliud ubique et per omnia pono quam quod in nostra anima in multis casibus admittimus omnes, nempe mutationes internas spontaneas, atque ita uno mentis ictu totam rerum summam exhaurio. Qualia autem corpora pono, tales et vires corporeas, nempe ĕn toĩw fainoménoiw, si quid scilicet substantiis simplicibus aut earum modificationibus superaddere intelligantur[,] quemadmodum iridem non male rem esse dicimus, etsi substantia non sit, id est esse phaenomenon (: reale (: reale ... fallit :): Diese Passage hat Leibniz in eckige Klammern gesetzt, um sie von der Abfertigung auszuschließen. seu bene fundatum quod expectationem ratione procedentis non fallit :) neque vero visus tantum sed et tactus sua phaenomena habet; (: et (: et ... est. :): Diese Passage hat Leibniz in eckige Klammern gesetzt, um sie von der Abfertigung auszuschließen. tales sunt corporeae massae tanquam entia aggregationis quarum unitas a percipiente est. :)

In Massa Extensionis vel potius extensorum, sive ut malim, in multitudine rerum existere ajo non unitatem, sed unitates innumerabiles.

Universum Corporeum compositum esse ex una substantia infinitis diversis modis affecta non dixerim, etsi materiam in se spectatam (seu quoad passiva) ubique esse sibi similem dici possit. (: Dici (: Dici ... passivi. :): Diese Passage hat Leibniz in eckige Klammern gesetzt, um sie von der Abfertigung auszuschließen. enim potest hactenus Realem esse Materiam quatenus in substantiis simplicibus ratio est ejus quod in phaenomenis observatur passivi. :) Non in toto aggregativo sed in singulis unitis vera substantia est, prorsus ut in oceano non una est substantia vel res, sed quaevis gutta alias res continet, licet omnes guttae ex massa simili factae ponerentur. Interim et aqua antequam in guttas, et eboris massa quam allegas antequam in statuas formatur actu divisa est: idemque est in massa quavis, etsi in extensione Mathematica, qua possibilia intelliguntur, nulla sit divisio actualis nec partes nisi quas cogitando facimus, nec prima Elementa; non magis quam inter numeros fractos minimus datur velut Elementum caeterorum. (: Hinc (: Hinc ... assignandi. :): Diese Passage hat Leibniz in eckige Klammern gesetzt, um sie von der Abfertigung auszuschließen. Numerus, Hora, Linea, Motus seu gradus velocitatis, et alia hujusmodi quanta idealia seu entia Mathematica revera non sunt aggregata ex partibus, cum plane indefinitum sit quo in illis modo quis partes assignari velit; quod vel ideo sic intelligi necesse est, cum nihil aliud significent quam illam ipsam meram possibilitatem partes quomodocunque assignandi. :)

Si nullae essent divisiones materiae in natura, nullae essent diversae res, imo nihil esset nisi mera rerum possibilitas: actualis vero divisio in massis facit res apparentes distinctas, et supponit substantias simplices. Sed valde erraret qui crederet (ut vulgo multos facere puto) materiam quandam sive massam ubique uniformem et quiescentem fuisse aliquando aut esse potuisse, atque hujus divisione res ortas aut quiete reddita in eam recidere posse. Qui crassa ista imagine occupatam habent mentem, cum alia parum considerant, tum illud nullum ita oriturum fundamentum distinctionis in rebus corporeis, quod jam olim Sturmio demonstravi, cum semper in motu qualem sic fingeret aliquis, aequivalentia substituantur. Ut mirum sit opinionem invalescere potuisse qua omnia phaenomena evertuntur. Multo minus autem ex tali massa orientur animae seu percipientia, quae non in nobis tantum, sed ubique in rebus esse, facile sapienti persuadebit naturae in varietate aequabilitas. Qui vero talem sibi materiam quam dixi, talem ex materia rerum originem fingunt, umbras pro rebus captant, extensionem, rem per se idealem et in relatione instar numeri, temporisque consistentem, pro substantia accipiunt, et ex ideis tanquam ex numeris pythagoricis res formant. Et licet impenetrabilitas extensioni addatur, non ideo tamen quicquam completum conficitur, unde ratio motus, et inprimis ratio legum motus, imo ipsius dissimilitudinis utique apparentis reddi possit.

Diffusionem quam in extensione concipio et quae Tibi suspicionem nescio cujus paradoxi latentis injecisse videtur, nihil aliud esse volo quam continuationem qua pars est similis toti, ut albedinem concipimus in lacte diffusam, et eandem ubique directionem in recta, et in circuli peripheria aequalem curvitatem. Neque vero unitates meae seu substantiae simplices diffunduntur (ut vulgo fluxum puncti concipimus), aut totum homogeneum constituunt, homogeneitas enim materiae non nisi abstractione mentis habetur, dum passiva tantum atque adeo incompleta considerantur.

Putabam rationem cur vires derivativae et actiones aliquid activum supponant, dudum a me fuisse allatam, certe adduxi publice in responsione ad Sturmium. Eam nunc Tibi probari gaudeo.

Singularia involvunt infinitum, in universalibus formandis certae tantum circumstantiae animo abstrahuntur, aliis innumerabilibus dissimulatis. Itaque in singulari tantum notio completa est, adeoque ea et mutationes involvit.

Corpus sphaericum omnibus numeris absolutum in natura nuspiam est, animo formatur dissimulatis aberrationibus. Idemque est de alia figura quavis, quam finita mens capere potest, ut ea figura nuspiam accurate extare possit.

Singularium Essentialis ordinatio seu relatio ad tempus et locum intelligenda est de relatione ad contenta in tempore et loco, tam vicino quam remoto, quae a quovis singulari exprimi necesse est, ita ut in eo legi posset universum, si lector sit infinitae perspicaciae.

Quaeris demum cur in me aut in alia substantia vera produca[n]tur hae apparentiae? Dico: ex praecedentibus apparentiis produci sequentes secundum leges aeternae veritatis Metaphysicas et mathematicas. Sed cur omnino aliquae sint tales apparentiae, eadem est ratio quae existentiae universi. Facile enim vides simplices substantias nihil aliud esse posse quam fontes seu principia (: simul (: simul et subjecta :): Diese Passage hat Leibniz in eckige Klammern gesetzt, um sie von der Abfertigung auszuschließen. et subjecta :) totidem perceptionis serierum sese ordine evolventium eandemque phaenomenorum [universitatem] maxima ordinatissimaque varietate expriment[i]um, quibus suam perfectionem quantum fas fuit suprema substantia in substantias multas ab ipsa pendentes diffudit, quas singulas tanquam concentrationes universi et (: alias (: alias prae aliis :): Diese Passage hat Leibniz in eckige Klammern gesetzt, um sie von der Abfertigung auszuschließen. prae aliis :) tanquam divinitatis imitamenta concipere oportet. Neque alias rerum rationes puto intelligi, et (summatim) vel optari posse: Et vel nullo vel hoc modo res existere debuisse.