Notizen zur Wissenschaft und Metaphysik,

18. und 22. März 1676 18. Martii 1676. Mons. Fagon est Medecin de Mad. de Montespan. C'est un tres habile homme. Messieurs Perrier le connoissent. C'est luy, qui a esté avec Mons. le duc de Mayne, et Mad. Scarron, aux eaux de Bareige. Il enseigne au jardin Royal. Il a ecrit une lettre à Mons. Boccone. Mons. Adriano Nicosanti italien, habile homme, en chymie et en Astrologie. Il dit qu'on peut volatiliser les sels fixes en les meslant avec 3 fois autant de sel volatile; et au contraire fixer par la les sels volatils. Poterius prend le jus de certaines plantes et met tremper dedans d'autres plantes, comme dans le jus de Soucy, ou bien de Caltha, mettre Centaurium maius, Imperatoria, tormentilla etc., cela exalte les vertus. Un amy de Mons. Boccone à Bruxelles luy avoit communiqué une eau bezoardique sur le méme fondement, qu'il avoit negligé, mais ayant trouvé cecy dans Poterius il en a eu regret. Mons. Boccone me donnera la connoissance de Mons. Sanguien. Mons. Tschirnhaus m'a fait voir une lettre de M. Schuller d'Amsterdam du mois du Mars 1676, qui dit q'un Mechanicus de Delpht a perfectionné le Microscope de beaucoup en sorte, qu'on peut voir méme les changements qui arrivent chaque jour dans l'accroissement des plantes, et distinguer les figures des parties grossieres de l'air. C'est beaucoup. Storge mira vis in cane foeta viva dissecta. Nam si coram ipsa filium laedis, latrat, vociferatur, sin illum ori illius admoves, proprii doloris oblita silet atque magna pietate lambit, quod mirandum spectaculum saepius se in publicis theatris ostendisse, scribit optimus ille Anatomicus Realdus Columbus de re anatomica libro 14. Quod aliquando boni et justi cogitatio deliberantibus nobis ad appetitum coercendum non satis valida est, eius rei causa est, quod confusam tantam habemus eo tempore theorematum de vero bono perceptionem; id est meminerimus forte nos ea demonstrasse alias, sed non habeamus nunc praesentem in (animo eorum) demonstrationem; unde fit ut praesens voluptatis aut doloris sensus nos abripiat; et attentionem nostram alio avertat, cum sit theorematum de honesto potius in nobis eo tempore recitatio quaedam, quam cognitio. Itaque utile est theorematum illorum summorum demonstrationem ad ultima usque productam, semper habere in animo praesentem ut facile succurrat, tum vero infallibiliter vincemus, agnoscemus enim ac sentiemus verum bonum; cum alioqui tantum memoriae nostrae credamus nos aliquando sensisse memoranti. Quando deliberamus de agendo, et vel minima suspicio mali, abstineamus, cum possimus. Sed ne divertat animum imago voluptatis vel doloris, ideo alia statim cogitemus. Discrimen librorum, qui ex tempore scribuntur, et qui sunt fructus meditationis longae. Quando scilicet multa in unum congesta reperiuntur, quae non facile in mentem venirent, signum est libri post multam meditationem scripti. Nulla voluntas sine ratione. Cum dicitur, tel est nostre plaisir, sit pro ratione voluntas. Non hoc exprimitur, jubenti pro ratione esse voluntatem; sed perinde est, ac si diceret, voluntas mea sit ratio vestra, tametsi ratio mea sit vobis ignota. Si on prouve que la plus grande étendue possible est immobile, comme je croy; il s'en suit qu'il y a une étendue immobile. Nunc tandem video possibilium non existentium sive quae nec sunt nec fuere nec erunt, nullum esse numerum, sive multitudinem, quia ipsamet positione sive per accidens impossibilia sunt. Posito spatium habere partes, dum scilicet in partes vacuas et plenas, variarum figurarum, a corporibus dividitur, sequitur spatium ipsum esse totum sive Ens per accidens: continuo mutari, et aliud atque aliud fieri: mutatis scilicet partibus, et extinctis, aliisque subnatis. Sed est aliquid in spatio, quod manet inter mutationes, id vero aeternum est, neque aliud est, quam ipsa immensitas Dei, attributum