Series II Band 1 · No. 235.

EHRENFRIED WALTHER VON TSCHIRNHAUS AN LEIBNIZ

Paris, 27. Mai 1682. [220.236.]

Latin

[ ... ] Mein Tractatulum aber haben sie wenig aestimiret non Aliter ac ille faceret cui viginti quatuor literas exhiberem nec usum ostenderem, auch so daß Ich nicht glaube daß ihn Einer von der Academie geleßen; Außgenommen Mr l'Abbé Mariotte (Blondel, du Hamel) der ihn aber nicht assequiret, den Er ist mitt seiner logique so Er geschrieben, so praeoccupiret, daß Er nicht glaubet daß Man was beßers produciren kan, welches auch gegen Ihn affirmiret, und gedacht, daß ihn selbst nicht groß aestimire, und daß er gantz unvollkommen, doch hette was offeriren müßen daß Sie auch sehen ob capabel was zu praestiren, und daß auch andere studia als die Mathematica etwas mitt durchgesehen; Mein gelück ist hierbey, daß ihn Mr l'Abbé Galloys sehr wohl geleßen und so wohl verstanden als noch von niemanden bemercket, welcher deßentwegen Eine sonderbahre aestime gegen Mir bezeuget, wie unten gedencken werde; was Mich aber betrifft, so wihl hiervon nicht selber judiciren aber Ich glaube daß Er Meinem H. gefallen wird; In ersten theile proponire eine «Log»icam die ad interim formire, aber als nur so obiter, daß manche nicht dencken werden daß dieses vorhaben; in gantzen wercke aber Erweise quod Nihil praestantius qualitate, qua incognita quaevis per nos ipsos detegere valeamus et qua ratione haec acquirenda; hierzu gebreuche Mich 3er principiorum die nur als durch die experientz bekand annehme nicht aber a priori et per suam propriam naturam nobis cognita prout de his «ali»i crediderunt; die aber so indubitat, daß Erweise daß auch rigorissimi Sceptici nicht hieran iehmahls gezweyfelt, und daß solche in ipso cursu Philosophiae demonstranda, quodque nec plura nec pauciora opus sint ad omnia quae cognosci possunt hinc deducenda; tantum praeambulum hic feci, ut existimes forte me nescio quae praestantia revelaturum; Sed Ecce parturiunt montes et nascitur ridiculus mus, sunt equidem haec tria, 1. Quod conscius sim seu quod conscientiam habeam; sed ut dixi, hoc saltem Mihi cognitum esse, ut primam aliquam et notissimam experientiam, non ut Cartesius vult, quod ideo conscium hoc esse, seu ut ille vocat cogitare, Mihi res sua natura si[t] cognita, imo magis cognita omnibus aliis rebus; credo etenim hoc admodum obscurum esse; et non secus ac licet dolor mihi res experientia notissima, interim natura ejus forte aeque obscura quam quid sit cogitatio; Hinc colliges quam Magnus Haereticus factus fuerim in Philosophia Cartesii et Spinosae etc. 2dum Principium, Quod quaedam Me bene afficiant quaedam vero male. 3tio Quod quaedam concipere possum, quaedam nullo modo licet omni modo id coner: Ich habe aber sonst was Curieuses in ipso Tractatu gewießen; hoc nimirum quod forte ne ullus somniavit quidem; quod Mechanicae Curvae, ex. gr. Cyclois, Quadratrix Etiam centra seu focos habeant, itidemque ut Geometricae, vel unum, duo, tria, quatuor centra atque sic in infinitum obtineant; doch habe das beste außgelaßen, theils daß Mir die zeit zu kurtz fiel, es so zu elaboriren, daß aller ander objectionum hette begegnen können; als auch daß Mir Meine Eugne speculationes (als wie Eügne kinder) so wohl gefielen, auch Mich so new bedüncken, daß wen sie andern nicht so wohl gefallen, es Mir nicht lieb geweßen sein würde. Es sind aber diese Erstlich quomodo (ut aeque apti evadamus ad omnia) Prima Parentum educatio sit instituenda: circa infantes; 2do in toto illo tractatulo exhibui saltem methodum qua ratione a priori Veritas sit investiganda, seu a causis ad effecta; Sed singularia credo me habere, qua ratione dato effectu, sit progrediendum; hoc est causa ejus determinanda; 3tio id ipsum quod praesentibus literis desideras; Medicinam ad interim compositam habeo; sed tam singularibus et contrariis aliorum praeceptis refertam ut dubito num aliis possit vel eo nomine placere; interim tam certam ut pleraque in ipso meo corpore expertus fuerim, et certe hic tales experientias feci, ut credam quod pauci tale quid vellent in se suscipere; sed meo judicio nihil praestantius adhuc circa haec praestitum fuit; Haec tria forte ad talem perfectionem reducta erunt ut Tibi, praesens potero ostendere; nam Ego certe hujus indolis sum ut plerique Aurifabrorum qui non libenter opera aliis sua exhibent nisi ultimam limam experta; praesertim tam oculato Judici qualem Te expertus. [ ... ]

Paris d. 27 May Anno 1682.

A Monsieur Monsieur Godefroy Guillielmo de Leubnitz Conseilleur de S.A.S. de Hannover.