LEIBNIZ AN JOHANN CHRISTIAN SCHULENBURG

Vir celeberrime

Etsi Am Kopf der Seite von Leibniz' Hand: Ad Dn. Schulenburgium rectorem Bremensem Dominus Sanderus plus petierit meo nomine, quam ipse ego fuissem ausus, qui tempore Tuo abuti nollem, plurimum tamen lucri inde ad me pervenit literis a Te acceptis humanissimis, et muneribus etiam quibus plurimum sum delectatus et gratias debeo singulares. Utraque dissertatio quam misisti argumenti mihi pergrati est. Nam urnae repertae sub tumulis, de quibus Blumianae theses, antiquitates harum regionum illustrant. Calculi vero Mathematici applicatio ad usum ac praeterea ^#.[ratiocinia In E: ratiocinia in Metaphysicis a Metaphysicis^#.] semimathematica, quae utraque in Knolleanis reperi, plane sunt ad palatum meum. Velim delineatas haberi urnas, caeteraque ^#.[quae In E: quae praefatione in praefatione^#.] memoras; et Dn. Knolleum pergere optem in his quae ornare coepit, studiis illustrandis. Ejus Meditatio Metaphysica habere mihi visa est aliquid pulchri et profundi, et, si hoc quoque addere licet, congrui ad sensus meos.

Nimirum fines seu limites sunt de Essentia Creaturarum, limites autem sunt aliquid privativum, consistuntque in negatione progressus ulterioris. Interim fatendum est, creaturam, postquam jam valorem a Deo nacta est, qualisque in sensus incurrit, aliquid etiam positivum continere, seu aliquid habere ultra fines neque adeo in meros limites seu indivisibilia posse resolvi. Ac proinde etiam ex ipsiusmet Thesium autoris (puto) sententia, ^#.[postulatum In E: postulatum; ex sejungendi; ex^#.] quo resolutionem in meros fines, seu mera indivisibilia infert, ad creaturam cum valore sumtam applicari non posse.

Atque hic valor, cum consistat in positivo, est quidam Perfectionis creatae gradus, cui etiam agendi vis inest, quae, ut ego arbitror substantiae naturam constituit. Adeo ut valor ille a Deo tributus, revera sit vigor, seu vis indita rebus, quam quidam frustra negant, non animadvertentes sese ita praeter opinionem incidere in doctrinam Spinosae, qui Deum solum facit substantiam, caetera ejus modos.

Atque haec est origo rerum ex Deo et nihilo, positivo et privativo, perfectione et imperfectione, valore et limitibus, activo et passivo, forma (id est entelechia, nisu, vigore) et materia seu mole, per se torpente nisi quod resistentiam habet.

Illustravi ista nonnihil origine numerorum ex 0 et 1 a me observata, quae pulcherrimum est emblema perpetuae rerum creationis ex nihilo, ^#.[dependentiaeque In E: dependentiae, quae a a^#.] Deo. Nam adhibita progressione simplicissima nempe dyadica, loco decadicae vel quaternariae, omnes numeri exprimi possunt per 0 et 1, ut in Tabula adjecta patet; in qua genesi Numerorum quae maxime naturae convenit, multa latent mira ad meditationem, imo et ad praxin, etsi non pro usu vulgari.

Caeterum rogo ut Dn. Knolleum data occasione, etiam meo (si tanti videtur) nomine, horteris uti in praeclaris istis meditationibus pergat, qualium similes saepe ab ipso videre velim sive in Mathematicis, sive in philosophia illa altiore. Excitandum etiam putem ad colendam illam sublimiorem Mathesin, quae continet Scientiam infiniti, cujus elementa quaedam a me sunt prodita novo calculi genere proposito, quem Hugenius aliique praestantes viri non sine plausu excepere, et quem nunc illustrarunt inprimis Domini Bernoullii fratres, et peculiari ^#.[etiam In E: etiam dissertatione Dominus Marchio libro Dn. Marchio^#.] Hospitalius Gallus. Et compertum est non alia melius ^#.[ratione in E: ratione aperiri aditum a transitum aperiri a^#.] Geometria ad naturam, quae per infinitos gradus intermedios in omni mutatione (ut ego arbitror) progrediens, characterem habet autoris infiniti.

Quae olim mihi de nostro Solis incolatu ex praeclari Astronomi Dn. Eimarti placitis indicari curaveras, verissima arbitror, si intelligamus tellurem esse inter planetas seu satellites solis; sin altius aliquid subest, fatebor mentem autoris mihi non esse perspectam. Newtonus Mathematicus excellens, Astrorum vortices tollendos putat; sed mihi ut olim in Actis Lipsiensium prodidi non tantum conservari posse sed etiam pulcherrime procedere videntur, Circulatione harmonica cujus admirandas deprehendi proprietates.

De observatis Eimartianis vellem aliquando nosse distinctiora, ac Tuis etiam doctissimis cogitationibus frui. Sed agnosco occupationes Tuas laboriosas, et Valetudini etiam parum firmae indoleo; meliora precatus, speransque; modo in tempore Tibi prospicias, quod faciendum suadeo. Vale. Dabam Hanoverae 29. Martii 1698.

deditissimus ^#.[Godefridus^#.] In E: Godofredus Guilielmus Leibnitius