scilicet unum atque indivisibile simul et immensum. Cuius spatium est consequentia tantum, ut proprietas Essentiae. Demonstrari facile potest materiam ipsam perpetuo extingui sive aliam atque aliam fieri. Eodem modo ostendi potest, et mentem continue mutari, excepto eo quod Divinum est in nobis seu quod extrinsecus advenit, prorsus ut in spatio est aliquid divinum, ipsa immensitas Dei, ita in mente est divinum quiddam, quod Aristoteles vocabat intellectum agentem, et hoc idem est cum omniscientia Dei; quemadmodum id quod in spatio divinum atque aeternum est, idem est cum Dei immensitate et id quod in corpore sive ente mobili divinum atque aeternum est, idem est cum Dei omnipotentia; et id quod in tempore est divinum idem est cum aeternitate. Unum attributum mire servit ad alterum declarandum; nam aeternitas quiddam indivisibile est, est enim existendi necessitas, quae non exprimit successionem, durationem, divisibilitatem. Eodem modo, omnipraesentia seu ubiquitas non est divisibilis, quemadmodum spatium; et omnipotentia non est subjecta variationi quemadmodum corporum formae. Valde notabilia sunt ista, ad ostendendum, quod solus Deus sit aeternus, nam si spatium non est aeternum multo minus materia erit. Nimirum et materia perpetuo alia atque alia fit. Quoniam ipsa non nisi in relatione existit, ut alibi vel ex individuationis principio omnium rerum ostendi. Quicquid divisibile est, quicquid dividitur, id alteratur, imo extinguitur. Materia est divisibilis, ergo est destruibilis, nam quicquid dividitur, destruitur. Quicquid in minima dividitur annihilatur; sed hoc impossibile. Alius annihilandi modus possibilis. Materia quodammodo esse habet a forma. Est in materia, ut et in spatio quiddam aeternum; et indivisibile, quod illi intellexisse videntur, qui Deum ipsum esse credidere materiam rerum. Quod tamen non dicitur proprie, quia Deus non facit partem rerum: sed principium. Perfectio est attributum affirmativum absolutum; continetque semper omnia sui generis, cum nihil sit, quod ipsum limitet: nam cui aliquid dandum est, et ratio non est cur certum quiddam des, ei omnia dedisti. Liquida agitantur in omnes partes, eo ipso quia liquida sunt, id est separationi partium non resistunt, adeoque quolibet impulsu externo undulantur. Non est ergo in eo sita natura Liquidi, sed ex ea sequitur posito externo motore. Conatus penduli circa centrum immobile agitati sunt ut sinus situum. Cum Mens sit aliquid certam habens relationem ad aliquam materiae portionem, tunc dicendum est cur in hanc et non adjacentes omnes se extendat, seu cur aliquod corpus, non omne ad eam pertineat eodem modo. Ponamus certam aliquam portionem esse materiae non interruptam, vacuo undique cinctam: dicamus ad eam pertinere, ut habeat suam quandam mentem; vel ideo quia haec portio ab omni alia sejuncta est. Ponamus jam ab alia Materiae portione ac velut insula in Vacuo natante attingi: sequetur ex solo attactu coalescere in unum has duas mentes, quia vacuum nullum interjectum est, unde sequetur utriusque cogitationes confundi, et utramque simul et hanc et illam se meminisse, quod fortasse nec fieri potest. Sin putas hoc contactu fieri novam mentem, ob novum factum corpus, dicendum erit priores duas interiisse, quia et duo corpora illa interiere; sin dicas servari, extincto licet corpore, profecto tot erunt mentes in quolibet corpore, quot in eo assignabilia sunt puncta, quod est impossibile, quia punctorum numerus nullus. Consequentia facile patet. Quod enim de hoc modo dividendi novum totum in partes scilicet, dici potest, dici poterit de omnibus. Itaque necesse est novam fieri mentem, prioribus extinctis; scilicet quae non habeat sensum identitatis, cum priore. Quod ego esse puto contra cogitationis naturam. Praeterquam quod hoc modo nullo negotio minimisque de causis mutarentur mentes, et alias planeque prioribus incohaerentes