LEIBNIZ AN LAMBERT VAN VELTHUYSEN

Nobilissime et Ampl^me Dⁿ^e, Fautor Eximie

Ex celeberrimi Graevii nostri literis magno cum dolore meo intelligo honorem voluptatemque imo fructum literarum tuarum, quo illas sat scio nunquam carituras, nescio quam sinistram fortunam mihi invidisse. Imposterum, si quo literarum honore me dignaris, operculum ipsis circumdari potest inscriptum Ill^mo Baroni Boineburgio, vel Amplissimo Lassero consiliario Moguntino, ita literae Cursori tantum publico commissae recte ad me pervenient.

Nunc Vir Ampl^me Censurae Tuae subjicio Schediasma meum duplex, vellem tam verum quam est novum: alterum abstractas motuum rationes breviter persequitur, et admirandam continui naturam evolvit, alterum Hypothesin Physicam constituit unde in summa repeti possit omnium phaenomenorum ratio. In illo constituisse imo demonstrasse mihi visus sum esse partes indivisibilium sed indistantes, uti conatum conatu, ita punctum puncto majus esse, qua ratione non tantum omnem illum de Compositione continui Labyrinthum exivi, sed et Geometriam indivisibilium Cavalerianam salvavi. Quin imo ostendam aliquando omnia pene quae in mentibus admiramur, ex his indivisibilium miraculis pendere, quod nescio an hactenus observaverit quisquam. Nam ipse ille maximus Cartesius nunquam evolvit intentius quid sit hoc ipsum: cogitare. Ego vero ut corporalia spatiis et motibus, ita mentalia punctis et conatibus explicanda censeo. Imo exponam rationem qua Deus construere possit corpus quod ejusmodi motibus cieatur, ut deinde nulla extraordinarii concursus continuatione sit naturaliter indissolubile, etsi concurrerent omnes mundi vires; imo quod plus est, exponam quomodo mediante hoc corpore, cui implantata mens est, mens possit se multiplicare per Traducem sine nova creatione, nulla incorporalitatis jactura, quod hactenus nemo clare distincteque exponere potuit. Neque vero puto aliam ob rationem Theologis quibusdam exosum esse Traducem quam quod corporalitatem inferre videtur, et divisibilitatem, ac proinde mortalitatem. Quod non esse, ostendam ex ipsa indivisibilium natura tanta claritate quanta est, cum sol lucet. Quo posito utique rationabilius est propagationem humanam naturalem esse concedere quam ad perpetua creationis novae miracula, ut alias difficultates taceam, Deum sine necessitate devocare. Ex his aliisque de mente demonstratis multa nova circa affectus, actus, virtutes, jus et obligationem, Rempublicam, felicitatem consequentur. Et jam nunc occupor subinde in formandis definitionibus, quoad ejus fieri potest acutis et rotundis. Exempli causa: Justum definio, qui amat omnes. Amor est voluptas ex bono alieno. Voluptas est Harmonia in sentiendo. Harmonia est similitudo in dissimilibus. Sentire seu statuere est practice cogitare seu cogitare cum voluntate. Imaginari contra est cogitare sine voluntate. Voluntas est conatus cogitantis. Conatus est initium Motus. Proprietas est jus in rei substantiam. Servitus in qualitatem. Ususfructus in qualitates rei omnes. Jus in rem seu jus reale est obligatio omnium personarum vel indefinitarum id est omnium quae non excipiantur. Possessio est victoria de re, seu rei domitae status. Innumeras hujus generis definitiones vocabulorum civilium, moralium juridicorum fabricatas habeo, et quotidie augeo, et soleo in iis formandis operam dare, ut sint praegnantes theorematum, sufficiantque controversiis consequentia manifesta decidendis; quod necessarium est ad obtinendum, ut spero, aliquando Jus breve et certum, ut exiguo Legum positivarum Romanarum nucleo, adhibitis tantum definitionibus et ex his deductis manifestissimis demonstrationibus juris naturalis, solvi possint omnes casus.

Sed ex diverticulo ad schediasmata mea praesentia redeo: de uno dixi, alterum quod Hypothesin physicam appello, quale sit facile ex ipsa fronte apparet. Videbis simplicem satis, brevem, claram, phaenomenis explicandis fortasse sufficientem: concordare experimenta vetera novaque, conciliari posse plerorumque hypotheses, rationem redditam reactionum, fermentationum, solutionum, praecipitationum chymicarum; explicatum est, quid sit illud acidum et alcali, quorum reactione et lucta velut animatur natura, quae Chymici nominarunt potius quam explicarunt. Ego alcali reduco ad subtilem recipientem Magdeburgicum aëre exhaustum, Acidum ad sclopetum insensibile oneratum. Horum porro vim ad aëris Elaterem. Hunc ad Aetheris Circulationem cum Luce circa terram, singulis 24 horis, quam satis fortem esse necesse est. Haec circulatio, crassa aut disjicit ventilando quasi, hinc vis Elastica tensorum compressorumque: aut si satis firmata sunt ac disjicere non possit dejicit in locum ubi minus impediunt, seu ubi circulatio non est tam fortis, id est prope centrum. Hinc jam patet genuina Ratio Gravitatis. Ab eodem principio deduco directionem Magneticam, possum enim rationem reddere, cur magnes se dirigat versus polos seu in latitudinem, nam si se collocaret in longitudinem, inter orientem et occidentem aetheris torrenti se opponeret. Videbis etiam aestuum marinorum, Originis fontium, motus ventorum, regularitatis penduli, reflexionis, refractionisque leges hinc repetitas.

Quaeso Vir Ampl^me Judicium de his Tuum, ne mihi invide, scio neque exactius facile quenquam judicare posse, neque candidius velle. Valde vellem effici quod facile erit autoritati tuae, ut utrumque Schediasma apud vos quamprimum recudatur, ita enim non tantum imprimetur nitidius, sed et spargetur facilius, ad impetranda judicia eruditorum. Quod restat Vale faveque

Vir Nobilissime et Ampl^me Cultori Virtutum Tuarum perpetuo.

Francofurti, 5. Maii styl. nov. 1671 Gottfredo Guilielmo Leibnitio

J.U.D. et Cons. Mog.

Ampl^mo Viro Dn^o Lamberto Velthusio etc. «eximio» Fautori Magno. Ultrajecti.