nanciscerentur cogitationes, quod toto vitae tempore minime experimur. Cum ergo aliunde mihi constet esse aliquam materiae portionem solidam, et infrangibilem, neque enim ulla tenax in primis originibus admitti potest, ut facile demonstrari posse arbitror, cumque praeterea connexio ex sola materia et motu explicari nequeat, ut satis alibi ostensum arbitror; sequitur accedere cogitationem ad eam formandam, et unum fieri corpus atque insecabile, sive atomon, cuiuscunque sit magnitudinis, quandocunque aliquam unam habet mentem. Porro quot sunt corpora firma in natura, tot necessario excitantur vortices, solo corporum firmorum motu. Et quot sunt vortices in Mundo, tot sunt Mentes, sive Munduli, sive perceptiones. Hinc facile intelligitur cur nulla mens naturaliter dissolvi possit, si posset enim, dissoluta fuisset dudum. Cum perpetuo ad quamlibet solvendum tota rerum natura connitatur. Hinc porro sequitur etsi non dissolvatur, sentire tamen mentem conatus omnes, et corpore suo excipere. Porro conatus nullus perditur in natura rerum, componunturque in mente, non destruuntur. Mens ad cognitionem veritatis pervenit, et ad faciendas propositiones, tum ad constantes quasdam et similiter recurrentes passiones pervenit. Neque enim nisi ab experientia incipimus ratiocinari. Omnem Mentem esse Organicam, et discere aliquid, sed vix longissimo tempore, scilicet pro periodis rerum quas sentiunt. Si nostrae sensiones diu essent incohaerentes et perturbatae, velut aegri somnia, nec quaedam recurrerent, certa lege, diu futuri essemus infantes. Transmigratio animarum satis refutata est novis experimentis, de foetu jam praeformato. An memoria unice ab organis dependeat, atque an et quatenus ad cogitationem necessaria signa et imagines. Negari non potest, mentem aliam, ad aliam materiae portionem specialiorem obtinere relationem, quod quomodo fiat explicandum est. 22. Mart. 1676. Mons. Toinard me dit que Ms. Trichet du Fresne luy dit, qu'il n'y a que 50 livres veritablement rares. Il luy en avoit promis la liste. Ant. Augustin des Medailles en Espagnol en estoit un, quoyque on l'ait en Italien, encor plus ample. Mons. Toinard luy a fait avoir celuy-là; à Saragosse Mons. Toinard a connu Bois le Duc, dont on fait courir encor des Mss., grand Athée. Il y avoit un autre nommé des Barreaux. Bois le Duc se disoit premier homme du siecle, par ce qu'il estoit né le premier jour de l'année 1600. Deux écoles de peintres, l'école des Lombardes, comme Titien, Rubens, chargés de coloris. L'école des Romains exacts en dessein à ce que dit Mons. Quenel. Hannibal a quelque chose de tous deux. Le livre de Bodin Ms. est venu de la Bibliotheque de Mons. de Méme, originairement. Pere Labbé à la fin de sa Syntaxe Grecque proposoit une langue universelle faite de la Latine un peu abregée. Mons. Hardy estoit un jour dans la rue S. Jaques avec quelques autres, on y parloit du livre de tribus impostoribus. Mons. Hardy dit que la Reine Christine ne l'avoit jamais pú trouver, ainsi qu'il y avoit de l'apparence qu'il n'avoit pas esté imprimé. Un estranger au sortir de la s'appliqua a Mons. Hardy, et luy dit, Mons. si vous venez demain aux Augustins à X heures je m'y trouverois et je vous donnerois à lire le livre, que vous dites n'avoir jamais esté imprimé; à condition que vous me le rendrez le lendemain à pareille heure. C'estoit un en 4, il paroissoit comme les livres imprimés a Racovie. C'estoit un dialogue entre un Chrestien, Juif et Turc, il favorisoit fort les Juifs. Mons. Toinard trouva un jour dans la Gazette d'Angleterre 1652 ces mots: on fait icy grande inquisition contre ceux qui ont traduit le Catechismus Racoviensis et le livre de tribus impostoribus. Cela confirme la conjecture de Mons. Hardy. Orthographie françoise de Mons. Toinard, manuscrite. Il en a donné le Ms. à un Danois, dans 5 pages on comprendroit qui est en 6 autres. La Peyrere, auteur des Preadamites, est mort depuis quelques jours, on dit méme qu'assez mal. M. Bellezore quoyque gentilhomme s'est mis à regenter et à present il enseigne et prend pensionnaires rue du temple, tout proche du temple à la sagesse. Balbutientes, Lispelnde sunt tantum literae r, s, t, caeterae, ut c, x, etc. tantum quatenus continent s. Apud Anglos est sonus naturalis, ut in voce mouth, os, opus haberet nota. Tanto perfectior redditur mens, quanto ad omnia aptius redditur corpus. Ens cui omnia competunt attributa affirmativa possibile esse, ostendi forte primus. Hinc porro sequitur ipsum existere nam et existentia est attributum affirmativum. Caeterum omnia attributa affirmativa non aliter compatibilia demonstro, quam absoluta pura et illimitata. Nam si limitibus modificentur, non sunt affirmativa, sed negativa quodammodo. Absoluta autem Existentia est aeternitas sive necessitas. Hinc statim sequitur ipsum non tantum existere, sed et necessario existere. Porro tale Ens esse unicum manifestum est. Nam duo illimitata si numero differant, etiam specie different quia different certe. Et recte D. Thomas substantias a materia separatas (qualis Deus est solus) statuit si plures essent, specie differe. L, nunc liquidum ut in peril, hinc perilleux, nunc siccum, ut in fusil, unde fuselier. Mons. l'Abbé Galloys loue Cavalcanti, Italien, della Retorica, qui a bien parlé des passions. Omne theorema generale, debet esse facile inventu et demonstratu, si naturali via inveniatur. Item omne theorema quod demonstratur vel invenitur enumeratione casuum, videtur demonstrari posse generaliter sine casuum mentione. Item omnis proprietas invento proprio subjecto ex Rami praecepto reducta ad katholou proton, videtur semper per meras convertibiles propositiones posse demonstrari. Si quis in ea haeresi sit, ut putet Deum posse, etiam quae a nobis impossibilia demonstrantur; eum ita convertam, age inquam amice, non de rebus et veritate; sed verbis et enuntiationibus loquamur, cum non tantum in ore et scriptis, sed et mente verba esse soleant. An mecum convenis, ut verborum tuorum significationes explices, item, ut sumta semel significatione constanter utaris; hoc posito statim ostendam tibi, non posse te dicere, v. g. ter tria facere decem, id est bis quinque, quin vocabulis aliter quam convenisti utaris. Nulla ergo enuntiatione eiusmodi uti debes (ne in mente quidem), nisi velis simul idem et eius oppositum dicere, quod est verborum usum tollere, nam ita quidvis aeque dicere licebit. Verborum ergo usus ex pacto in eo consistit, ut vocabulorum certa significatione assignata nunquam de iis enuntiemus quod cum ea significatione pugnet, alioqui inter loquendum ludimus frustraque loquimur, cum nolimus intelligi certaque regula astringi. Hoc pacto ergo statim enuntiationes illas profligabo. Jam potestatem tibi do, si potes, sine enuntiationibus, id est sine verbis notisve cogitandi tales propositiones, si modo possis, inquam. Ego vero scio te non posse. Hoc enim verarum tantum propositionum proprium est, ut signis exui possint; caeteras sine signis nemo (intelliget) vel formare poterit, quod cum ex pacto rejectum sit, sequitur ut hominis qui mecum necessaria colloquio pacta inire, et postea pacto stare velit, mente propositiones falsas nunquam fore cum assensu, veras fore. Unde patet quantus sit usus caracterum, cum his solis possibile sit hominem utcunque pertinacem, modo necessaria colloquio pacta ineuntem servantemque convinci. Mons. Fortin ou Fretin homme habile et universel, chymiste, philosophe. Il fait quelques fois des prefaces au commencement des livres, celle qui est devant les entretiens de Mons. Rohault est de luy, il a composé une philosophie assez ample, preste à estre imprimée. Messieurs Perrier me donneront sa connoissance. Il est Cartesien. Cependant il a amassé quantité d'objections contre le flus et reflus.